Es Lukasevangelium
óf Weschtpälzisch

Anmerkung: Der Abdruck bzw. die Veröffentlichung auf dieser Homepage erfolgt mit freundlicher
                    Genehmigung des Übersetzers Dieter Zimmer. Bei Rückfragen zu dieser Seite wende
                    Sie sich bitte direkt an den Autor.

Vòrwort

Dò die Iwwersetzung és die Frucht vón jòhrelanger Awet. Se wéllem Läser de Text leicht verständlich mache. Wer bis dòhien nóór weenich Kondakt met de Biwel hodd, kann ehr Botschaft jétz én der Spròch hehre, die wo a vón kläänem óf gelehrt hat un dehääm ém vertraude Krääs gebraucht. Selbscht Läser, die wo met de Heilisch Schrift vertraut sénn, erschließt sich de Sinn un de Reichtum vóm Wort Goddes ganz nei, wann ses én era bis dòhien ungewohnt Form läse un óf sich wirge losse.

Die Iwwersetzung gebt énhaltlicher un sachlicher Genauischkäät de Vòrrang vòr formaler Iwwerénstémmung mém Gróndtext un bemieht sich óm e nadeerlichi un zeitgemäßi Spròch.

Bei de Erstellung vóm Text és de griechische Gróndtext, wie a vón de Trinitarian Bible Society, London, erausgebb werrd, un de griechische Text vón de 26. Óflaach vóm Novum Testamentum Graece vón Nestle-Aland (Deitschi Biwelgesellschaft Stuttgart) zugrónn geleht wòòr. Außerdem sénn die Exegetical Helps vón de Wycliff Biweliwwersetzer un die Handbook Series vóm Weltbund vón de Biwelgesellschafde eraangezòh wòòr, fa se analisiere, was ém Gróndtext steht. Fa die beschde Formulierunge fa das se fénne, was de Gróndtext saht, sénn die verschiedenschde Biweliwwersetzunge un Biweliwwerdraachunge én verschiedene Spròche metenanner verglich wòòr.

Em Biweltext vòrgeschalt és e korzi Énfiehrung met Énhaltsaangab un Gliederung vóm Text.

De pälzische Text soll fa de Läser iwwersichtlich sénn. Deshalb ésser én e ganzi Reih Sinnabschnidde ófgedäält un met Zwischeiwwerschrifde versiehn wòòr.

Zitade ausem Alde Teschdament sénn kursiv gedruckt.

Werder, die wo meddeme Sternche (*) versiehn sénn, werre én de Sacherklärunge aam Schluss erklärt.
 
 

Abkerzunge vón de biblische Bicher

Aldes Teschdament
 
1Mo 1. Mose (Genesis)
2Mo 2. Mose (Exodus) 
3Mo 3. Mose (Levitikus) 
4Mo 4. Mose (Numeri) 
5Mo 5. Mose (Deuteronomium) 
Jos Josua 
Ri Richder 
Rut Rut 
1Sam 1. Samuel 
2Sam 2. Samuel 
1Keen 1. Keeniche 
2Keen 2. Keeniche 
1Chr 1. Chronik 
2Chr 2. Chronik 
Esr Esra 
Neh Nehemia 
Eschd Eschder
Hiob Hiob 
Ps Psalme 
Spr Sprich 
Pred Preddicher 
Hld Hoheslidd
Jes Jesaja 
Jer Jeremia 
Klchl Klaachelidder 
Hes Hesekiel 
Dan Daniel 
Hos Hosea 
Joel Joel 
Am Amos 
Obd Obadja 
Jona Jona 
Mi Micha 
Nah Nahum 
Hab Habakuk 
Zef Zefanja 
Hag Haggai 
Sach Sacharja 
Mal Maleachi

Neies Teschdament
 
Mt Matthäus 
Mk Markus 
Lk Lukas 
Joh Johannes 
Apg Aposchdelgeschicht
Rem Reemer 
1Kor 1. Korinder 
2Kor 2. Korinder 
Gal Galadder 
Eph Epheser 
Phil Philibber 
Kol Kolosser 
1Thess 1. Thessalonicher 
2Thess 2. Thessalonicher 
1Tim 1. Timotheus 
2Tim 2. Timotheus 
Tit Titus 
Phm Philemon 
Hebr Hebräer 
Jak Jakobus 
1Petr 1. Petrus 
2Petr 2. Petrus 
1Joh 1. Johannes 
2Joh 2. Johannes 
3Joh 3. Johannes 
Jud Judas
Offb Offebarung

LUKAS

Verfasser: De Lukas, em Aposchdel Paulus sei Kamerad
Ort: Cäsarea òder Rom
Zeit: Zwische 60 un 65 n. Chr.

De Lukas war Dogder vón Beruf un és mém Aposchdel Paulus gerääst. Er hat sei Evangelium fa de Theophilus geschreeb, der wo e griechischer Volkszugehehrischer met Bildung war. De Lukas wolldem Theophilus weise, wie Jesus és un wasser gemacht hat. Deshalb ésser met großer Sorschfalt vòrgang un hat sich Mieh gebb, fa meeschlicht vee Auezeie se fròhe un die schriftliche Berichde iwwer Jesus allegar sesammesedrahn. Aam Aanfang vón seim Buch verzehlder ausfiehrlich iwwers Wirge vóm Johannes, der wo gedaaft hat, un iwwer die Ereischnisse óm Jesus sei Geburt. De Lukas erwähnt aach e ganzer Haufe Äänzelhääde, die womer sónschtwo nét fénnt, un dudd se én die Geschicht vón de Zeit dòmòls énordne. Er weist, dass Gott selwer én Raum un Zeit Mensch wòòr és. Selli Botschaft gilt awwer nét nóór de Mensche, die wo unmiddelbar óm Jesus eróm ware. Die gilt de ganz Welt! De Lukas hat noch e anneres Buch vóm Neie Teschdament geschreeb: die Aposchdelgeschicht.

Ófbau
 
De Lukas dudd de Theophilus grieße:  1,1- 4
De Lukas verzehlt, wie Jesus óf die Welt komm un greeßer wòòr és: 1,5-2,52
De Lukas beschreibt, wie Jesus sei Wirge vòrbereit wòòr és: 3,1-4,13
De Lukas dudd dòdevón berichde, wie Jesus én Galiläa gewirkt hat:  4,14-9,50
De Lukas verzehlt, wie Jesus vón Galiläa nò Jerusalem gezoh és: 9,51-19,27
De Lukas beschreibt die letschde Daache, die wo Jesus én Jerusalem verbróng hat: 19,28-21,38
De Lukas dudd dòdevón berichde, wie Jesus gestorb un óferstann és:  22,1-24,53

DE LUKAS DUDD DE THEOPHILUS GRIESSE: 1,1-4

1 Schónn e ganzer Haufe Leit hann die Ófgab én Aangréff genómm, fa e Bericht iwwer das se schreiwe, was sich ónner óns zugedrah hat 2 un wasmer vón dene erfahr hann, die wo vón Aanfang aan als Auezeie debei ware un geholf hann fas Wort Goddes se verbräde. 3 Aus dem Grónd hann ichs aach fa richdisch aangesiehn, fa alles de Reih nò fa dich, hochverehrder Theophilus, ófseschreiwe. Ich bin allem sorschfäldich bis aan de Aanfang nògang. 4 Du sollscht erkenne, wie zuverlässisch alles és, én dem wo du ónnerricht wòòr bischt.

2: 1Joh 1,1-4 * 3: Apg 1,1; Kol 4,14
DE LUKAS VERZEHLT, WIE JESUS ÓF DIE WELT KOMM UN GREESSER WÒÒR ÉS: 1,5-2,52

Die Geburt vóm Johannes, der wo gedaaft hat, werrd aangekinnischt

5 Én de Zeit, én der wo de Herodes* Keenich vón Judäa war, hat dort e Brieschder* geläbt, der wo Zacharias gehääßt hat. Der hat zu de Abdäälung vóm Abija gehehrt. Sei Fraa war vón de Nòkomme vóm Aaron un hat Elisabeth gehääßt. 6 Die zwää ware gerecht vòr Gott un hann nò allem geläbt, was de Herr gebott un aangeordnet hodd, ohne dass ebbes aussesetze geween wär. 7 Se hodde awwer kä Kénner, weils Elisabeth kän hat kénne grien, un jétz ware se allezwää alt.

8 Dann hat de Zacharias noch emòò sei Dienscht als Brieschder vòr Gott versiehn, weil sei Abdäälung dòdemet aan de Reih war. 9 Er és nò der Ordnung, die wo fas Brieschderamt gilt, dorchs Los dòdezu bestémmt wòòr fa én de Tembel* Goddes se gehn uns Raachopfer darsebrénge. 10 Én der Stónn, én der wos Raachopfer dargebróng wòòr és, hann die Leit allegar drauß gestann un hann gebäd.

11 Dò éssem Zacharias e Engel erschien, dene wo de Herr geschickt hodd. Der hat rechts vóm Raachopferaldar gestann. 12 De Zacharias és verschrock un hats met de Angscht se duun grétt, wie a ne gesiehn hat. 13 Awwer der Engel hat zum gesaht: "Du brauchst kä Angscht se hann, Zacharias! Gott hat dei Gebäd erhehrt. Es Elisabeth, dei Fraa, schenkder e Bub; dene sollsche Johannes nenne. 14 Du bischt dann voll Freid un voll Juugse, un noch e ganzer Haufe annere Leit duun sich freie, weiler óf die Welt komm és. 15 Der Bub és én de Aue vóm Herr emòò groß. Wein un starge Gedrängge dudder nét dréngge, un schónn ém Módderleib werder mém Heilische Geischt erfillt. 16 Er dudd e ganzer Haufe Israelidde* bei de Herr, ehr Gott, seréckfiehre. 17 Erfillt mém Geischt un met de Graft vóm Elia gehder vòrm Herr här, fas Herz vón dene, die wo Vadder sénn, ehre Kénner zusewenne un fa diejeenische, die wo nét gehorsam sénn, zu de Weishäät vón de Gerechde se fiehre un so e Volk fa de Herr bereit se mache, das wo ausgericht és."

18 De Zacharias hat zu dem Engel gesaht: "Aan was soll ichen erkenne, dass das wòhr és? Ich bin doch e alder Mann, un mei Fraa és aach némeh jóng." 19 Dò haddem der Engel zur Antwort gebb: "Ich bin de Gabriel, un ich stehn vòr Gott. Ich bin geschickt wòòr fa met dehr se schwätze un fadder dò die gudd Nòricht se brénge. 20 Awwer horsch jétz emòò här: Du werscht stumm un kannscht dann némeh schwätze bis óf dene Daach, aan dem wo das alles éntrefft. Du hascht dem nämlich nét geglaabt, was ich gesaht hann. Es geht awwer én Erfillung, wann die Zeit dòdefòr komm és."

21 Die Leit hann óf de Zacharias gewart un hann sich gewónnert, dasser so lang ém Tembel gebleeb és. 22 Wie a dann endlich erauskomm és, dò hadder némeh met ne schwätze kénne. Dò hann se gemerkt, dasser ém Tembel e Erscheinung hodd. Er hat ne nóór met de Hand Zääche gebb, hat awwer kä Wort meh erausbrénge kénne. 23 Un wie sei Dienschtzeit eróm war, dò és de Zacharias noch emòò hääm gang.

24 Nét lang dòdenò war beim Elisabeth, seiner Fraa, e Kénd ónnerwägs. Fénnef Monade lang hats sich ganz seréckgezòh un hat gesaht: 25 "Das dò hat de Herr fa mich gemacht én dene Daache, én dene wo a mich gnädisch aangeguggt hat, fa mei Schann ónner de Mensche ewegsehòle."

5: 1Chr 24,7-19 * 9: 2Mo 30,7-8 * 13: 1Mo 17,19; Lk 1,60.63 * 15: 4Mo 6,3; Ri 13,4-5; Lk 7,33 * 17: Mal 3,1.23-24; Mt 17,10-13; Mk 9,13; Joh 1,21 * 18: 1Mo 17,17; 18,11 * 19: Dan 8,16 * 25: 1Mo 30,23

De Engel Gabriel kinnischt aan, dass Jesus óf die Welt kommt

26 Wies Elisabeth ém sechsde Monat war, dò hat Gott de Engel Gabriel én e Stadt én Galiläa geschickt, die wo Nazaret hääßt. 27 Er hat ne bei e jóngi, ledichi Fraa geschickt, die wo noch nie met eme Mann geschlòft hodd un met ääm verlobt war, der wo Josef gehääßt hat. Der war aus de Nòkommeschaft vóm Keenisch David. Die jóng Fraa hat Maria gehääßt.

28 Der Engel és bei se éns Haus gang un hat gesaht: "Sei gegrießt, du, der wo Gnad zudääl wòòr és! De Herr és medder! Du bischt geseeschent ónner de Weibsleit!" 29 Dò ésses Maria verschrock, wies dene Engel gesiehn hat un vóm aangeschwetzt wòòr és. Es hat sich gefròht, was der Gruß bedeide soll. 30 Der Engel hat awwer zum gesaht: "Du brauchscht kä Angscht se hann, Maria! Du hascht nämlich Gnad bei Gott gefónn. 31 Awwer horsch emòò här: Du kommscht én annere Ómstänn un bréngscht e Bub óf die Welt. Dem sollsche de Name Jesus genn. 32 Der és emòò groß un werrd ‚Sohn vóm Heegschde’ genennt. Gott, de Herr, gebdem de Thron vón seim Stammvadder, de Thron vóm David. 33 Er dudd dann fa émmer iwwer die Nòkomme vóm Jakob herrsche, un sei Herrschaft hehrt nie meh óf."

34 "Wie sollen das zugehn?" hats Maria dò dene Engel gefròht. "Ich hann doch noch gar kä Mann." 35 Der Engel haddem zur Antwort gebb: "De Heilische Geischt kommt iwwer dich, unnem Heegschde sei Graft dudd dich iwwerschadde. Deshalb és aach das Kénd, das wo de óf die Welt bréngscht, heilisch und werrd Goddes Sohn genennt. 36 Gugg emòò: Es Elisabeth, das wo medder verwandt és, és aach én annere Ómstänn un grétt noch én seim Alder e Bub. Vón dem hääßts, dasses unfruchtbar és, un jétz ésses ém sechsde Monat. 37 Fa Gott és nämlich nix unmeeschlich."

38 Dò hats Maria gesaht: "Ich binnem Herr sei Maat. Was du gesaht hascht, soll medmer basseere." Dòdrófhien és der Engel noch emòò fortgang vóm.

27: Mt 1,16.18 * 31: 1Mo 17,19; Jes 7,14; Mt 1,21-23; Lk 2,21; Apg 4,12 * 32-33: 2Sam 7,13.16; Jes 9,6 * 32: Mt 20,30-31 * 33: Dan 7,14 * 35: Mt 1,18-20; Lk 4,18 * 37: 1Mo 18,14; Hiob 42,2; Mt 19,26; Mk 10,27; Lk 18,27

Es Maria macht e Besuch beim Elisabeth

39 Nét lang dòdenò hat sichs Maria óf de Wääch gemacht un és dabber én e Stadt ém Berschland vón Judäa gang. 40 Dort ésses ém Zacharias sei Haus enénn un hats Elisabeth gegrießt. 41 Wies Elisabeth dene Gruß vóm Maria gehehrt hat, dò hat sich das Kénd én seim Kerber läbhaft beweht. Dòdrófhien ésses Elisabeth mém Heilische Geischt erfillt wòòr 42 und hat laut geruf: "Du bischt geseeschent ónner de Weibsleit, un das Kénd én deim Kerber és aach geseeschent! 43 Awwer wie komm ich zu der Ehr, dass die Módder vómeim Herr bei mich kommt? 44 Gugg emòò, én dem Moment, wo ich dei Stémm un dei Gruß gehehrt hann, hat sich das Kénd émeim Kerber vòr Freid läbhaft beweht. 45 Du bischt glicklich se nenne, weil du geglaabt hascht. Wasder de Herr sahn gelosst hat, geht nämlich én Erfillung."

45: Lk 11,27-28

Es Maria lobt de Herr

46 Dò hats Maria gesaht: "Mei Seel riehmt de Herr, 47 un mei Geischt freit sich iwwer Gott, der wo mich redde dudd. 48 Er hat nämlich die Niedrichkäät vón seiner Maat aangesiehn. Guggend nóór: Vón jétz aan dumich all Generatione glicklich nenne. 49 Er, der wo mächdisch és, hat Großes aamer geduun. Sei Name és heilisch, 50 un vón Generation zu Generation gilt sei Erbarme dene, die wo Reschbekt vòrm hann. 51 Met seim Arm hadder mächdische Tade vollbróng. Er hat diejeeniche iwwerall hien verstraut, die wo én eeam Herz un én eeam Dengge hochnäsisch sénn. 52 Die Mächdische hadder vóm Thron gesterzt und die Niedrische hochgehob. 53 Wer Hónger hat, dene hadder met gudde Saache iwwerheift, un die Reiche hadder met lääre Hénn fortgeschickt. 54 Er hat seim Diener, em Volk Israel*, geholf un denkt aan sei Erbarme, 55 das wo a ónsere Vòrfahre fa émmer zugesaht hat, em Abraham un seine Nokomme."

56 Es Maria és aan die drei Monade beim Elisabeth gebleeb un hat dann noch emòò Kehrt gemacht un és häämgang.

46-55: 1Sam 2,1-10 * 47: Jes 43,3; Hab 3,18 * 48: 1Mo 30,13; 1Sam 1,11 * 49: 5Mo 10,21; Ps 111,9 * 50: Ps 103,13.17 * 51: 1Mo 11,8; 5Mo 5,15; 26,8; Ps 89,11 * 52: Hiob 5,11; 12,19; Ps 75,8; 147,6; Hes 21,31; Mt 23,12; Jak 4,6.10 * 53: Ps 34,11; 107,9 * 54: Ps 98,3; Jes 41,8-9; 55: 1Mo 17,7; 18,18; 22,17; 2Sam 22,51; Mi 7,20

De Johannes, der wo gedaaft hat, kommt óf die Welt

57 Fas Elisabeth war die Zeit komm fa sei Kénd se grien, un es hat e klääner Bub óf die Welt gebróng. 58 Sei Nochbare un Verwandte hann gehehrt, dassem de Herr e großes Erbarme entgä gebróng hat un hann sich meddem gefreit.

59 Wie das Kénd acht Daache alt war, dò sénn se sesammekomm fas se beschneide*. Se wolldem de Name vón seim Vadder Zacharias genn. 60 Awwer sei Módder hat weddersproch. "Nä", hat se gesaht, "der soll Johannes hääße." 61 "Awwer es gebt doch nimand én deiner Verwandtschaft, der wo so hääßt!" hann die annere dòdrófhien zur Antwort gebb. 62 Dann hann se seim Vadder zugewunk fasse erfahre, wie der ne nenne wollt. 63 Dò hat sich de Zacharias e klääni Schreibtafel genn gelosst und hat dò drófgeschreeb: "Der hääßt Johannes!" Dò hann se sich allegar gewónnert, 64 un ém selwe Aueblick hat de Zacharias sei Mund un sei Zóng noch emòò gebrauche kénne. Er hat geschwätzt un Gott gelobt.

65 Dò hann die Leit, die wo óm se eróm gewohnt hann, allegar e Schreck grétt, un ém ganze Berschland vón Judäa hat sich die Geschicht erómgeschwätzt. 66 Allegar, die wo dòdevón gehehrt hann, hann sich Gedanke dòdriwwer gemacht un hann sich gefròht: "Was werrd wohl emòò aus dem Kénd werre?" Em Herr sei Hand war nämlich meddem.

59: 1Mo 17,12-13 * 60: Lk 1,13

De Zacharias lobt Gott

67 De Zacharias, de Vadder vón dem Kénd, és mém Heilische Geischt erfillt wòòr un hat prophedisch gesaht: 68 "Kommend, mehr duun de Herr, de Gott vón Israel*, lowe! Der és nämlich bei sei Volk komm un hats erleest. 69 Aus de Nokommeschaft vóm David, seim Diener, hadder óns e starger Redder hervòrgehn gelosst, 70 so wie as schónn vón je här dorch de Mund vón seine heilische Prophede aangekinnischt hodd. 71 Er hat óns vón ónsere Feinde gerett un aus de Hand vón all dene, die wo óns hasse. 72 Er hodd Erbarme, so wie as ónsere Vòrfahre versproch hodd, un hat aan sei heilischer Bund gedénkt, 73 aan das, wasserm Abraham, ónserm Stammvadder, geschwehrt un zugesaht hodd. 74 Er hat óns geschenkt, dassmer, aus de Hand vón ónsere Feinde erleest, 75 ehm ohne Angscht ónser Läwe lang én Heilichkäät und Gerechdischkäät vòr seine Aue diene. 76 Un du, Kénd, werrscht emòò ‚Prophet vóm Heegschde’ genennt. Du gehscht nämlich vòrm Herr här, fa em de Wääch bereit se mache. 77 Du loscht sei Volk erkenne, dasses gerett werrd un dass sei Sinde vergebb werre. 78 Ónser Gott és nämlich voll Erbarme! Deshalb és aach de helle Mòajeglanz aus de Heh bei óns komm, 79 fa dene Licht se brénge, die wo én de Dónggelhäät un ém Schadde vóm Dood läwe un fa ónser Fieß óf dene Wääch se lenke, der wo zum Friede fiehrt."

80 Das Kénd és greeßer un ém Geischt stark wòòr. Bis zu dem Daach, aan dem wo a effentlich én Israel ófgedräht és, hat de Johannes én de Wildnis* geläbt.

68: Ps 41,14; 72,18; 106,48; 111,9; Lk 4,18-21; 7,16; 19,44; 24,21 * 69: Ps 18,3; 132,17; 1Sam 2,10; Mt 20,30-31 * 70: Rem 1,2; Jes 9,1-6; Mi 5,1-3; Offb 10,7 * 71: Ps 106,10 * 72: 1Mo 17,7; 2Mo 2,24; 3Mo 26,42; Ps 105,8-9; 106,45 * 73: 1Mo 22,16-18; Jer 11,5; Mi 7,20 * 74-75: Tit 2,12.14 * 76: 2Mo 23,20; Mal 3,1; Mt 11,10; Mk 1,2; Lk 7,27 * 77: Jer 31,34 * 78: 2Mo 34,6; Jes 60,1-2; Sach 6,12; Mal 3,20 * 79: Ps 107,10; Jes 9,1.5; 42,6-7; 59,8; Mt 4,16; Lk 2,14; Rem 3,17 * 80: Mt 3,1

Jesus kommt óf die Welt

(Mt 1,18-25)

2 Én dene Daache hat de Kaiser Auguschdus* Order gebb, dass sich die Leit ém reemische Reich allegar én Steierlischde éndrahn losse sollde. 2 Es war es eerschde Mòò, dass so ebbes dorchgfiehrt wòòr és. Sellemòls war de Quirinius Gouverneer* vón Sirie.

3 Dò és jeder én die Stadt gang, aus der wo a här war, fa sich dort éndrahn se losse. 4 Aach de Josef és losgezòh. Der hat nämlich zu de Famillje un Nòkommeschaft vóm David gehehrt un és deshalb vón seim Wohnort Nazaret én Galiläa nò Betlehem én Judäa, én die Stadt vóm David, gang. 5 Dort wollder sich mém Maria éndrahn losse. Met dem warer verlobt, un beim Maria war e Kénd ónnerwägs. 6 Wie se dort ware, dò és die Zeit komm, wo em Maria sei Kénd komme sollt. 7 Un es hat sei eerschder Bub grétt un hat ne én Wénnele gewiggelt un én e Fuddergribb geleht. Én der Ónnerkunft war nämlich kä Platz fasse.

4-7: Mt 2,1 * 4: Joh 7,42 * 7: Mt 1,25

Engel un Schòfhieder verkinnische, dass de Messias óf die Welt komm és

8 Én der Geeschend dort ware Schòfhieder óffem Feld. Die hann naachts óf ehr Härd ófgebasst. 9 Óf ämòò és e Engel bei se komm, dene wo de Herr geschickt hodd, un die Herrlichkäät vóm Herr hat óm se här geleicht. Dò sénn se arisch verschròck. 10 Awwer der Engel hat zu ne gesaht: "Ehr brauche kä Angscht se hann! Ich duun eich nämlich e großi Freid verkinnische, die wo em ganze Volk zudääl werrd. 11 Fa eich és nämlich heit ém David seiner Stadt de Redder óf die Welt komm. Das és de Messias*, de Herr! 12 Un das dò soll eich als Zääche diene: Ehr fénne das Kénd én Wénnele gewiggelt un én era Fuddergribb leihe."

13 Óf ämòò war bei dem Engel e großes himmlisches Heer. Das hat Gott gelobt un gesaht: 14 "Gott én de Heh gehehrt die Ehr, un óf de Ärd soll Friede herrsche un bei de Mensche e Wohlgefalle."

15 Wie die Engel vónne fort noch emòò én de Himmel seréckgang ware, dò hann die Schòfhieder zu enanner gesaht: "Kommend, mehr gehn nò Betlehem un gugge óns die Sach aan, die wo dort basseert és un die wo óns de Herr bekannt gemacht hat."

16 Dò hann se sich dabber óf de Wääch gemacht un hanns Maria un de Josef un aach das Kénd gefónn, das wo én der Fuddergribb geläh hat. 17 Un wie ses gesiehn hodde, dò hann se iwwerall verzehlt, was se iwwer das Kind gesaht grétt hodde. 18 Un all die Leit, die wos gehehrt hann, hann sich iwwer das gewónnert, was ne die Schòfhieder dò verzehlt hann. 19 Es Maria awwer hat alles, was gesaht wòòr és, én seim Herz bahall un hat émmer werrer dòdriwwer nògedénkt. 20 Die Schòfhieder sénn dann noch emòò seréckgang un hann Gott fa alles geriehmt un gelobt, was se gehehrt un gesiehn hodde. Es war alles genau so, wie ses gesaht grétt hodde.

11: Mt 20,30-31; Joh 4,42; Apg 5,31; 13,23; 2Petr 1,11 * 13: Ps 103,20-21 * 14: 4Mo 6,26; Jes 57,19; Mt 10,13.34; Mk 9,50; Lk 1,79; 10,5-6; 12,51; 19,38.42; 24,36; Joh 14,27; Apg 10,36; Eph 2,14.17 * 19: Lk 2,51

Jesus werrd beschneet un Gott ém Tembel dargebróng

21 Wie acht Daache späder die Zeit komm war fa das Kénd se beschneide*, dò hann sem de Name Jesus gebb. Dene Name hodd der Engel schónn genennt, eeb Jesus ónnerwägs war.

22 Es Gesetz* vóm Mose schreibt fa e Módder e Daach vòr fa sich se reinische*. Wie seller Daach komm és, dò hat de Josef uns Maria das Kénd nò Jerusalem gebróng fassem Herr darsebrénge. 23 Ém Gesetz Goddes steht nämlich geschreeb: Jeder Bub, der wo als Eerschder óf die Welt kommt, soll fa de Herr geheilischt aangesiehn werre. 24 Se hanne aach nò Jerusalem gebróng fa e Opfer darsebrénge, so wieses Gesetz Goddes vòrschreibt: e Turdeldauwepaar òder zwää jónge Dauwe.

21: 1Mo 17,12; Lk 1,31.59 * 22-24: 3Mo 12,1-8; 4Mo 18,15-16 * 23: 2Mo 13,2.12.15 * 24: 3Mo 12,6-8

De Simeon uns Hanna

25 Én Jerusalem hat sellemòls e Mann geläbt, der wo Simeon gehääßt hat. Seller Mann war gerecht un hat Gott geacht un dòdróff gewart, dass Israel* gedreescht werrd. De Heilische Geischt hat óffem geruht, 26 un seller Geischt hoddem aach geoffebart, dasser nét sterwe däd, bisser de Messias* gesiehn hätt, dene wo de Herr schigge dudd. 27 Jétz ésser vóm Geischt én de Tembel* gefiehrt wòòr, un wie die Eldere de klääne Jesus erénn gebróng hann fasse erfille, was nòm Gesetz* fanne ieblisch war, 28 dò hat de Simeon das Kénd én sei Arme gehòl un hat Gott gelobt un gesaht: 29 "Herr, jétz loscht du dei Diener ém Friede gehn, wie du gesaht hoscht. 30 Met meine eischene Aue hann ich nämlich dei Reddung gesiehn, 31 die wo du vòr all de Velger bereitgestellt hascht. 32 Die és e Licht, das wo die Häre erleichde dudd, un Herrlichkäät fa dei Volk Israel."

33 De Josef un Jesus sei Módder hann sich iwwer das gewónnert, was de Simeon dò iwwer ne gesaht hat. 34 Dann hat se de Simeon geseechent un hat zu Jesus seiner Módder, zum Maria, gesaht: "Horsch emòò här! Der dò és dòdezu bestémmt, dass vee Leit én Israel dorch ne zu Fall komme un dass vee Leit ófstehn. Er muss aach e Zääche sénn, dem wo weddersproch werrd. 35 Dòdedorch solle die Gedangge vón vee Mensche aans Licht komme. Dehr selwer dudd awwer emòò e Schwärt dorch die Seel steche."

36 Sellemòls hat aach e Prophedin geläbt, die wo Hanna gehääßt hat. Die war e Dòchder vóm Penuel ausem Stamm Ascher. Se war schónn zémlich alt. Als jóngi Fraa hodd se geheirat un siwwe Jòhr met eeam Mann geläbt. 37 Jétz war se e Witfraa un ungefähr viereachtzisch Jòhr alt. Se hat sich dauernd ém Tembel ófgehall un Gott Daach un Naacht met Faschde un Bäde gedient. 38 Én dem Aueblick jétz és se aankomm un haddem Herr dangge gesaht. Se hat aach zu all dene iwwer das Kénd geschwätzt, die wo én Jerausalem dòdróff gewart hann, dass se erleest werre.

39 Wie de Josef uns Maria alles gemacht hodde, wasses Gesetz* Goddes vòrschreibt, dò sénn se noch emòò nò Nazaret én Galiläa seréckgang, wo se dehääm ware. 40 Dort és das Kénd groß un ém Geischt stark wòòr. Gott hats met Weishäät erfillt, un sei Gnad hat óffem geruht.

25: 1Mo 49,18 * 30: Jes 40,5 * 31: Jes 52,10 * 32: Jes 42,6; 46,13; 49,6 * 34: Jes 8,14; Lk 20,17-18; Apg 28,22; 1Kor 1,23; 1Petr 2,8 * 35: Joh 19,25 * 37: Mt 6,16-17; 1Tim 5,5 * 38: Jes 52,9

Jesus és ém Alder vón zwellef Jòhr noch emòò ém Tembel

41 Jesus sei Eldere sénn jedes Jòhr ófs Passafescht* nò Jerusalem gang. 42 Wie a zwellef Jòhr alt war, sénn se noch emòò wie ieblich nò Jerusalem ófs Fescht gang. 43 Un wie die Feschtdaache zu Enn ware, hann se sich óf de Häämwääch gemacht. De jónge Jesus és awwer én Jerusalem gebleeb, ohne dass de Josef un Jesus sei Módder ebbes dòdevón gemerkt hann. 44 Se hann geménnt, er wär irschendwo bei dene, die wo met ne ónnerwägs ware, un sénn ääni Daachesstreck weit gerääst. Dann hann se ne bei ehre Verwannde un Bekannde gesucht. 45 Wie se ne nét gefónn hann, sénn se noch emòò nò Jerusalem seréckgang un hanne dort gesucht. 46 Drei Daache späder hann se ne ém Tembel* gefónn. Er hat midde ónner de Lehrer gehóggt un hat ne zugehorscht un se ausgefròht. 47 Un allegar, die wo ne gehehrt hann, hann sich iwwer sei Verständnis un sei Antworde gewónnert.

48 Wie ne sei Eldere gesiehn hann, dò ware se ganz bedroff. "Kénd", hat sei Módder zum gesaht, "wie hasche óns das dò nóór aanduun kénne? Gugg emòò, dei Vadder un ich hann dich voll Angscht gesucht!" 49 Dò hadder zu ne gesaht: "Fa was hanner mich dann gesucht? Hanner dann nét gewésst, dass ich mich óm die Aangeläehääde vómeim Vadder kémmere muss?" 50 Se hann awwer nét verstann, wasser ne dòdemet sahn wollt.

51 Dòdenò ésser met ne nò Nazaret seréckgang un war ne gehorsam. Sei Módder hat awwer alles, wasser gesaht hat, én eeam Herz bahall.

41: 2Mo 12,1-27; 23,14-17; 5Mo 16,1-8 * 42: 2Mo 12,15.18 * 49: Joh 2,16 * 51: Lk 2,19

Jesus sei Juchendzeit

52 Jesus és älder wòòr un hodd émmer meh Weishäät, un bei Gott un bei de Mensche hadder émmer meh Gefalle gefónn.

52: 1Sam 2,26

DE LUKAS BESCHREIBT, WIE JESUS SEI WIRGE VÒRBEREIT WÒÒR ÉS: 3,1-4,13

De Johannes, der wo gedaaft hat, brerrischt

(Mt 3,1-12; Mk 1,1-8; Joh 1,19-28)
3 De Kaiser Tiberias hat ém fóffzehnde Jòhr regiert, de Pontius Piladus war Gouverneer* vón Judäa, de Herodes* Landesferscht vón Galiläa, sei Bruurer, de Philibbus, Landesferscht vón Ituräa un vóm trachonidische Land, und de Lisanias Landesferscht vón Abilene; 2 owwerschder Brieschder* ware de Hannas un de Kaiphas.

Dò hat Gott em Johannes, em Sohn vóm Zacharias, sei Wort én de Wildnis* aanvertraut. 3 Der és dòdrófhien én die Geeschend aam Jordan gezòh un hat dort iwwerall gebrerrischt, die Leit sollde sich bekehre un daafe losse, fa die Sinde vergebb se grien. 4 So és én Erfillung gang, was de Prophet Jesaja én seim Buch geschreeb hat. Der saht: E Stémm ruft én de Wildnis: Duund de Wää vóm Herr richde, un machend sei Strooße grad. 5 Jedes Daal soll ófgefillt un jeder Bersch un Hiwwel abgedrah werre. Was grómm és, soll grad werre, un was unäwe és, soll zu me äwene Wääch werre. 6 Die Mensche duun dann allegar die Reddung siehn, die wo Gott wirkt.

7 Die Leit sénn én großer Zahl bei de Johannes erauskomm, fa sich vóm daafe se losse. Zu dene hadder gesaht: "Ehr Schlangebrut! Wer hat eich dann óf dene Gedangge gebróng, ehr kénnde em Gericht entgehn, das wo kommt? 8 Bréngend Frucht hervòr, die wo weist, dassner eich bekehrt hann, un fangend nét aan fa bei eich selwer se sahn: ‚De Abraham és jo ónser Vadder.’ Ich sahn eich: Gott kann aus dò dene Stään Kénner fa de Abraham mache. 9 Jemand hats große Beil schónn aan die Wòrzel vón de Bääm aangesetzt, un jeder Baam, der wo kä guddi Frucht bréngt, werrd abgehackt un éns Feier geschméss."

10 Dò hanne die Leit gefròht: "Was sollemern jétz mache?" 11 De Johannes hat ne zur Antwort gebb: "Wer zwää Hémde* hat, der soll ääns dòdevón dem genn, der wo käns hat, un wer ebbes fasse esse hat, der solls genau so mache."

12 Die Zellner* sénn aach bei ne komm, fa sich daafe se losse, un hanne gefròht: "Määschder, was solle mehr dann mache?" 13 "Verlangend nét meh, wiener vòrgeschreeb grétt hann!" hat ne de Johannes zur Antwort gebb.

14 "Un mehr", hanne die Soldade gefròht, "was solle mehr mache?" Dene hadder zur Antwort gebb: "Duund nimand misshannele un nimand erpresse, un sénd sefreere met eierm Sold!"

15 Es Volk war voll Erwardung, un se hann allegar ém stille iwwerleht, ob de Johannes nét villeicht selwer de Messias* wär. 16 Awwer der hat ne allegar zur Antwort gebb: "Ich daafe eich nóór met Wasser. Es kommt awwer jemand, der wo stärker és wie ich, un ich bins nét wärt, fa sei Schuggebénnel ófseknibbele. Der dudd eich mém Heilische Geischt un met Feier daafe. 17 Die Schibb* hadder schónn én de Hand, un er trennt die Sprau vóm Wääz un sammelt de Wääz én sei Scheier. Die Sprau selwer dudder awwer meddeme Feier verbrenne, das wo nie ausgeht."

18 Met noch e ganzer Haufe annere Worde hat de Johannes es Volk ermahnt un haddem die Gudd Nòricht gebrerrischt. 19 Aach de Herodes*, de Landesferscht, hadder serechtgewéss wä der Affär mém Herodias, seim Bruurer Philibbus seiner Fraa, un wä all dem annere Beese, das wo a aangestellt hodd. 20 Deshalb hat de Herodes zu all dem aach noch dò das gemacht: Er hat de Johannes éns Gefängnis schmeiße gelosst.

3-6: Mt 2,1-6; Mk 1,2-6 * 2: Hes 1,3; Hos 1,1 * 3: Lk 24,47; Joh 1,19-23; Apg 13,24; 19,4 * 4-6: Jes 40,3-5 * 6: Lk 2,30-31; Apg 28,28 * 7-9: Mt 3,7-10 * 7: Lk 21,5-36 * 8: Lk 1,54-55 * 9: Mt 7,19 * 15-17: Mt 3,11-12; Mk 1,7-8 * 15: Joh 1,24-28 * 16: Lk 4,18; Apg 1,5; 11,16; 13,25; 19,2-4 * 19-20: Mt 14.3-4; Mk 6,17-18

Jesus werrd gedaaft

(Mt 3,13-17; Mk 1,9-11)

21 Wie sich die Leit allegar daafe gelosst hann, dò és Jesus aach gedaaft wòòr. Un iwwerdem wo a gebäd hat, hat sich de Himmel ófgeduun, 22 un de Heilische Geischt és leibhafdisch én de Gestalt vón era Daub óf ne erónner komm. Dann hat e Stémm vóm Himmel här gesaht: "Du bischt mei liewer Sohn. Aan dehr hann ich mei Freid!"

21-22: Mt 3,13-17; Mk 1,9-11; Joh 1,29-34 * 21: Mt 3,16; Lk 5,16 * 22: 1Mo 22,2; Ps 2,7; Jes 42,1; Mt 3,17; Lk 4,18; 9,35; 20,13

Jesus sei Vòrfahre

(Mt 1,1-17)

23 Jesus war ungefähr dreißisch Jòhr alt, wie a met seim Dienscht aangefang hat. Er war de Sohn vóm Josef - so hann die Leit geménnt -, un de Josef war de Sohn vóm Eli, 24 de Eli de Sohn vóm Mattat, de Mattat de Sohn vóm Levi, de Levi de Sohn vóm Melchi, de Melchi de Sohn vóm Jannai, de Jannai de Sohn vóm Josef, 25 de Josef de Sohn vóm Mattitja, de Mattitja de Sohn vóm Amos, de Amos de Sohn vóm Nahum, de Nahum de Sohn vóm Hesli, de Hesli de Sohn vóm Naggai, 26 de Naggai de Sohn vóm Mahat, de Mahat de Sohn vóm Mattitja, de Mattitja de Sohn vóm Schimi, de Schimi de Sohn vóm Josef, de Josef de Sohn vóm Joda, 27 de Joda de Sohn vóm Johanan, de Johanan de Sohn vóm Resa, de Resa de Sohn vóm Serubbabel, de Serubbabel de Sohn vóm Schealtiel, de Schealtiel de Sohn vóm Neri, 28 de Neri de Sohn vóm Melchi, de Melchi de Sohn vóm Addi, de Addi de Sohn vóm Kosam, de Kosam de Sohn vóm Elmadam, de Elmadam de Sohn vóm Er, 29 de Er de Sohn vóm Jose, de Jose de Sohn vóm Elieser, de Elieser de Sohn vóm Jorim, de Jorim de Sohn vóm Mattat, de Mattat de Sohn vóm Levi, 30 de Levi de Sohn vóm Simeon, de Simeon de Sohn vóm Juda, de Juda de Sohn vóm Josef, de Josef de Sohn vóm Jonam, de Jonam de Sohn vóm Eljakim, 31 de Eljakim de Sohn vóm Melea, de Melea de Sohn vóm Menam, de Menam de Sohn vóm Mattata, de Mattata de Sohn vóm Natan, de Natan de Sohn vóm David, 32 de David de Sohn vóm Isai, de Isai de Sohn vóm Obed, de Obed de Sohn vóm Boas, de Boas de Sohn vóm Salmon, de Salmon de Sohn vóm Nachschon, 33 de Nachschon de Sohn vóm Amminadab, de Amminadab de Sohn vóm Ram, de Ram de Sohn vóm Hezron, de Hezron de Sohn vóm Perez, de Perez de Sohn vóm Juda, 34 de Juda de Sohn vóm Jakob, de Jakob de Sohn vóm Isaak, de Isaak de Sohn vóm Abraham, de Abraham de Sohn vóm Terach, de Terach de Sohn vóm Nahor, 35 de Nahor de Sohn vóm Serug, de Serug de Sohn vóm Regu, de Regu de Sohn vóm Peleg, de Peleg de Sohn vóm Eber, de Eber de Sohn vóm Schelach, 36 de Schelach de Sohn vóm Kenan, de Kenan de Sohn vóm Arpachschad, de Arpachschad de Sohn vóm Sem, de Sem de Sohn vóm Noah, de Noah de Sohn vóm Lamech, 37 de Lamech de Sohn vóm Metusalem, de Metusalem de Sohn vóm Henoch, de Henoch de Sohn vóm Jered, de Jered de Sohn vóm Mahalalel, de Mahalalel de Sohn vóm Kenan, 38 de Kenan de Sohn vóm Enosch, de Enosch de Sohn vóm Set, de Set de Sohn vóm Adam, un de Adam war de Sohn Goddes.

23: Lk 4,22 * 27: 1Chr 3,17; Esr 3,2 * 31-33: 1Chr 2,1-14; Rut 4,17-22 * 31: 2Sam 5,14 * 33-38: 1Mo 5,1-32; 11,10-26; 21,2-3; 25,19-26; 29,35

Jesus werrd óf die Pròb gestellt

(Mt 4,1-11; Mk 1,12-13)

4 Erfillt vóm Heilische Geischt és Jesus vóm Jordan seréckkomm. Dòdrófhien hat ne de Geischt én die Wildnis* gefiehrt, 2 wo a verzisch Daache lang vóm Deiwel óf die Pròb gestellt wòòr és. Die ganz Zeit iwwer hadder nix gess. Un aam Schluss, wie die verzisch Daache vòrbei ware, hodder Hónger. 3 Dò hat de Deiwel zum gesaht: "Wann du de Sohn Goddes bischt, dann sah doch zu dò dem Stään, er soll zu Brot werre." 4 Jesus haddem awwer zur Antwort gebb: "Es steht geschreeb: De Mensch läbt nét nóór vóm Brot, sondern vón allem, was Gott gesaht hat."

5 Dòdrófhien hat ne de Deiwel óf e hoocher Bersch gefiehrt un haddem én ääm äänzische Aueblick all die Reiche gewéss, die wos óf de Welt gebb hat. 6 Dann hadder zum gesaht: "Dò die ganz Macht un die Herrlichkäät vón dene Reiche duun ichder genn. Ich hann se nämlich iwwerloss grétt, un ich genn se, wem ich wéll. 7 Wann de mich aanbäde duscht, dann és das alles dein!" 8 Jesus haddem awwer zur Antwort gebb: "Mach, dass de fortkommscht, du Deiwel!Es steht nämlich geschreeb: Du sollscht de Herr, dei Gott, aanbäde un ehm allään diene."

9 Dòdrófhien hat ne de Deiwel nò Jerusalem gefiehrt un óf de heegschde Punkt vóm Tembel* gestellt. "Wann du de Sohn Goddes bischt", hadder zum gesaht, "dann schmeiß dich doch vón dò erónner! 10 Es steht nämlich geschreeb: Wä dehr gebt Gott seine Engel Order, fa dich se beschitze.11 Un: Se duun dich óf ehre Hénn drahn, dass de met deim Fuß nét aan e Stään stooscht." 12 "Es hääßt awwer aach: Du sollscht de Herr, dei Gott, nét erausfordere" haddem Jesus zur Antwort gebb.

13 Wie de Deiwel met all seine Versuchunge ferdisch war, dò hadder ne e zeitlang én Ruh gelosst.

1-13: Mt 4,1-11; Mk 1,12-13 * 1-2: Mt 6,16-17; Lk 4,18; Hebr 4,15 * 4: 5Mo 8,3 * 6: Mt 28,18; Joh 12,31 * 8: 5Mo 5,9; 6,13 * 10-11: Ps 91,11-12 * 12: 5Mo 6,16 * 13: Lk 22,3.31; Hebr 4,15

DE LUKAS DUDD DÒDEVÓN BERICHDE, WIE JESUS EN GALILÄA GEWIRKT HAT: 4,14-9,50

Jesus dudd es eerschde Mòò effentlich én Galiläa ófdräe

(Mt 4,12-17; Mk 1,14-15)

14 Erfillt met de Kraft vóm Heilische Geischt és Jesus nò Galiläa seréckkomm, un sei Ruf hat sich én de ganz Geeschend dort ausgebräd. 15 Er hat én de Sinagooche* gelehrt un és vón all de Leit geriehmt wòòr.

14-15: Mt 4,12.17; Mk 1,14-15 * 14: Lk 4,18.37; 5,15

Jesus werrd én Nazaret abgelehnt

(Mt 13,53-58; Mk 6,1-6)

16 So ésser aach nò Nazaret komm, wo a groß wòòr és. Aam Sabbat* ésser wie gewehnt én die Sinagooch* gang un és ófgestann fa aus de Heilisch Schrift vòrseläse. 17 Dò hann sem es Buch vóm Prophet Jesaja gebb. Wie a das ófgeschlah hat, dò hadder die Stell gefónn, én der wos hääßt: 18De Geischt Goddes ruht óf ma. Gott hat mich nämlich gesalbt un éngesetzt fa de Arme die Gudd Nòricht se verkinnische. Er hat mich geschickt fa die se hääle, die wo e gebrochenes Herz hann, fa de Gefangene se brerrische, dass se frei sénn solle, de Blinde, dass se noch emòò siehn kénne un dene, die wo ónnerdréckt werre, dass se frei sénn solle19un fas Gnadejòhr Goddes ausserufe. 20 Dann hadder das Buch noch emòò zugemacht un hatsem Singoochediener seréckgebb un sich hiengehóggt. Die Leit én de Sinagooch hanne allegar ganz gespannt aangeguckt. 21 Dò hadder aangefang fa zu ne se schwätze: "Heit és dò der Abschnitt aus de Heilisch Schrift, dene woner grad gehehrt hann, én Erfillung gang!"

22 Die Leit hannem allegar zugestémmt un hann sich dòdriwwer gewónnert, dasser so begnad geschwetzt hat. Se hann awwer aach gefròht: "És das dann nét em Josef sei Sohn?" 23 Jesus hat ne zur Antwort gebb: "Ehr duumer bestémmt dò das Spréchwort vòrhalle: ‚Dogder, mach dich selwer gesónd! Wann de én Kapernaum so große Sache geduun hascht, wiemer gehehrt hann, dann mach se doch aach dò én der Stadt, én der wo de dehääm bischt!’"

24 "Das ääne sahn ich eich", hat Jesus weider gesaht, "kä Prophet gilt ebbes én der Stadt, én der wo a dehääm és. 25 Ich sahn eich awwer die Wohrhäät: In de Daache vóm Elija hats én Israel* e ganzer Haufe Witwe gebb, wies drei Jòhr un sechs Monade lang nét geräänt hat un wie e großi Hóngersnot iwwers ganze Land komm és. 26 Awwer bei kääni vón dene és de Elija geschickt wòòr wie nóór bei e Witfraa én Sarebda ém Gebiet vón Sidon. 27 Un én de Zeit vóm Prophet Elisa hats én Israel e ganzer Haufe Aussätzische* gebb. Awwer kääner vón dene és gehäält wòòr wie nóór de Naamann aus Sirie."

28 Wie die Leit én de Sinagooch das gehehrt hann, dò sénn se allegar wiedisch wòòr 29 un sénn ófgespróng. Se hann Jesus aus de Stadt enausgedreeb un aan de Abhang vón dem Bersch gefiehrt, óf dem wo ehr Stadt gebaut war. Dort wollde se ne enónnersterze, 30 awwer er és midde dorch se dorchgaang un weider gezòh.

16-30: Mt 13,54-58; Mk 6,1-6 * 18-21: Lk 1,68 * 18-19: Jes 29,18; 42,7; 58,6; 61,1-2; Mt 11,5; Lk 7,22 * 18: Mt 1,18.20; 3,11.16; 4,1; 12,18.28.31-32; 28,19; Mk 1,8.10.12; 3,29; Lk 1,35; 3,16.22; 4,1.14; 10,21; 24,49; Apg 1,2.5.8; 2,4.17-18 * 19: 3Mo 25,10 * 22: Lk 3,23; Joh 6,42 * 24: Joh 4,44 * 25: 1Keen 17,1-16; Jak 5,17 * 26: 1Keen 17,8-24 * 27: 2Keen 5,1-27

Jesus dreibt én de Sinagooch vón Kapernaum e Dämon aus

(Mk 1,21-28)

31 Jesus és nò Kapernaum enónner gang - das és e Stadt én Galiläa - un hat die Leit dort aam Sabbat* gelehrt. 32 Die ware vón seiner Lehr dief beéndruckt. Er hat nämlich met Vollmacht gebrerrischt.

33 Én der Sinagooch* war aach e Mann, der wo vómme Dämon, eme beese Geischt, besess war. Der hat laut gegrésch: 34 "Loss óns én Ruh! Was hammehr met dehr se duun, Jesus vón Nazaret? Bischt du komm fa óns éns Verderwe se sterze? Ich wääß, wer du bischt! Du bischt de Heilische, dene wo Gott geschickt hat." 35 Dò haddem Jesus gedroht un hat zum gesaht: "Sei rujsch un fahr aus vóm!" Dò hat der Dämon dene Mann midde én de Sinagooch óf de Boddem geschméss un és ausgefahr vóm, ohne dasserm schade hat kénne. 36 Dò hann sich die Leit allegar gewónnert, un ääner hat de annere gefròht: "Was éssen das, was der dò saht? Der dudd de beeses Geischder met Vollmacht un Kraft gebiede, un die fahre aus."

37 Dòdrófhien hat sich sei Ruf iwwerall én der Geeschend dort ausgebräät.

31-37: Mk 1,21-28 * 31: Mt 4,13; Joh 2,12 * 32: Mt 7,28-29; Joh 7,46 * 34: Mt 8,29; Mk 3,11; 5,7; Lk 8,28; Joh 2,4 * 36: Mt 7,29 * 37: Lk 4,14; 5,15

E ganzer Haufe Leit werre gesónd

(Mt 8,14-17; Mk 1,29-34)

38 Jesus és aus der Sinagooch* gang un ém Simon seim Haus éngekehrt. Em Simon sei Schwehrmódder hodd hooches Fiewer, un se hann aam aangehall, er sollder helfe. 39 Dò hadder sich iwwer se gebickt un haddem Fiewer gebott fa fortsegehn. Dò és das fortgang, un se és óf de Stell ófgestann un hat fasse gesòajt.

40 Wie die Sonn ónnergang war, dò hann die Leit ehr Grangge bei Jesus gebróng, die wo all meechliche Krankhääde hodde. Dene hadder allegar die Hénn ófgeleht un hat se gesónd gemacht. 41 Vón vee sénn aach Dämone ausgefahr un hann gegrésch: "Du bischt de Messias*, de Sohn Goddes!" Awwer Jesus hat ne gedroht un hat se nét schwätze gelosst. Se hann nämlich gewésst, dasser de Messias és.

38-39: Mt 8,14-15; Mk 1,29-31 * 40-41: Mt 8,16; Mk 1,32-34 * 41: Mt 8,29; Mk 3,11-12

Die Botschaft, die wo Jesus brerrischt, soll all Mensche erreiche

(Mk 1,35-39)

42 Wies Daach wòòr és, dò és Jesus fortgang un aan e abgeläner Platz komm. Die Leit hanne awwer gesucht un sénn bei ne komm. Dann wollde se ne dòdrahn hénnere fa vónne fortsegehn, 43 awwer er hat zu ne gesaht: "Ich muss aach de annere Städt die Gudd Nòricht vóm Reich Goddes brerrische! Dòdefòr hat mich Gott nämlich geschickt."

44 So hadder dann én de Sinagooche* vón Galiläa gebrerrischt.

42-44: Mk 1,35-39 * 43: Lk 11,2 * 44: Mt 4,23

Jesus beruft die eerschde Jinger

(Mt 4,18-22; Mk 1,16-20)
5 Wie Jesus dann äänes scheenes Daaches aam Ufer vóm See Genezaret gestann hat, dò hann sich die Leit óm ne erómgedrängelt fas Wort Goddes se hehre. 2 Dò hadder zwää Boode aam Ufer leie gesiehn. Die Fischer ware aus ne ausgesteh un hann grad ehr Netze gewäscht. 3 Ääns vón dene Boode haddem Simon gehehrt. Én das és Jesus éngesteh un hat de Simon gefròht, obber nét e Stick weit vóm Land eweggfahre däd. Dann hadder sich hiengehóggt un hat die Leit vóm Boot aus gelehrt.

4 Un wie a met Schwätze ferdisch war, dò hadder zum Simon gesaht: "Fahr óf de See enaus, un lossend eier Netze éns Wasser enónner fa ebbes se fange!" 5 De Simon haddem awwer zur Antwort gebb: "Määschder, mehr hann die ganz Naacht hart geschafft un nix gefang. Awwer wann dus sahscht, dann loss ichs Netz noch emòò enónner." 6 Wie se das dann gemacht hann, dò hann se so vee Fisch gefang, dass ehr Netz aangefang hat fasse verreiße. 7 Deshalb hann se ehre Methelfer ém annere Boot zugewunk, se sollde komme un ne helfe. Die sénn dann komm, un sesamme hann se die zwää Boode so voll gemacht, dass se fascht ónnergang sénn.

8 Wie de Simon Petrus das gesiehn hat, dò hadder sich Jesus vòr die Knie geschméss un hat gesaht: "Geh fort vómmer, Herr! Ich bin e sindischer Mensch!" 9 Er un all diejeenische, die wo beim ware, ware nämlich verschrock, weil se so vee Fisch gefang hodde. 10 Em Jakobus unnem Johannes ésses genau so gang. Das ware em Zebedäus sei Buwe, die wo mém Simon sesammegeschafft hann.

Dòdrófhien hat Jesus zum Simon gesaht: "Du brauchscht kä Angscht se hann! Vón jétz aan dusche Mensche fange!" 11 Dò hann se die Boode aans Land gezòh un hann alles stehn- un leiegelosst un sénn met Jesus gang.

1-11: Mt 4,18-22; Mk 1,16-20; Joh 1,35-51; 21,1-11 * 8: Lk 18,13 * 11: Mt 8,21-22

Jesus macht e Aussätzischer gesónd

(Mt 8,1-4; Mk 1,40-45)

12 Wie Jesus én ääner vón dene Städt war, dò és e Mann komm, der wo am ganze Kerber Aussatz* hodd. Wie der Jesus gesiehn hat, dò hadder sich vòrm óf de Bòam geschméss un hat ne aangebeddelt: "Herr, wann de wéllscht, kannsche mich gesónd mache." 13 Dò hat Jesus sei Hand ausgestreckt un hat ne berehrt. "Ich wéll!" hadder gesaht, "du sollscht gesónd sénn!" Dò és de Aussatz óf de Stell verschwónn vóm. 14 Dòdenò haddem Jesus ófgedrah: "Sah nimand ebbes dòdevón! Geh awwer, un weis dichem Brieschder*. Bréng als Beweis fa die Leit es Reinischungsopfer dar, so wies de Mose vòrgeschreeb hat."

15 Jesus sei Ruf hat sich awwer émmer weider ausgebräät, so dass die Leit én großer Zahl sesammegelaaf sénn. Se wollde ne hehre un vón ehm vón ehre Krankhääde gehäält werre. 16 Er hat sich awwer én die Äänsamkäät seréckgezòh un hat dort gebäd.

12-16: Mt 8,2-4; Mk 1,40-45 * 14: 3Mo 13,49; 14,2-32; Mk 7,36; Lk 17,14 * 15: Lk 4,14.37 * 16: Mt 14,22-23; 26,36-46; Mk 1,35; 6,46; Lk 3,21; 6,12; 9,18.28-29; 11,1; Apg 1,14; 2,42; 6,4; 12,5

Jesus macht e Gelähmder gesónd

(Mt 9,1-8; Mk 2,1-12)

17 Wie Jesus äänes scheenes Daaches noch emòò gelehrt hat, dò hann aach Pharisäer* un soone, die wos Gesetz* Goddes lehre, ónner seine Zuhehrer gehóggt. Die ware aus all de Derfer vón Galiläa un Judäa un aus Jerusalem komm. Un die Kraft Goddes war bei Jesus fa die Grangge gesónd se mache. 18 Dò hann e paar Mannsleit e Mann óf era Britsch gebróng, der wo gelähmt war. Die hann versucht fanne éns Haus se drahn un vòr Jesus hienselehe. 19 Weil se awwer wä dene veele Leit kä Meechlichkäät hodde fanne erennsebrénge, sénn se ófs flache Dach gesteh un hann e paar Zischel abgedeckt. Dann hann se dene Mann óf seiner Britsch midde én dene Raum enónner gelosst, genau vòr Jesus hien. 20 Un wie Jesus ehr Glaawe gesiehn hat, dò hadder zu dem Mann gesaht: "Dei Sinde sénnder vergebb, mei Liewer!

21 Dò hann die Schriftgelehrde* un die Pharisäer aangefang fa sich Gedangge se mache un se sahn: "Wer éssen das dò, der wo so läschdert? Wer kann Sinde vergenn wie nóór Gott?" 22 Jesus hat awwer gemerkt, was se gedénkt hann, un hat se gefròht: "Fa was duuner dann so ebbes én eierm Herz dengge? 23 Was éssen leichder? Fasse sahn: ‚Dei Sinde sénnder vergebb?’ òder fasse sahn: ‚Steh óf un geh dò eróm?’ 24 Ehr solle awwer erkenne, dass de Menschesohn* Vollmacht hat, fa dò óf de Ärd Sinde se vergenn." Dòdenò hadder zu dem Gelähmde gesaht: "Ich sahn da: Steh óf, hòl dei Britsch un geh hääm!" 25 Dò és der Mann óf de Stell vòr ehre Aue ófgestann un hat die Britsch gehòl, óf der wo a geläh hodd un és hääm gang un hat Gott gelobt. 26 Dò sénn die Leit allegar ganz ausem Heisje geròt un hann Gott aach gelobt. "Heit hammer ebbes Unglaabliches gesiehn", hann se voll Ehrfurcht gesaht.

17-26: Mt 9,1-8; Mk 2,1-12 * 20: Mt 9,2; Lk 7,48 * 21: Ps 130,4; Jes 43,25; Lk 7,49 * 24: Joh 5,36

Jesus beruft de Levi un dudd met de Zellner esse

(Mt 9,9-13; Mk 2,13-17)

27 Dòdenò és Jesus fortgang un hat e Zellner* aam Zoll hógge gesiehn, der wo Levi gehääßt hat. Zu dem hadder gesaht: "Komm met ma!" 28 Dò és de Levi ófgestann un hat alles stehn- un leiegelosst un és meddem gang.

29 Er hat dann fa Jesus én seim Haus e großes Feschtesse gebb. E ganzer Haufe Zellner un annere Gäscht hann sesamme met Jesus un seine Jinger aam Disch gehóggt. 30 Dò hann die Schriftgelehrde* un Pharisäer* gemeggert un Jesus sei Jinger zur Redd gestellt: "Wie kénne ehr nóór sesamme met Zellner un Sinder esse un dréngge?" 31 Jesus hat ne zur Antwort gebb: "Die Gesónde brauche kä Dogder, sondern die Grangge! 32 Ich bin komm fa die Sinder se rufe, dass se sich bekehre solle, un nét die Gerechde."

27-32: Mt 9,9-13; Mk 2,13-17 * 28: Mt 8,21-22 * 29: Mt 9,10; 11,19; Lk 15,1-2 * 30: Lk 7,34; 19,7 * 32: Lk 19,10

Die Faschdefròh

(Mt 9,14-17; Mk 2,18-22)

33 Dòdrófhien hann e paar Leit Jesus gefròht: "Fa was duunen em Johannes sei Jinger oft faschde un bäde un genau so die vón de Pharisäer*, awwer dei Jinger esse un dréngge?" 34 "Kénnener dann die Hochzeitsgäscht faschde losse, so lang wie de Breidigam noch bei ne és?" hat ne Jesus zur Antwort gebb. 35 "Es kommt awwer emòò die Zeit, wo se de Breidigam eweggehòlt grien. In dene Daache duun se dann faschde."

36 Dann hadder ne e Gleichnis verzehlt: "Nimand dudd e Stigg vómme neie Klääd óf e aldes Klääd nähe, sónscht verreißder das neie Klääd, un zu dem alde Klääd basst das Stigg vón dem neie nét. 37 Es dudd aach nimand neier Wein én alde Schleich fille, sónscht reißt se der neie Wein én Stigger un laaft aus, un die Schleich werre unbrauchbar. 38 Nä, neier Wein sollmer én neii Schleich fille! Dann bleiwe se allezwää erhall. 39 Es maan aach nimand gleich neier Wein, wanner alder gedrónk hat. Er saht nämlich: ‚Der alde Wein és besser.’"

33-39: Mt 9,14-17; Mk 2,18-22 * 33: Mt 6,16-17; 11,18-19; Lk 7,33-34

Die Sabbatfròh

(Mt 12,1-8; Mk 2,23-28)
6 Aam zwädde Sabbat* nòm eerschde és Jesus emòò dorch die Kòrefelder gang, un sei Jinger hann Ähre abgerobbt un met de Hénn verreeb. Dòdenò hann se se gess. 2 Dò hann e paar vón de Pharisäer* zu ne gesaht: "Was mache ehrn dò? Das se duun és doch aam Sabbat nét erlaabt!" 3 Jesus hat ne zur Antwort gebb: "Hanner dann nie geläst, was de David gemacht hat, wie er und die, die wo beim ware, Hónger hodde? 4 Wie a éns Haus Goddes gang és un das Brot gehòl hat, das wo dort ausgeleht war, das wo doch nimand esse derf wie nóór die Brieschder*? Un wie as gess hat un aach dene dòdevón gebb hat, die wo beim ware?"

5 Außerdem hadder noch zu ne gesaht: "De Menschesohn* és aach Herr iwwer de Sabbat."

1-5: Mt 12,1-8; Mk 2,23-28 * 1: 5Mo 23,25 * 2: 2Mo 20,8-10 * 3-4: 1Sam 21,2-7 * 4: 3Mo 24,5-9

Jesus macht e Mann aam Sabbat gesónd

(Mt 12,9-14; Mk 3,1-6)

6 Aame annere Sabbat* és Jesus én die Sinagooch* gang un hat die Leit gelehrt. Dort war e Mann, der wo e vergribbeldi rechtsi Hand hodd. 7 Die Schriftgelehrde* un Pharisäer* hann ófgebasst, obber aach aam Sabbat jemand gesónd mache däd. Se hann nämlich e Grónd gesucht fanne aanseklaache. 8 Jesus hat awwer gewésst, was se gedénkt hann, un hat zu dem Mann met der vergribbelt Hand gesaht: "Steh óf un stell dich emòò dò hien." Dò és der Mann ófgestann un härkomm. 9 Dòdrófhien hat Jesus zu de Schriftgelehrde un Pharisäer gesaht: "Ich maan eich ebbes fròhe. Was és aam Sabbat erlaabt: Guddes se duun òder Beeses, e Läwe se redde òder jemand segrónn gehn se losse?" 10 Dann hadder se allegar de Reih nò aangeguckt un hat zu dem Mann gesaht: "Streck dei Hand aus!" Dò hat der das gemacht, un sei Hand és noch emòò härgestellt wòòr un war gesónd wie die anner.

11 Dò sénn die Schriftgelehrde un Pharisäer wie vón Sinne wiedisch wòòr un hann metenanner dorchgeschwätzt, was se Jesus aanduun kénnde.

6-11: Mt 12,9-14; Mk 2,27-28; 3,1-6; Lk 14,1-6 * 11: Joh 5,16.18

Die zwellef Aposchdel werre ausgewählt

(Mt 10,1-4; Mk 3,13-19)

12 Én dene Daache és Jesus óf e Bersch gang fasse bäde. Er és die ganz Naacht iwwer ém Gebäd zu Gott gebleeb. 13 Un wies Daach wòòr és, dò hadder sei Jinger bei sich geruf un hat zwellef vónne ausgewählt, die wo a aach Aposchdel* genennt hat. 14 Das ware: De Simon - dem hadder de Zuname Petrus gebb -, un de Andreas, dem sei Bruurer, dann de Jakobus un de Johannes, de Philibbus un de Bardolomäus, 15 de Matthäus un de Thomas, de Jakobus, der wo em Alphäus sei Bub war, un de Simon, der wo aach Zelot genennt wòòr és, 16 de Judas, em Jakobus sei Bub, un de Judas Ischariot, der wo ne späder verròt hat.

12-16: Mt 10,1-4; Mk 3,13-19 * 12: Mt 14,23; Mk 1,35; 6,46; Lk 5,16 * 13-16: Mt 10,2-4; Joh 1,40-44; Apg 1,13 * 13: Mk 6,30; Lk 9,10; 11,49; 17,5; 22,14; 24,10; Apg 1,2.21-22.26; 2,42

Jesus lehrt die Leit un macht se gesónd

(Mt 4,23-25)

17 Dòdenò és Jesus met de Aposchdel* vón dem Bersch erónner gang un óf eme äwene Platz stehn gebleeb. E ganzer Haufe vón seine Jinger ware aach dort un noch meh Leit aus ganz Judäa un Jerusalem un ausem Gebiet vón Tirus un Sidon aam Meer. 18 Die ware komm fanne se hehre un vón ehre Krankhääde gehäält se werre. Aach diejeenische, die wo vón beese Geischder geplaacht ware, sénn gesónd wòòr. 19 Die Leit hann allegar versucht fa Jesus se berehre. Es és nämlich e Kraft vóm ausgang un hat se allegar gesónd gemacht.

17-19: Mt 4,23-25; 12,15-16; Mk 3,7-12 * 19: Mt 9,20; 14,36; Lk 8,44

DIE FELDREDD: 6,20-49

Wer és glicklich se nenne?

(Mt 5,1-12)

20 Dò hat Jesus sei Jinger aangeguggt un hat gesaht: "Glicklich sénn ehr se nenne, die woner arm sénn. Eich gehehrt nämlich es Reich Goddes! 21 Glicklich sénn ehr se nenne, die woner jétz Hónger hann. Ehr werre emòò satt! Glicklich sénn ehr se nenne, die woner jétz heile. Ehr duun emòò lache! 22 Glicklich sénn ehr se nenne, wann eich die Mensche wä mehr, em Menschesohn*, hasse un ausschließe un wann se iwwer eich schelle un eier Name én de Dreck ziehe. 23 Freiend eich aan dem Daach un machend Luftspréng vòr Freid! Das Ääne és nämlich sicher: Ém Himmel wart e großer Lohn óf eich! Genau so hanns nämlich die Vòrfahre vón dene Leit met de Prophede aach gemacht."

24 "Awwer weh eich, die woner reich sénn. Ehr hann eier Drooscht dòdemet schónn grétt! 25 Weh eich, die woner satt sénn. Ehr hann emòò Hónger! Weh eich, die woner jétz lache. Ehr duun emòò klaache un heile! 26 Weh eich, wann die Mensche allegar gudd vón eich schwetze! Genau so hanns die Vòrfahre vón dene Leit met de falsche Prophede aach gemacht."

20-49: Mt 5-7 * 20-23: Mt 5,3-12 * 20: Jak 2,5 * 21: Ps 126,5; Jes 61,3; Jer 31,25; Offb 7,16-17 * 22: Mt 5,11; Joh 15,18-19; 16,2; Apg 5,41; 1Petr 4,14 * 23: Mt 5,12 * 24: Mt 19,23-24; Jak 5,1 * 25: 1Kor 4,8 * 26: Jer 5,31; Jak 4,4

Wiemer die Mensche lieb hann un ne vergenn soll

(Mt 5,38-48; 7,12a)

27 "Awwer eich, die woner zuhehre, sahn ich: Ehr solle eier Feinde lieb hann un dene Guddes duun, die wo eich hasse! 28 Duund die seeschne, die wo eich verfluche, un bädend fa die, die wo eich beleidische! 29 Wer da aan de ääne Bagge schlaht, dem hall de annere aa noch hien, un wer da de Mandel ewegghòlt, dem loss aa noch es Hémd*! 30 Wer ebbes vónder verlangt, dem gebbs, un wannder jemand dei Sache ewegghòlt, dann verlang se nét seréck! 31 Duund de Mensche gäiwwer so hannele, wie nas vón ehne eich gäiwwer aach erwarde."

32 "Wanner nóór die lieb hann, die wo eich Lieb entgä brénge, was fòr Dank duuner dann dòdefòr erwarde? Aach die Sinder hann die lieb, vón dene wo se Lieb erfahre. 33 Un wanner nóór dene Guddes duun, die wo eich Guddes erweise, was fòr Dank duuner dòdefòr erwarde? Das mache die Sinder aach. 34 Un wanner nóór dene ebbes lehne, vón dene woner aach ebbes se grien hoffe, was fòr Dank duuner dann dòdefòr erwarde? Aach die Sinder lehne de Sinder in de Hoffnung, dass se alles noch emòò seréckgrien. 35 Nä, ehr solle eier Feinde lieb hann un Guddes duun! Ehr solle aach lehne, ohne dòdróff se warde, dassner ebbes seréckgrien! Eier Lohn és dann emòò groß, un ehr sénn Kénner vóm Heegschde. Der és nämlich aach gudd zu dene, die wo undankbar un bees sénn."

36 "Ehr solle also barmherzisch sénn, genau so wie eier Vadder aach barmherzisch és!"

27-36: Mt 5,38-48 * 28: 1Kor 4,12 * 29: Rem 12,17; 1Kor 6,7 * 31: Mt 7,12 * 34: 5Mo 15,7-8 * 35: 3Mo 25,33-36

Nimand soll sei Nägschder verurdääle

(Mt 7,1-5)

37 "Speelend eich nét zum Richder iwwer annere óf, dann werre ehr aach nét gericht! Duund nimand verurdääle, dann dudd aach nimand e Urdääl iwwer eich fälle! Vergennt de annere, dann werrd eich aach vergebb! 38 Gennt ab, dann griener aach ebbes! E volles Mòòß, das wo gudd enónnergedréggt un sesammegeschiddelt wòòr és und das wo iwwerlaaft, griener én de Schooß geleht. Mém selwe Mòòß nämlich, met dem wo ehr messe un ausdääle, werrd eich aach ausgedäält."

39 Jesus hat noch e Vergleich gebraucht un hat zu seine Jinger gesaht: "Kann jemand, der wo blind és, jemand anneres, der wo aach blind és, fiehre? Nadeerlich nét, sónscht falle se allezwää én e Grawe! 40 E Jinger steht nét iwwer seim Määschder. Wanner ausgelehrt hat, dann ésser grad wie sei Määschder. 41 Fa was guggsche dann óf de Schliwwer ém Au vón deim Bruurer un merkscht nix vón dem Balge én deim eischene Au? 42 Òder wie kannsche zu deim Bruurer sahn: ‚Hall emòò still, Bruder! Ich maander de Schliwwer ausem Au ziehe’ - un dene Balge én deim eischene Au sische nét? Du Scheinheilischer! Zieh se-eerscht dene Balge aus deim Au. Dann sische deitlich un kannscht de Schliwwer ausem Au vón deim Bruurer ziehe."

37-42: Mt 7,1-5 * 37: Mt 6,14-15; Mk 11,25-26 * 38: Mk 4,24 * 39: Mt 15,14 * 40: Mt 10,24-25; Joh 13,16; 15,20

E Baam erkenntmer aan seiner Frucht

(Mt 7,16-20; 12,33-35)

43 "Aame gudde Baam és kä fauli Frucht, un aame faule Baam és kä guddi Frucht. 44 Jeder Baam erkenntmer aan seiner Frucht. Vón de Dòrepitsch werre nämlich kä Feische gebliggt un vón de Hegge kä Drauwe. 45 Aus eme gudde Mensch kommt Guddes eraus, weil sei Herz met Guddem voll és, un aus eme beese Mensch kommt Beeses, weil sei Herz met Beesem voll és. Iwwer die Libbe kommt das, vón dem wos Herz voll és."

43-45: Mt 7,16-21; 12,33-35

Ófs Fundament kommts aan!

(Mt 7,24-27)

46 "Fa was sahner dann aan ääner Tur Herr zumer un mache nét, was ich eich sahn? 47 Ich maan eich weise, wem e Mensch gleicht, der wo bei mich kommt un hehrt, was ich sahn, un hannelt dann denò. 48 Der és wie e Mann, der wo e Haus gebaut un dòdebei dief ausgeschacht uns Fundament óf e Felse geleht hat. Wie dann Hochwasser komm és un die Wassermasse gäs Haus geschlah hann, dò hann ses nét erschiddere kénne. Es war nämlich óf e Felse gebaut. 49 Wer awwer hehrt, was ich sahn, un dudd nét denò hannele, der és wie e Mann, der wo sei Haus ohne Fundament óf die Ärd gebaut hat. Wie die Wassermasse degä geschlah hann, dò ésses sofort sesammegefall un tòdal zerstehrt wòòr."

46: Mal 1,6; Mt 7,21 * 47-49: Mt 7,24-27

Jesus macht de Diener vómme reemische Hauptmann gesónd

(Mt 8,5-13)

7 Wie Jesus met allem ferdisch war, wasser de Leit sahn wollt, dò ésser nò Kapernaum gang. 2 Dort war e reemischer Hauptmann stationiert. Der hodd e Diener, dene wo a arisch geschätzt hat. Seller Diener war awwer krank un hat ém Sterwe geläh. 3 Wie der Hauptmann vón Jesus gehehrt hat, dò hadder e paar vón de jiedische Äldschde* bei ne geschickt fanne se fròhe, obber komme un sei Diener gesónd machea däd. 4 Die Mannsleit sénn bei Jesus gang un hann ernschtlich aam aangehall fasse komme. "Der ésses wärt, dass demm helfe duscht", hann se gesaht. 5 "Der hat ónser Volk lieb un hat óns sogar die Sinagooch* gebaut."

6 Dò és Jesus met ne gang. Un wie a némeh weit vóm Haus vón dem Hauptmann entfernt war, dò hat der em e paar Freinde entgä geschickt unnem ausrichde gelosst: "Bemieh dich nét, Herr! Ich bins nét wärt, dass de émmei Haus kommscht! 7 Ich hammich deshalb aach nét fa wirdisch gehall fa selwer bei dich se komme. Awwer sah nóór ään Wort, dann werrd mei Diener gesónd. 8 Ich bin jò selwer aach e Mann, der wo ónnerm Befehl vón annere steht, un hann selwer Soldade ónner ma. Wann ich zu ääm sahn: ‚Ab marsch, marsch!’, dann gehder, un wann ich zu me annere sahn: ‚Aangedräht!’, dann kommder. Wann ich zu meim Diener sahn: ‚Mach das un das!’, dann machder das."

9 Wie Jesus das gehehrt hat, dò hadder sich iwwer dene Mann gewónnert. Dann hadder sich erómgedräht un hat zu dene Leit, die wo em nògelaaf sénn, gesaht: "Das ääne sahn ich eich: So e großer Glaawe hann ich én ganz Israel* noch nét gefónn!"

10 Wie die Mannsleit, die wo der Hauptmann geschickt hodd, éns Haus seréckkomm sénn, dò hann se feschtgestellt, dass der krangge Diener noch emòò gesónd war.

1-10: Mt 8,5-13; Joh 4,46-53 * 1: Mt 7,28

Én Nain werrd e jónger Mann noch emòò läwennisch

11 Aam nägschde Daach és Jesus én e Stadt gang, die wo Nain gehääßt hat. E ganzi Reih vón seine Jinger un vee Leit sénn meddem gang. 12 Un wie a ófs Stadtdòòr zukomm és, dò és grad e Dooder erausgedrah wòòr. Das war de äänzischde Sohn vón seiner Módder, un die war e Witfraa. E ganzer Haufe Leit aus der Stadt sénn medder gang. 13 Wie de Herr die Fraa gesiehn hat, dò hodder Metlääd medder. "Heil nét!", hadder zu a gesaht. 14 Dann ésser näher komm un hat die Bahr berehrt. Dò sénn die Leit, die wo se gedrah hann, stehn gebleeb. Dòdrófhien hat Jesus gesaht: "Jónger Mann, ich sahn da: Steh óf!" 15 Dò hat sich der Doode ófgehóggt un hat aangefang fasse schwätze, un Jesus hat ne seiner Módder seréckgebb.

16 Dò hann die Leit allegar Reschbekt grétt un hann Gott gelobt un gesaht: "E großer Prophet és ónner óns ófgedräht. Gott és bei sei Volk komm."

17 Selli Neijischkäät vón Jesus hat sich iwwerall én Judäa un ém ganze Gebiet dò dróm eróm ausgebräät.

12: 1Keen 17,17 * 14: Mk 5,41 * 15: 1Keen 17,22-23; 2Keen 4,36 * 16: Mt 15,14; 16,14; 21,11.46; 26,68; Mk 6,15; 8,28; 14,65; Lk 1,68; 7,39; 9,8.19; 19,44; 22,64; 24,19; Joh 4,19; 6,14; 7,40; 9,17

És Jesus de Messias? De Johannes fròht, und Jesus gebt Antwort

(Mt 11,2-6)

18 Dorch sei Jinger hat aach de Johannes vón all dene Sache gehehrt. Dò hadder zwää vónne bei sich geruf 19 un hat se bei Jesus geschickt un ne fròhe gelosst: "Bischt du derjeenische, der wo komme soll, òder missemer noch óf jemand anneres warde?"

20 Wie die zwää Mannsleit bei Jesus komm sénn, dò hann se gesaht: "De Johannes, der wo daaft, hat óns bei dich geschickt un losst dich fròhe: ‚Bischt du derjeenische, der wo komme soll, òder missemer noch óf jemand anneres warde?’" 21 Sellemòòls hat Jesus grad e ganzer Haufe Leit vón ehre Krankhääde un vón dem, was se geplaacht hat, gehäält. Er hat se aach vón beese Geischder frei gemacht, un veele Blinde hadder es Auelicht geschenkt. 22 Dò hadder em Johannes seine Jinger zur Antwort gebb: "Gehnd un sahndem Johannes, wasner gesiehn un gehehrt hann: die Blinde siehn noch emòò, die Lahme kénne gehn, und diejeenische, die wo aussätzisch* sénn, werre gesónd. Leit, die wo daab sénn, hehre noch emòò, die Doode werre lewennisch gemacht, und de Arme werrd die Gudd Nòricht gebrerrischt. 23 Un glicklich és, wer sich nét iwwer mich eiert."

18-23: Mt 11,2-6 * 22: Jes 26,19; 29,18; 35,5-6; 61,1; Lk 4,18-19; 7,22

Jesus un de Johannes, der wo gedaaft hat

(Mt 11,7-19)

24 Wie die Zwää, die wo de Johannes geschickt hodd, fortgang sénn, dò hat Jesus aangefang fa zu de Leit iwwer de Johannes se schwätze: "Was hanner dann eischentlich siehn wolle, wiener én die Wildnis* gang sénn? E Schilfstengel, der wo vóm Wind hien- un härbeweht werrd? 25 Òder was hanner siehn wolle, wiener enausgang sénn? E Mann én feine Klääder? Ehr wésse doch: Leit, die wo vòrnehm aangezòh sénn un ém Luxus läwe, féndmer én de Paläscht vón de Keeniche. 26 Was hanner also siehn wolle, wiener én die Wildnis gang sénn? E Prophet? Jò, ich sahn eich: De Johannes és meh wie e Prophet! 27 De Johannes és derjeenische, vón dem wos én de Heilich Schrift hääßt: Bass emòò óf: Ich duu mei Bott vòrder härschigge. Der soll de Wääch vòrder härrichde. 28 Ich sahn eich: Ónner all de Mensche, die wo jemòòls óf die Welt komm sénn, és nimand e greeßerer Prophet wie de Johannes, der wo daaft. Un trotzdem és de Kläänschde ém Reich Goddes greeßer wie er."

29 Die Leit, die wo Jesus zugehehrt hann, un sogar die Zellner*, hann Gott allegar Recht gebb un sich vóm Johannes daafe gelosst. 30 Nóór die Pharisäer* un diejeenische, die wos Gesetz* Goddes gelehrt hann, hann abgelehnt, was Gott met ne vòr hodd un hann sich nét vóm Johannes daafe gelosst.

31 De Herr hat weider gesaht: "Met wem soll ichen die Mensche vón dò der Generationm vergleiche? Wem sénn se ähnlich? 32 Se sénn wie Kénner, die wo óffem Marktplatz hógge un enanner zurufe: ‚Mehr hann eich óf de Fleet gespeelt, un ehr hann nét gedanzt. Mehr hann eich Klaachelidder gesóng, un ehr hann nét geheilt.’ 33 De Johannes, der wo daaft, és komm un hat gefascht un hat kä Wein gedrónk, un schónn sahner: ‚Der és vómme Dämon besess’. 34 De Menschesohn* és komm un esst un drénkt, dò sahner: ‚Guggend emòò dò! Der fresst un sauft un és e Freind vón de Zellner un Sinder!’ 35 Awwer die Weishäät Goddes hat trotzdem vón all dene Recht grétt, die wo se aannémme!"

25-35: Mt 11,7-19 * 26: Lk 1,76 * 27: 2Mo 23,20; Mal 3,1; Mk 1,2; Lk 1,76 * 28: Lk 1,15 * 29: Mt 21,32; Lk 3,7.12 * 30: Apg 13,46 * 33-34: Mt 9,14; Mk 2,18; Lk 5,33 * 33: Mt 3,4; Lk 1,15 * 34: Mt 9,10-11; Lk 5,30; 15,1-2; 19,7 * 35: 1Kor 1,24-30

E Fraa wäscht Jesus die Fieß

36 Dòdenò hat e Pharisäer* Jesus éngelaad fa meddem se esse. Dò és Jesus éns Haus vón dem Pharisäer gang un hat sich aan de Disch gehóggt. 37 Én seller Stadt war awwer e Fraa, die wo e sindisches Läwe gefiehrt hat. Wie die metgrétt hat, dass Jesus bei dem Pharisäer ém Haus aam Disch gehóggt hat, dò hat se e Alabaschderfläschje voll Salbeel dort hien gebróng 38 un hat sich vón hénne aan Jesus sei Fieß gestellt. Dòdebei hat se geheilt un aangefang fa sei Fieß met ehre Träne nass se mache. Dann hat se se met ehre Hòòr abgedróggelt un gekisst un met dem Eel gesalbt. 39 Wie der Pharisäer, der wo Jesus éngelaad hodd, das gesiehn hat, dò hadder bei sich selwer gedénkt: "Wann der werklich e Prophet wär, dann däder wésse, wer die Fraa és, die wo ne dò berehrt. Er däd aach wésse, was das fòr e sindischi Person és."

40 Dò hat Jesus zum gesaht: "Simon, ich hannder ebbes se sahn!" "Schwätz, Määschder!", hat de Simon zur Antwort gebb. 41 Jesus hat gesaht: "Jemand, der wo annere Geld lehnt, hodd zwää Schuldner. Der ääne war em 500 Denare schuldisch un der annere fóffzisch. 42 Kääner vón dene zwää hat sei Schulde seréckbezahle kénne. Dò hat ne der Mann, der wo ne sei Geld gelehnt hodd, ehr Schulde erloss. Sahmer: Wer vón dene Schuldner hat dene Mann wohl aam meischde lieb?" 43 De Simon hat zur Antwort gebb: "Ich némme aan, derjeenische, dem wo a aam meischde erloss hat." "Richdisch!" hat Jesus zum gesaht. 44 Dann hadder sich zu der Fraa erómgedräht un hat zum Simon gesaht: "Sische dò die Fraa? Ich bin én dei Haus komm, un du haschtmer kä Wasser gebb fammer die Fieß se wäsche. Dò die Fraa hat awwer mei Fieß met ehre Träne nass gemacht un met ehre Hòòr abgedróggelt. 45 Du haschtmer kä Begrießungskuss gebb, awwer dò die Fraa hat nét ófgehehrt fa mei Fieß se kisse, seitdem wo ich dò erennkomm bin. 46 Du hascht mei Kobb nét emòò met gewehnlichem Eel gesalbt, awwer sie hat mei Fieß met koschtbarem Salbeel gesalbt. 47 Deshalb sahn ich da: Die hat ehr Sinde vergebb grétt, so vee wies aach sénn, weil se so e großi Lieb aan de Daach geleht hat. Wer awwer nóór wenisch vergebb grétt, der leht aach nóór wenisch Lieb aan de Daach."

48 Dòdrófhien hat Jesus zu der Fraa gesaht: "Dei Sinde sénnder vergebb!"

49 Dò hann die Leit, die wo met Jesus sesamme aam Disch gehóggt hann, aangefang fa bei sich selwer se sahn: "Wer éssen das, der wo sogar Sinde vergebt?" 50 Jesus hat awwer zu der Fraa gesaht: "Dei Glaawe hat dich gerett! Geh én Friede fort!"

36-50: Mt 26,6-13; Mk 14,3-9; Joh 12,3-8 * 36: Lk 11,37 * 37-38: Mt 26,6-7; Mk 14,3 * 39: Lk 7,16 * 42: Mt 18,27 * 44: 1Mo 18,4; 1Tim 5,10 * 45: Rem 16,16 * 48: Mt 9,2; Mk 2,5; Lk 5,20 * 49: Lk 5,21 * 50: Mt 9,22; Mk 5,34; 10,52; Lk 8,48; 17,19; 18,42

Weibsleit, die wo Jesus gedient hann

8 Én de Zeit dòdenò és Jesus vón Stadt zu Stadt un vón Dorf zu Dorf gezòh un hat gebrerrischt un die Gudd Nòricht vóm Reich Goddes weider gesaht. Sei zwellef Jinger ware beim 2 un noch e paar Weibsleit, die wo a vón beese Geischder un Krankhääde gehäält hodd: Es Maria, das wo aach Magdalena genennt werrd - aus dem ware siwwe Dämone ausgefahr -, 3 es Johanna, em Chuza sei Fraa - de Chuza war ääner vóm Herodes* seine Beamde -, es Susanna un noch e ganzer Haufe annere. Selle Weibsleit hann Jesus met dem gedient, was se hodde.

2-3: Mt 27,55-56.61; 28,1.8-10; Mk 15,47; 16,1.8; Lk 23,55-56; 24,1-10 * 2: Mk 16,9; Lk 23,49; Joh 20,1.11-18 * 3: Mk 15,40-41; Lk 24,10

Es Gleichnis vómme Bauer, der wo Sòmekäre ausgestraut hat

(Mt 13,1-9; Mk 4,1-9)

4 Wie die Leit aus all de Stedt én großer Zahl sesammegelaaf sénn un wie se sich óm Jesus versammelt hodde, dò hadder dò das Gleichnis verzehlt: 5 "E Bauer és ófs Feld gang fa sei Sòme aussestraue. Un wie a gesäht hat, dò és e Dääl vón de Sòmekäre óf de Wääch gefall. Die Leit hann die Käre platt gedräht, un die Veeschel ónnerm Himmel hann se ófgepickt. 6 E annerer Dääl vón dene Sòmekäre és óf e stäänischer Grónd gefall. Wie die Käre ófgang sénn, dò sénn se derr wòòr, weil dort nét genunk Feischdischkäät war. 7 Noch e annerer Dääl és midde éns Dòòregestrébb gefall, un die Dòòrepitsch sénn mém Sòme ófgewachs un hanne verstiggt. 8 De Rescht és óf e gudder Boddem gefall. Der és ófgang un hat hunnertfach Frucht hervòrgebróng."

Wie Jesus das gesaht hodd, dò hadder geruf: "Wer Ohre hat fasse hehre, der soll hehre!"

4-8: Mt 13,1-9; Mk 4,1-9 * 8: Mt 11,15

De Zweck vón de Gleichnisse

(Mt 13,10-17; Mk 4,10-12)

9 Dòdrófhien hann die Jinger Jesus gefròht, was das Gleichnis bedeide soll. 10 Dò hat Jesus gesaht: "Ehr hann die Fähischkäät grétt, fa die Geheimnisse vóm Reich Goddes se erkenne. De annere Leit werre se awwer nóór én Form vón Gleichnisse verzehlt. Se solle nämlich siehn un doch nét siehn. Se solle hehre un doch nét verstehn."

9-10: Mt 13,10-17; Mk 4,10-12 * 10: Jes 6,9-10; Mt 13,13-15; Joh 12,40; Apg 28,26

Wasses Gleichnis vón dem Bauer bedeide dudd

(Mt 13,18-23; Mk 4,13-20)

11 "Das dò és de Sinn vón dem Gleichnis: De Sòme ésses Wort Goddes. 12 Óf de Wääch és de Sòme bei dene gefall, die wos Wort Goddes zwar hehre, awwer dann kommt de Deiwel un hòòlts aus eeam Herz, dass se nét glaawe un nét gerett werre. 13 Óf e stäänischer Grónd és de Sòme bei dene gefall, die wos Wort met Freid aannémme, wann ses hehre, awwer se hann kä Wòrzele. E Zeitlang glaawe se, awwer wann se óf die Pròb gestellt werre, falle se ab. 14 Éns Dòòregestrébb és de Sòme bei dene gefall, die wos Wort Goddes zwar hehre, awwer met de Zeit verstigge se én de Sòaje, ém Reichtum un ém Genuss, dene wos Läwe biede dudd. Dene ehr Frucht werrd nét reif. 15 Óf e gudder Boddem és de Sòme bei dene gefall, die wos Wort met eme gudde un ófrichdische Herz hehre un dòdrahn feschthalle un dorch ehr Ausdauer Frucht brénge."

11-15: Mt 13,18-23; Mk 4,13-20 * 14: 1Tim 6,9-10 * 15: Apg 16,14

Vóm richdische Hehre

(Mk 4,21-25)

16 "Nimand steckt e Licht aan un deckts met eme Kiwwel zu òder stellts ónners Bett. Ma stellts veemeh óf e Stänner, dasses die Leit, die wo erénnkomme, leichde siehn. 17 Es gebt nix Versteggeldes, was nét aans Licht kommt, un nix hénne eróm, was nét bekannt werrd un aan de Daach kommt. 18 Bassend also óf, dassner richdisch zuhehre! Wer nämlich hat, der grétt noch debei. Wer awwer nix hat, der grétt aach das noch abgehol, wasser se hann ménnt."

16-18: Mk 4,21-25 * 16: Mt 5,15; Lk 11,33 * 17: Mt 10,26; Lk 12,2; 1Kor 4,5 * 18: Mt 13,12; 25,29; Lk 19,26

Wer és met Jesus verwandt?

(Mt 12,46-50; Mk 3,31-35)

19 Ämòò és Jesus sei Módder un sei Brieder bei ne komm. Se hann awwer wä dene veele Leit nét bis bei ne dorchkomme kénne. 20 Dò hat jemand zum gesaht: "Dei Módder un dei Brierer stehn drauß un wolle dich siehn." 21 Jesus hat ne awwer zur Antwort gebb: "Mei Módder un mei Brieder sénn diejeenische, die wo hehre, was Gott saht, un dòdenò hannele."

19-21: Mt 12,46-50; Mk 3,31-35 * 21: Lk 11,28

De Sturm óffem See Genezaret

(Mt 8,23-27; Mk 4,35-41)

22 Äänes scheenes Daaches és Jesus met seine Jinger én e Boot gesteh un hat zu ne gesaht: "Kommend, mehr fahre aans annere Ufer vóm See." Dò sénn se losgefahr. 23 Óf de Fahrt és Jesus éngeschlòft. Óf ämòò hats óffem See e großer Sturm gebb. Die Welle hann éns Boot geschlah, un es és gefährlich fasse wòòr. 24 Dò sénn die Jinger bei Jesus gespróng un hanne wach gemacht. "Määschder, Määschder, mehr komme óm!" hann se geruf. Dò és Jesus ófgestann un haddem Wind un de stirmisch See gedroht. Dòdrófhien hat sich de Wind un de See geleht, uns és ganz rujsch wòòr. 25 "Wo bleibden eier Glaawe?" hat Jesus sei Jinger dò gefròht. Dò hann ses met de Angscht se duun grétt un hann sich gewónnert. "Was éssen das dò fòr e Mensch, dass sogar de Wind uns Wasser óf sei Befehl hehre?" hann se zuenanner gesaht.

22-25: Mt 8,18.23-27; Mk 4,35-41 * 24: Ps 89,11

Jesus macht én Gadara e Mann frei, der wo besess war

(Mt 8,28-34; Mk 5,1-20)

26 Dann sénn se éns Gebiet vón de Gadarener gefahr. Das leit óf de anner Seit vóm See vón Galiläa. 27 Un wie Jesus aan Land gang és, dò éssem e Mann aus de Stadt entgä komm, der wo schónn seit längerem vón Dämone besess war. Der hodd kä Klääder meh aan un hat aach némeh émme Haus gewohnt, sondern én de Grabhehle. 28 Wie der Mann Jesus gesiehn hat, dò hadder ófgegrésch un és vòrm nerrergefall. "Was hann ich met dehr se duun, Jesus, du Sohn vóm heegschde Gott?" hadder lauthals geblerrt. "Ich bidde dich: Queel mich nét!" 29 Jesus hodd nämlich dem beese Geischt gebott fa aus dem Mann aussefahre.

Der Geischt hodd dene Mann schónn seit langem én seiner Gewalt, un die Leit hodde ne met Kedde un Eise gefesselt un gefang gehall, awwer er hat die Fessele émmer werrer verréss un és vón dem Dämon én die Wildnis* gedreeb wòòr.

30 Dò hat Jesus dene Mann gefròht: "Wie hääschden du?" "Legion", hat der zur Antwort gebb. Es ware nämlich vee Dämone énne gefahr. 31 Dann hann die Dämone Jesus aangefleht, er soll ne nét befehle fa én de Abgrónd se fahre.

32 Es war awwer dort grad e großi Härd Sei aame Berschhang aam fresse. Dò hann die Dämone Jesus aangebeddelt, er soll ne doch erlaawe fa én die Sei se fahre, un Jesus hat ne das erlaabt. 33 Dò sénn se aus dem Mann eraus- un én die Sei enénngefahr, un die Härd hat sich de Abhang enónner én de See gesterzt un és versóff.

34 Wie die Seihieder das gesiehn hann, dò sénn se stifde gang un hann die Neiischkääde én de Stadt un óf de Derfer verzehlt. 35 Dòdrófhien sénn die Leit enausgang fasse siehn, was basseert war. Se sénn bei Jesus komm un hann dene Mann gefónn, aus dem wo die Dämone ausgefahr ware. Der hat näwe Jesus seine Fieß gehóggt un war aangezòh un noch emòò bei Verstand. Dò hann se Angscht grétt, 36 un die wo das alles gesiehn hodde, die hanne verzehlt, wie der Mann, der wo vón dene Dämone besess war, geretto wòòr és. 37 Dòdrófhien hann die Leit, die wo ém Gebiet vón Gadara gewohnt hann, Jesus allegar ófgefordert, er soll vónne fortgehn. Se hoddes nämlich ordelich met de Angscht se duun grétt. Dò és Jesus éns Boot gesteh un nò Galiläa seréckgefahr.

38 Der Mann, aus dem wo die Dämone ausgefahr ware, hat Jesus awwer aangebeddelt fa beim bleiwe se derfe, awwer Jesus hat ne fortgeschickt un gesaht: 39 "Geh noch emòò hääm un verzehl alles, was Gott aander geduun hat." Dò ésser fortgang un hat iwwerall én de Stadt verzehlt, was Jesus fanne geduun hat.

26-39: Mt 8,28-34; Mk 5,1-20 * 28: Mk 1,24; 3,11; Lk 4,34.41; Joh 2,4

Jesus machdem Jairus sei Dòchder noch emòò lewennisch un e granggi Fraa gesónd

(Mt 9,18-26; Mk 5,21-43)

40 Wie Jesus nò Galiläa seréckkomm és, dò hanne die Leit freindlich ófgenómm. Se hodde nämlich allegar schónn óf ne gewart. 41 Óf ämòò és e Mann komm, der wo Jairus gehääßt hat. Der war de Vòrsteher vón de Sinagooch* un és vòr Jesus seine Fieß nerrergefall. Dann hadder Jesus aangefleht, er soll én sei Haus komme. 42 Sei äänzischdes Kénd, e Mädche vón ungefähr zwellef Jòhr, hat nämlich ém Sterwe geläh.

Óffem Wääch bei de Jairus hann sich die Leit schwär óm Jesus eróm gedrängelt. 43 Ónner ne war aach e Fraa, die wo schónn seit zwellef Jòhr met Bluddunge se duun hodd. Alles, was se fasse läwe hodd, hodd se fa die Dogdere ausgebb, awwer kääner hat se gesónd mache kénne. 44 Selli Fraa hat sich vón hénne aan Jesus drahngeschafft un de Saum vón seim Klääd berehrt. Dò hann ehr Bluddunge óf de Stell ófgehehrt. 45 "Wer hat mich berehrt?" hat Jesus dòdrófhien gefròht. Wies nimand hat wolle geween sénn, hat de Petrus un diejeenische, die wo beim ware, gesaht: "Määschder, die Leit drängele sich vón all Seide óm dich eróm un verdrégge dich fascht, un dò fròhscht du noch: ‚Wer hat mich berehrt?’" 46 Jesus hat zur Antwort gebb: "Irschend jemand hat mich berehrt! Ich hann nämlich geschbiert, dass e Graft vómmer ausgang és." 47 Wie die Fraa gemerkt hat, dass se sich némmeh versteggele hat kénne, dò ésse komm un hat geziddert. Se és vòr Jesus nerrergefall un haddem vòr all de Leit verzehlt, fa was se ne berehrt hat un wie se ém selwe Aueblick gesónd wòòr és. 48 "Nóór Mut, mei Dòchder", hat Jesus dòdrófhien zu a gesaht, "dei Glaawe hadder geholf! Geh ém Friede fort."

49 Wie Jesus noch aam schwätze war, dò és jemand komm, der wo zum Haus vóm Sinagoochevòrsteher gehehrt hat. Der hat zum Jairus gesaht: "Dei Dòchder és gestorb. Bemieh de Määschder némeh weider." 50 Jesus hat das gehehrt un hat zu dem Sinagoochevòrsteher gesaht: "Du brauchscht kä Angscht se hann! Glaab nóór, dann werrd dei Dòchder gerett." 51 Wie Jesus dann aam Haus aankomm és, dò hadder nimand met enénngelosst wie nóór de Petrus, de Jakobus un de Johannes un dem Kénd sei Vadder un sei Módder. 52 Die Leit hann allegar geheilt un óm das Mädche getrauert. "Heilend nét!" hat Jesus dò gesaht. "Es és nét dood! Es schlòft nóór!" 53 Dò hann se ne ausgelacht. Se hann nämlich gewésst, dasses doch gestorb war. 54 Jesus hat die Leit awwer allegar enausgeschickt. Dann hadder das Mädche aan de Hand gehòl un hat geruf: "Kénd, steh óf!" 55 Dò ésses noch emòò lewennisch wòòr un direkt ófgestann. Dòdrófhien hat Jesus Order gebb, ma sollem ebbes fa se esse genn. 56 Sei Eldere sénn ganz ausem Heisje komm, awwer Jesus hat ne ófgedrah fa nimand se sahn, was basseert és.

40-56: Mt 9,18-26; Mk 5,21-43 * 43: 3Mo 15,25-27 * 44: Mt 9,20; 14,36; Lk 6,19 * 48: Mt 9,22; Mk 10,52; Lk 7,50; 17,19; 18,42 * 51: Mt 17,1 * 52: Lk 7,13; Joh 11,11-13 * 54: Mk 5,41 * 56: Mk 7,36; Lk 5,14

Jesus schickt sei zwellef Jinger enaus

(Mt 10,5-15; Mk 6,7-13)

9 Dòdenò hat Jesus sei zwellef Jinger sesammegeruf un hat ne Kraft un Vollmacht gebb fa all Dämone aussedreiwe un Krankhääde se hääle. 2 Er hat se meddem Ófdraach enausgeschickt fas Reich Goddes se brerrische un die Grangge gesónd se mache. 3 "Némmend nix met óf de Wääch" hadder zu ne gesaht, "kä Wannerstegge un kä Vòrratsdasch, kä Brot un kä Geld. Es soll aach nimand zwää Hémde* bei sich hann. 4 Wanner én e Haus gehn, dann bleiwend dort, bisner aus dem Dorf fortgehn. 5 Un wann eich die Leit én era Stadt nét ófnémme wolle, dann gehnd weider un duund als Warnung fasse de Staab vón eiere Fieß abschiddele."

6 Dò hann sich die Zwellef óf de Wääch gemacht un sénn vón ääm Dorf éns annere gezòh. Dòdebei hann se die Gudd Nòricht gebrerrischt un iwwerall die Grangge gesónd gemacht.

1-6: Mt 10,1.5-14; Mk 6,7-13; Lk 10,1-12 * 2: Lk 11,2 * 3: Lk 22,35 * 5: Apg 13,51

Was de Herodes iwwer Jesus gedenkt hat

(Mt 14,1-12; Mk 6,14-29)

7 De Herodes*, de Landesferscht, hat vón allem gehehrt, was Jesus geduun hat. Er hat awwer nét gewésst, wasser dòdevón halle sollt. Die ääne hann nämlich gesaht: "De Johannes és vón de Doode óferstann!" 8 un die annere: "De Elija és noch emòò erschien." Noch annere hann geménnt: "Ääner vón de alde Prophede és óferstann." 9 Dò hat de Herodes gesaht: "De Johannes hann ich e Kobb kerzer mache gelosst. Awwer wer éssen dò der Mann, vón dem wo ich so Sache hehre?" Er hätt Jesus gäre emòò gesiehn.

7-9: Mt 14,1-2; Mk 6,14-16 * 7: Mt 16,14; Lk 9,19 * 9: Lk 23,8

Jesus gebt 5.000 Leit ebbes fasse esse

(Mt 14,13-21; Mk 6,30-44; Joh 6,1-13)

10 Die Aposchdel* sénn noch emòò seréckkomm un hann Jesus alles verzehlt, was se gemacht hodde. Dò hat se Jesus metgenómm un hat sich met ne ganz allään aan e abgelähner Platz seréckgezòh. Der war én de Näh vón era Stadt, die wo Betsaida gehääßt hat. 11 Wie die Leit das erausgefónn hann, dò sénn sem nògang. Jesus hat se bei sich komme gelosst un hat iwwers Reich Goddes zu ne geschwätzt. Un diejeenische, die wos neerisch hodde fa gehäält se werre, hadder gesónd gemacht.

12 Wies óf de Omet zugang és, dò sénn die zwellef Jinger bei ne komm un hann gesaht: "Schick die Leit fort, dass se én die Derfer un óf die Heef dò ém Ómkrääs gehn kénne. Se solle sich e Platz fasse iwwernaachde un ebbes fasse esse suche. Mehr sénn dò nämlich aame abgelähne Platz." 13 "Gennt ehr ne doch ebbes fasse esse!" hat ne Jesus zur Antwort gebb. Dò hann se gesaht: "Mehr hann nóór fénnef Leib Brot un zwää Fisch. Òder sollemer fortgehn un fa all die Leit Esse kaafe?" 14 Es ware aan die 5.000 Mannsleit dort.

Dò hat Jesus zu ne gesaht: "Sòajend dòdefòr, dass sich die Leit én Grubbe zu ungefähr fóffzisch sesamme hógge." 15 Dò hann die Jinger gemacht, wasser ne gesaht hat un hann veraanlosst, dass sich die Leit allegar hiengehóggt hann. 16 Dann hat Jesus die fénnef Leib Brot und die zwää Fisch gehòl un hat én de Himmel enóffgeguggt un Gott dòdefòr dangge gesaht. Er hat se dorchgebroch un seine Jinger gebb, dass die se de Leit ausdääle sollde. 17 Dò hann se all gess un sénn satt wòòr. Was aan Brogge iwwerisch gebleeb és, hann die Jinger ófgeläst - zwellef Kerb voll.

10-17: Mt 14,13-21; 15,32-39; Mk 6,30-44; 8,1-10; Joh 6,1-13 * 10: Lk 6,13; 10,17

De Petrus bekennt sich zu Jesus, un Jesus dudd zum eerschde Mòò aankinnische, dasser vee dorchmache un sterwe muss

(Mt 16,13-20; Mk 8,27-31)

18 Wie Jesus emòò allään war un gebäd hat un wie nóór sei Jinger beim ware, dò hadder se gefròht: "Was sahnen die Leit eischentlich, wer ich bin?" 19 "Se sahn: Du bischt de Johannes, der wo gedaaft hat", hann se zur Antwort gebb. "Annere sahn: Du bischt de Elija, un noch annere: Ääner vón de alde Prophede és óferstann!" 20 Dò hadder se gefròht: "Un ehr, was sahn ehr, wer ich bin?" "Du bischt de Messias*, dene wo Gott geschickt hat!" hat de Petrus zur Antwort gebb.

21 Dòdrófhien hat ne Jesus strickt verbott fa das irschend jemand weidersesahn. 22 "De Menschesohn* muss nämlich vee dorchmache un vón de Ròtsäldschde* un vón de Hohebrieschder* un Schriftgelehrde* verstoßt werre!" hadder gesaht. "Er muss ómgebróng werre un aam drédde Daach noch emòò óferstehn!"

18-22: Mt 16,13-21; Mk 8,27-31 * 17: 2Keen 4,43-44 * 18: Mk 1,35; Lk 5,16 * 19: Lk 1,17; 7,16; 9,7-8 * 20: Mt 16,16; Lk 22,67; Joh 11,27 * 21: Lk 9,36 * 22: Mt 17,22-23; 20,18-19; 26,2; Mk 9,31; 10,32-34; Lk 9,44-45; 17,25; 18,31-34; 24,6-7

Vóm richdische Läwe met Jesus

(Mt 16,24-28; Mk 8,34-9,1)

23 Dòdenò hat Jesus zu all de Leit gesaht: "Wer mehr nòkomme wéll, der soll sich selwer ófgenn un soll jede Daach sei Greiz óf sich némme un medmer komme! 24 Wer nämlich sei Läwe redde wéll, der dudds verliere. Wer awwer sei Läwe wä mehr verliert, der dudds redde. 25 Was nutzts dann schónn eme Mensch, wanner die ganz Welt gewénnt un dudd sich dòdebei selwer verliere un Schade némme? 26 Wer awwer nét zu mehr un zu dem, was ich sahn, steht, zu dem steht de Menschesohn* dann aach nét, wanner én seiner Herrlichkäät un én der vóm Vadder un vón de heilische Engel kommt. 27 Das ääne sahn ich eich: Vón dene, die wo dò stehn, duun e paar nét sterwe, bis ses Reich Goddes gesiehn hann."

23-27: Mt 16,24-28; Mk 8,34-9,1 * 23: Mt 8,22; 10,38-39; Lk 14,27; 1Petr 2,21 * 24: Mt 10,39; 16,25; Lk 17,33; Joh 12,25 * 26: Mt 10,33; Lk 12,9; 2Tim 1,8; 2,12 * 27: Mt 10,23; 16,28; 24,34

Jesus werrd verwannelt

(Mt 17,1-8; Mk 9,2-8)

28 Ungefähr acht Daache, nòdem wo Jesus das gesaht hodd, hadder de Petrus, de Johannes un de Jakobus metgenómm un és óf e Bersch gang fasse bäde. 29 Un wie a gebäd hat, dò és de Ausdruck vón seim Gesicht annerschder un sei Kläärer strahlend weiß wòòr. 30 Óf ämòò hann zwää Mannsleit meddem geschwätzt. Das ware de Mose un de Elija. 31 Die sénn én himmlischem Glanz erschien un hann meddem dòdriwwer geschwätzt, wie a én Jerusalem sterwe un so sei Ófdraach ausfiehre sollt. 32 De Petrus un diejeenische, die wo beim ware, sénn vóm Schlòf iwwermannt wòòr, awwer wie se wach wòòr sénn, dò hann se Jesus én himmlischem Glanz gesiehnn un die zwää Mannsleit, die wo beim gestann hann. 33 Wie die debei ware fa sich vóm se trenne, dò hat de Petrus zu Jesus gesaht: "Määschder, es és gudd, dassmer dò sénn. Mehr wolle drei Heisjer baue,o ääns fa dich, ääns fa de Mose un ääns fa de Elija!" Er hat awwer nét gewésst, wasser dò gesaht hat.

34 Noch iwwerm Schwätze és e Wolk komm un hat ehr Schadde óf se geschméss. Wie de Mose un de Elija én die Wolk enénngang sénn, dò hanns die Jinger met de Angscht se duun grétt. 35 Aus der Wolk és awwer e Stémm komm, die wo gesaht hat: "Das dò és mei liewer Sohn. Óf dene sollener hehre!" 36 Wie die Stémm ferdisch war met schwätze, war Jesus noch emòò allään. Die Jinger ware awwer still un hann én dene Daache nimand ebbes vón dem verzehlt, was se gesiehn hodde.

28-36: Mt 17,1-9; Mk 9,2-8; 2Petr 1,16-18 * 28-29: Lk 5,16 * 29-36: 2Petr 1,16-18 * 31: Lk 9,22; 13,33 * 32: Joh 1,14 * 35: 5Mo 18,15; Ps 2,7; Jes 42,1; Mt 3,17; Lk 3,22 * 36: Lk 9,21

E Bub, der wo besess és, werrd frei

(Mt 17,14-21; Mk 9,14-29)

37 Wie Jesus aam nägschde Daach met seine drei Jinger noch emòò vón dem Bersch erónnergang és, dò sénnem e ganzer Haufe Leit entgä komm. 38 Óf ämòò hat e Mann, der wo ónner dene Leit war, laut geruf: "Määschder, ich bidde dich: Kémmer dich óm mei Bub! Der és mei äänzischdes Kénd. 39 E beeser Geischt kommt als iwwer ne. Dann dudder sofort greische un werrd vón dem Geischt so hien un här geréss, dasser Schaum vòr de Mund grétt. Der Geischt losst ne fascht némeh los un macht ne ganz ferdisch. 40 Ich hann schónn dei Jinger gefròht fanne aussedreiwe, awwer se hanns nét gekénnt."

41 Dò hat Jesus gesaht: "Ach, was sénner doch fòr e ungleiwischi un verkehrdi Generation! Wie lang muss ich noch bei eich sénn un eich ausstehn? Bréng dei Bub emòò dò här!" 42 Wie der Bub dann komm és, dò hat ne der Dämon óf de Boddem geschméss un hien un här geréss. Jesus hat dem beese Geischt awwer gedroht. Dann hadder dene Bub gesónd gemacht un seim Vadder seréckgebb. 43 Dò ware die Leit allegar ganz baff, dass Gott so groß un mächdisch és.

37-43a: Mt 17,14-21; Mk 9,14-29 * 42: Lk 7,15

Jesus kinnischt zum zwädde Mòò aan, dasser vee dorchmache un sterwe muss

(Mt 17,22-23; Mk 9,30-32)

Se hann sich all iwwer das gewónnert, was Jesus alles so gemacht hat, awwer er hat zu seine Jinger gesaht: 44 "Schreiwend eich hénner die Ohre, was ich eich jétz sahn: De Menschesohn* werrd de Gewalt vón de Mensche ausgeliwwert!" 45 Awwer die Jinger hann das, wasser dò gesaht hat, nét verstann. Es war ne nét klar, so dass ses nét hann kénne begreife. Se hann sich awwer aach nét getraut fanne se fròhe, wasser dòdemet sahn wollt.

43b-45: Mt 17,22-23; Mk 9,30-32 * 44: Lk 9,21-22; 17,25; 18,31-34 * 45: Lk 18,34; 34,45

Wer és de Greeschde?

(Mt 18,1-5; Mk 9,33-37)

46 Dann és ónner de Jinger die Fròh ófkomm, wer wohl de Greeschde vónne és. 47 Dò hat Jesus e Kénd gehòl un hats näwe sich gestellt. Er hat nämlich gewésst, was én eeam Herz vòr sich gang és. 48 "Wer dò das Kénd émeim Name ófnémmt, der dudd mich ófnémme!" hadder zu seine Jinger gesaht. "Un wer mich ófnémmt, der némmt aach dene óf, der wo mich geschickt hat. Wer nämlich de Kläänschde vón eich allegar és, der és emòò groß!"

46-48: Mt 18,1-5; Mk 9,33-37 * 46: Lk 22,24-26 * 48: Mt 10,40; 20,26-27; Mk 10,43-44; Lk 10,16; 22,26; Joh 13,20

Der Unbekannde, der wo én Jesus seim Name Dämone ausgedreeb hat

(Mk 9,38-40)

49 "Määschder" hat de Johannes dò gesaht, "mehr hann gesiehn, wie jemand én deim Name die Dämone ausgedreeb hat. Dò hammer versucht fanne dòdrahn se hénnere, weiler kääner vón óns és." 50 "Duund ne nét dòdrahn hénnere!" haddem Jesus zur Antwort gebb. "Wer nämlich nét gä óns és, der és fa óns."

49-50: Mk 9,38-41 * 50: Mt 12,30; Lk 11,23; Phil 1,18

DE LUKAS VERZEHLT, WIE JESUS VÓN GALILÄA NÒ JERUSALEM GEZÒH ÉS: 9,51-19,27

E samariddisches Dorf lehnt Jesus ab

51 Wie die Zeit näher komm és, én der wo Jesus én de Himmel ófgenómm werre sollt, dò hadder sich ernschthaft vòrgenómm fa nò Jerusalem se gehn. 52 Er hat e paar Leit vòr sich här geschickt. Die hann sich óf de Wääch gemacht un sénn én e Dorf én Samarie* komm, fa em e Ónnerkunft se besòaje. 53 Awwer die Leit dort hanne nét ófgenómm, weiler sich vòrgenómm hodd fa nò Jerusalem se gehn. 54 Wie sei Jinger, de Jakobus un de Johannes, das gehehrt hann, dò hann se gesaht: "Herr, sollemer de Befehl genn, dass Feier vóm Himmel fallt un se verbrennt, so wies de Elija aach gemacht hat?" 55 Dò hat sich Jesus erómgedräht un hat se serecht gewéss. "Wéssener dann nét, was fòr Geischt eich bestémme soll?" hadder gesaht. 56 "De Menschesohn* és nét komm fas Läwe vón de Mensche se vernichde, sondern fas se redde." Se sénn dann én e anneres Dorf gang.

51: Mt 19,1; Mk 10,1.32; Lk 24,50-51; Apg 1,9 * 52: Lk 10,33 * 53: Joh 4,9 * 54: 2Keen 1,10-12

Es koscht ebbes, wammer met Jesus läwe wéll

(Mt 9,10-22)

57 Wie se weidergezòh sénn, dò hat jemand zu Jesus gesaht: "Ich maan medder komme, wo de aach hien gehscht, Herr!" 58 Jesus haddem zur Antwort gebb: "Die Fichs hann ehr Bau un die Veechel ónnerm Himmel ehr Neschder, awwer de Menschesohn* hat nirschendswo e Platz, wo a sich ausruhe kann."

59 Zu jemand annerem hat Jesus gesaht: "Komm met ma!" Der hat awwer zur Antwort gebb: "Herr, erlaab ma, dass ich se-eerscht häämgehn un mei Vadder begraawe." 60 Dò hat Jesus zum gesaht: "Loss doch die Doode ehr Doode begraawe. Du awwer geh un verkinnisch es Reich Goddes!"

61 Noch jemand anneres hat gesaht: "Ich maan medder komme, Herr! Awwer erlaabmer se-eerscht, dass ich meine Leit dehääm wiedersehn sahn." 62 Dem hat Jesus zur Antwort gebb: "Wer aanfangt fa sei Feld erómsezaggere un guggt dann hénner sich, der és nét brauchbar fas Reich Goddes!"

57-60: Mt 8,18-22 * 61: 1Keen 19,20 * 62: Lk 11,2; Phil 3,13

Jesus schickt sibzisch Jinger enaus

10 Dòdenò hat de Herr noch annere sibzisch Jinger ausgesucht un hat se zu zwädd vòr sich här én all Städt un Derfer geschickt, én die wo a selwer komme wollt. 2 "Die Ernt és groß!" hadder zu ne gesaht, "es sénn awwer nóór wenisch Leit dò fasse erennsehòle. Biddend deshalb de Herr, dem wo die Ernt gehehrt, dasser noch meh Leit enaus schickt fasse erennsehòle. 3 Machend eich óf de Wääch, awwer bassend óf: Ich schigge eich wie Schäf midde ónner die Welf! 4 Némmend kä Geldbeidel met, aach kä Vòrratsdasch un kä Schuh. Duund ónnerwägs nimand lang grieße. 5 Wanner én e Haus gehn, dann sahnd se-eerscht: ‚Mehr winsche dò dem Haus Friede!’ 6 Un wann dort e friedliebender Mensch wohnt, dann bleibt der Friede, dene wonerm winsche, óffem. Annerefalls kommder noch emòò bei eich seréck. 7 Bleiwend én sellem Haus, un essend un dréngend, was eich die Leit dort aanbiede. Wer schafft, hat nämlich e Recht óf sei Lohn. Gehnd nét vón Haus zu Haus. 8 Wanner én e Stadt komme un die Leit duun eich ófnémme, dann essend, wasner vòrgesetzt grien. 9 Machend die Grangge gesónd, die wo dort sénn, un sahnd de Leit: ‚Es Reich Goddes és ganz nah bei eich komm.’ 10 Wanner awwer én e Stadt komme un die Leit dort duun eich nét ófnémme, dann gehnd dorch die Stròòße un rufend: 11 Selbscht de Staab vón eierer Stadt, der wo sich aan óns gehéngt hat, schiddelemer óf eich ab. Ehr solle awwer wésse: ‚Es Reich Goddes és ganz nah bei eich komm.’ 12 Ich sahn eich awwer: Die Leit vón Sodom werre aam Daach vóm Gericht weenischer gestròòft wie so e Stadt!"

1-12: Mt 10,7-16; Mk 6,8-11; Lk 9,1-6 * 1: Mk 6,7; Lk 6,13-16; 9,1 * 2: Mt 9,37-38; Joh 4,35 * 4: 2Keen 4,29; Lk 22,35 * 5-6: Lk 2,14 * 5: Joh 20,19 * 7: 1Kor 9,6-14; 1Tim 5,18 * 9: Mt 4,17; Lk 11,2 * 11: Apg 13,51; 18,6 * 12: 1Mo 19,1-29; Mt 10,15

Wer nét hehre wéll, muss fiehle!

(Mt 11,20-24)

13 "Weh dehr, Chorazin! Weh dehr, Betsaida! Wann én Tirus un Sidon die Wónner basseert wäre, die wo bei eich basseert sénn, dann hädde sich die Mensche dort schónn längscht bekehrt. Se hädde Sackkläärer aangezòh un sich én die Äsche gehóggt fasse weise, dass se sich bekehrt hann. 14 Tirus un Sidon werrd ém Gericht awwer emòò weenischer gestròòft wie ehr. 15 Un du, Kapernaum, wo de bis én de Himmel enóffgehob wòòr bischt, du werrscht bis éns Doodereich* enónnergeschméss!"

16 "Wer óf eich hehrt, der hehrt óf mich, un wer eich ablehnt, der lehnt mich ab. Wer mich awwer ablehnt, der lehnt aach dene ab, der wo mich geschickt hat."

13-15: Mt 11,20-24 * 13-14: Jes 23,1-16 * 15: Jes 14,13.15 * 16: Mt 10,40; 18,5; Mk 9,37; Lk 9,48; Joh 5,23; 13,20

Die sibzisch Jinger komme noch emòò bei Jesus seréck

17 Die sibzisch Jinger sénn voll Freid noch emòò seréckkomm. "Herr", hann se gesaht, "sogar die Dämone duun sich óns ónnerordne, wammer óns óf dei Name berufe!" 18 Dò hat Jesus zu ne gesaht: "Ich hann de Deiwel wie e Blitz vóm Himmel falle gesiehn. 19 Es és wòhr, ich genn eich die Vollmachtn fa óf Schlange un Skorpione se dräe un met de ganz Macht vóm Feind ferdisch se werre. Nix kann eich schade. 20 Awwer dòdriwwer sollener eich nét freie, dass sich eich die Geischder ónnerordne. Freiend eich veemeh dòdriwwer, dass eier Name ém Himmel ófgeschreeb sénn."

17: Mk 6,30-31; Lk 9,10 * 18: Joh 12,31; Offb 12,8-9 * 19: Ps 91,13; Mk 16,18 * 20: 2Mo 32,32; Jes 4,3; Phil 4,3; Offb 3,5

Jesus freit sich un saht Gott dangge

(Mt 11,25-27; 13,16-17)

21 Én seller Stónn hat sich Jesus ém Geischt gefreit un hat gesaht: "Ich lowe dich, Vadder, du Herr vóm Himmel un vón de Ärd, dass du das dò alles vòr dene versteggelt hascht, die wo Weishäät un Verstand hann, un haschts de äänfache Leit geoffebart. Jo, Vadder, so hadders gefall."

22 Zu de Leit hadder gesaht: "Ich hann alles vómeim Vadder iwwergebb grétt, un nimand wääß, wer de Sohn és wie nóór de Vadder. Es wääß aach nimand, wer de Vadder és wie nóór de Sohn un derjeenische, dem wos de Sohn offebare wéll."

23 Wie Jesus met seine Jinger noch emòò allään war, dò hadder sich zu ne erómgedräht un hat gesaht: "Glicklich sénn die Mensche, die wo siehn, was ehr siehn! 24 Ich sahn eich nämlich: E ganzer Haufe Prophede un Keeniche hädde gäre gesiehn, was ehr siehn, un hanns nét gesiehn. Se hädde aach gäre gehehrt, was ehr hehre, un hanns nét gehehrt."

21-22: Mt 11,25-27 * 21: Jes 29,14; Lk 4,18; 1Kor 2,7 * 22: Mt 11,27; Joh 10,15 * 23-24: Mt 13,16-17 * 24: 1Petr 1,10-12

Es Gleichnis vóm barmherzische Samaridder

25 Óf ämòò és jemand ófgestann, der wos Gesetz* Goddes gelehrt hat, un wollt Jesus óf die Pròb stelle. "Määschder", hadder gesaht, "was muss ichen mache fas ewische Läwe se grien?" 26 Jesus hat ne gefròht: "Was stehden ém Gesetz Goddes geschreeb? Wast duschen dort läse?" 27 Der Mann hat zur Antwort gebb: "Du sollscht de Herr, dei Gott, vón ganzem Herz un vón ganzer Seel, met deiner ganz Graft un met all deine Gedanke lieb hann. Un: Du sollscht dei Nägschder genau so lieb hann wie dich selwer." 28 "Richdisch!" hat Jesus dò zum gesaht. "Mach das, dann dusche läwe!"

29 Der Mann wollt sich awwer rechtferdische. Deshalb hadder Jesus gefròht: "Un wer és mei Nägschder?"

30 Jesus hat zur Antwort gebb: "E Mann és emòò vón Jerusalem nò Jericho enónner gang un Reiwer én die Hénn gefall. Die hannem alles abgehòl un hanne sesammegeschlah. Dann hann se sich fortgemacht un hanne halbdood dort leie gelosst. 31 Zufällisch és e Brieschder* de selwe Wääch erónner komm. Wie der dene Mann gesiehn hat, dò ésser óf de anner Seit vóm Wääch aam vòrbei gang. 32 Genau so hats aach e Levit gemacht. Wie der aan die Stell komm és, wo der Mann geläh hat un wie a ne gesiehn hat, dò ésser aach óf de anner Seit vòrbei gang. 33 Dòdenò és e Mann aus Samarie*, der wo e Rääs gemacht hat, dort anne komm. Wie der dene Mann gesiehn hat, dò hodder Metlääd meddem 34 un és bei ne gang. Dann hadder Eel un Wein óf sei Wónne geschutt un hat se verbónn. Dòdrófhien hadder ne óf sei Reitdier gehoob un hat ne én e Gaschthaus gebróng un fanne gesòajt. 35 Aam nägschde Daach, wie a weidergerääst és, hadder zwää Denare aus seim Beidel gehòl un hat se em Wert gebb. ‚Sòaj fanne!’ hadder zum gesaht, un wann de noch meh fanne brauchscht, dann duun ich das bezahle, wann ich noch emòò vòrbei komme.’"

36 "Was ménschde?" hat Jesus dene Mann gefròht, der wos Gesetz Goddes gelehrt hat. "Wer vón dene drei hat sich dem gäiwwer als Nägschder erwéss, der wo dene Reiwer én die Hénn gefall war?" 37 Der Mann hat zur Antwort gebb: "Derjeenische, der wo barmherzisch aam gehannelt hat!" Dò hat Jesus zum gesaht: "Dann geh un machs genau so!"

25-28: Mt 22,35-40; Mk 12,28-34 * 25: Mt 19,16; Mk 10,17; Lk 18,18-20 * 27: 3Mo 19,18; 5Mo 6,5; Mt 5,43; Rem 13,9; Gal 5,14 * 28: 3Mo 18,5; Mt 19,17; Joh 13,17; Rem 10,5; Gal 3,12 * 29: 3Mo 19,16-18 * 33: Mt 10,5; Lk 9,52; 17,11.16; Joh 4,9.39-40; Apg 1,8; 8,1.5.14-17.25 * 37: Joh 13,17

Jesus duddem Maria unnem Marda e Besuch abstadde

38 Wie Jesus met seine Jinger weider gezòh és, dò ésser én e Dorf komm, un e Fraa, die wo Marda gehääßt hat, hat ne én ehr Haus ófgenómm. 39 Die hodd noch e Schweschder, die wo Maria gehääßt hat. Es Maria hat sich vòr Jesus seine Fieß hiengehóggt un hat dem zugehorscht, was Jesus gesaht hat. 40 Es Marda dòdegä war ganz dòdevón én Aanspruch genómm fa sei Gäscht se bediene. Deshalb ésses bei Jesus gang un hat gesaht: "Herr, ésder das dann äänduun, dass mich mei Schweschder die ganz Bedienung allään mache losst? Sah a doch, se sollmer helfe!" 41 Dò hat Jesus em Marda zur Antwort gebb: "Marda, Marda, du machschder Sòaje un Unruh wä veelem, 42 awwer nóór ääns és neerisch. Es Maria hats gudde Dääl ausgewählt, un das solls nét abgehòl grien."

38-42: Joh 11,1-2; 12,1-3 * 42: Mt 6,33
Jesus lehrt sei Jinger bäde

(Mt 6,9-13)

11 Ämòò hat Jesus irschendwo gebäd, un wie a dòdemet ferdisch war, dò hat ääner vón seine Jinger zum gesaht: "Herr, lehr óns aach so bäde, wies de Johannes sei Jinger gelehrt hat." 2 Dò hat Jesus zu ne gesaht: "Wanner bäde, dann sahnd: Ónser Vadder ém Himmel! Loss dei Name heilisch gehall werre! Loss dei Reich komme! Loss dò óf de Ärd basseere, was du wéllscht, genau so wies ém Himmel aach basseert! 3 Geb óns jede Daach es Esse, womer brauche! 4 Un vergebb óns ónser Sinde. Mehr vergenn nämlich aach selwer jedem, der wo óns ebbes schuldisch és. Un fiehr óns nét én Versuchung, sondern erlees óns vóm Beese."

1-4: Mt 6,9-13 * 1: Lk 6,12

Wer bidde dudd, der grétt aach ebbes!

(Mt 7,7-11)

5 Jesus hat weider zu seine Jinger gesaht: "Aangenómm, jemand vón eich hat e Freind, un er geht midde én de Naacht bei ne un saht zum: ‚Freind, lehnmer drei Leib Brot. 6 E Freind vómmer, der wo ónnerwägs és, és grad bei mich komm, un ich hann nix, was ichem aanbiede kann.’ 7 Aangenómm, der Freind drenn gebt zur Antwort: ‚Loss mich én Ruh! Die Deer és schónn zugesperrt, un mei Kénner sénn beimer ém Bett. Ich kann jétz nét ófstehn under ebbes genn.’ 8 Ich sahn eich: Wanner schónn nét ófsteht un gebdem ebbes, weiler sei Freind és, dann stehder doch óf un gebdem, wasser brauch, weiler so unverschämt drängelt."

9 "Aus dem Grónd sahn ich eich aach: Verlangend ebbes, dann grieners aach; suchend ebbes, dann fénneners; globbend aan, dann griener ófgemacht. 10 Jeder, der wo nämlich ebbes verlangt, der grétts; wer ebbes sucht, der fénds, un wer aanglobbt, der grétt ófgemacht. 11 Òder gebts bei eich e Vadder, der wo seim Bub e Stään gebt, wann der nò Brot verlangt? Gebderm aanstell vómme Fusch e Schlang, wanner e Fusch hann maan? 12 Òder e Skorpion, wanner nòme Aj verlangt? 13 Wann ehr also, die woner bees sénn, die Fähischkäät hann fa eiere Kénner gudde Sache se genn, wiffel meh gebt dann de Vadder ém Himmel de Heilische Geischt dene, die wo ne dòdróm bidde!"

9-13: Mt 7,7-11 * 9: Mk 11,24; Joh 14,13-14; 15,7; 16,24 * 7-8: Lk 18,5 * 10: Lk 13,25

Jesus un de Belzebub

(Mt 12,22-30; Mk 3,20-27)

14 Ämòò hat Jesus e Dämon ausgedreeb, der wo nét schwätze hat kénne. Wie der ausgefahr war, dò hat der Mann, der wo bis dòhien kä Wort erausgebróng hat, geschwätzt. Dò hann sich die Leit dòdriwwer gewónnert. 15 E paar vónne hann awwer gesaht: "Der dreibt die Dämone dorch de Belzebub, de Owwerschde vón de Dämone, aus." 16 Annere wollde Jesus óf die Pròb stelle un hann e Zääche vóm Himmel vóm verlangt.

17 Jesus hat awwer gewésst, wasse gedenkt hann. Deshalb hadder zu ne gesaht: "Jedes Reich, das wo met sich selbscht nét äänisch és, werrd verwiescht, un e Famillje, die wo gä sich selwer schafft, fallt ausenanner. 18 Wann also de Deiwel met sich selwer nét äänisch és, wie kann dann sei Reich weiderbestehn? Ehr sahn doch, ich däd die Dämone dorch de Belzebub ausdreiwe. 19 Wann ich die Dämone tatsächlich dorch de Belzebub ausdreiwe, dorch wene duun sen dann eier eischene Leit ausdreiwe? Eier eischene Leit sénn späder emòò eier Richder! 20 Wann ich awwer die Dämone dorch die Kraft Goddes ausdreiwe, dann ésses Reich Goddes bei eich komm."

21 "So lang wie e starger Mann sei Palascht bis aan die Zénn bewaffnet bewacht, és alles, wasser hat, én Sicherhäät. 22 Wann ne awwer jemand aangreift un besiescht, der wo stärger és wie er, dann hòlt der em sei Waffe allegar ab, óf die wo a sich verlosst hat, un däält aus, wasser ergaddert hat."

23 "Wer nét fa mich és, der és gä mich, un wer nét medmer sammelt, der straut ausenanner."

14-23: Mt 12,22-30; Mk 3,22-27 * 14-15: Mt 9,32-34 * 15: Mt 9,34; 10,25 * 16: Mt 16,1-4; Mk 8,11-13; Lk 11,29-32; Joh 6,30; 1Kor 1,22 * 20: 2Mo 8,15; Ps 8,4; Lk 17,21 * 21: Jes 49,24 * 22: Kol 2,15; 1Joh 4,4 * 23: Mk 9,40; Lk 9,50

Was basseert, wann e beeser Geischt seréckkommt

(Mt 12,43-45)

24 "Wann e beeser Geischt vómme Mensch ausgefahr és, dann ziehder dorch Geeschende, én dene wos kä Wasser gebt, un sucht Ruh. Awwer weiler kääni fénd, sahder sich: ‚Ich gehn noch emòò émei Haus seréck, aus dem wo ich fortgang bin.’ 25 Un wanner dann kommt, dann fénder das Haus sauwer un scheen serecht gemacht. 26 Dann gehder un hòlt siwwe annere Geischder, die wo noch schlémmer sénn wie er selwer. Sesamme ziehe se dann én un wohne dort. So werrds met sellem Mensch aam Enn schlémmer wie vòrhär."

24-26: Mt 12,43-45 * 26: Joh 5,14; 2Petr 2,20

Wer werklich glicklich és

27 Wie Jesus so geschwätzt hat, dò haddem e Fraa aus de Leit eraust zugeruf: "Glicklich és die Fraa, die wo dich ausgedrah un gestillt hat!" 28 "Jo", hat Jesus zur Antwort gebb, "awwer noch glicklicher sénn diejeenische, die wo hehre, was Gott saht, un dòdrahn feschthalle!"

27: Lk 1,28.48 * 28: Lk 8,15.21

Es Zääche vóm Prophet Jona

(Mt 12,38-42)

29 Wie sich émmer meh Leit óm Jesus erómgedrängelt hann, dò hadder gesaht: "Dò die Generation és bees! Se verlangt e Zääche, awwer se grétt kä anneres Zääche wie nóór das vóm Prophet Jona. 30 Wie de Jona nämlich e Zääche fa die Leit vón Ninive war, so és aach de Menschesohn* emòò ääns fa dò die Generation. 31 Ém Gericht steht die Keenichin ausem Siede emòò gä die Mannsleit vón dò der Generation óf un dudd se verurdääle. Se és nämlich vóm Enn vón de Ärd komm fasse hehre, was de Salomo Schlaues se sahn hat. Dò és awwer jemand, der és greeßer wie de Salomo! 32 Ém Gericht stehn aach emòò die Mannsleit vón Ninive gä dò die Generation óf un duun se verurdääle. Se hann sich nämlich nò de Brerrischt vóm Jona bekehrt. Dò és awwer jemand, der és greeßer wie de Jona!"

29-32: Mt 12,38-42; Mk 8,11-12 * 29: Mt 16,1-4; Lk 11,16; Joh 6,30 * 30: Jona 2,1 * 31: 1Keen 10,1-10; 19,1-10 * 32: Jona 3,5

Vóm Licht un vón de Dónggelhäät. Es Gleichnis vóm Au

(Mt 5,15; 6,22-23)

33 "Nimand steckt e Licht aan un stellts dann aan e geheimer Platz òder ónner e Kiwwel. Ém Gäedääl! Ma stellts óf e Stänner, dasses die Leit, die wo erennkomme, scheine siehn. 34 Es Au gebt deim Kerber Licht. Wann dei Au klar és, dann és aach dei ganzer Kerber voll Licht. Wanns awwer drieb és, dann és dei Kerber voll Dónggelhäät. 35 Bass deshalb óf, dasses Licht in dehr kä Dónggelhäät és! 36 Wann also dei ganzer Kerber voll Licht és un wann kä Dääl aam dónggel és, dann ésser ganz hell, wie wann dich e Lamp met eeam Schein aanleichde dudd."

33: Mt 5,15; Mk 4,21; Lk 8,16 * 34-36: Mt 6,22-23

Jesus geht met de Pharisäer un met dene, die wos Gesetz Goddes lehre, éns Gericht

(Mt 23,1-36; Mk 12,38-40)

37 Jesus war noch aam schwätze, wie ne e bestémmder Pharisäer* gefròht hat, obber beim se Meddaach esse däd. Dò és Jesus bei dem Pharisäer éns Haus gang un hat sich aan de Disch gehóggt. 38 Der Pharisäer hat sich awwer gewónnert, wie a gesiehn hat, dass sich Jesus vòrm Esse nét gewäscht hat. 39 Dò hat de Herr zum gesaht: "O ehr Pharisäer! Ehr halle zwar eier Becher un Schéssele auße sauwer, awwer énnewénzisch sénner voll Raub un Boshäät. 40 Was sénner doch so unverstännisch! Gott, der wo gemacht hat, was auße és, der hat doch aach gemacht, was énnewénzisch és, òder nét? 41 Gennt liewer als Almose, was én eierm Becher un én eierer Schéssel és, dann és fa eich alles riduell rein*!"

42 "Awwer weh eich, ehr Pharisäer! Ehr genn de zehnde Dääl vón eiere Minzblanze un Raudesteck un vón sämtliche Gemiessorde, awwer es Recht un die Lieb zu Gott duuner ómgehn. Ma sollt awwer das ääne duun un das annere nét ónnerlosse! 43 Weh eich, ehr Pharisäer! Ehr wolle én de Sinagooche* gäre de vòrderschde Platz hann un óf de Marktplätz gegrießt werre. 44 Weh eich, ehr Schriftgelehrde* un Pharisäer, ehr Scheinheilische! Ehr sénn wie Gräwer, die womer némeh sidd. Die Leit gehn driwwer, ohne dasses merge."

45 Dòdróff haddem jemand, der wos Gesetz* Goddes lehrt, zur Antwort gebb: "Määschder, met dem, was de dò sahscht, dusche aach óns beleidische!" 46 Jesus hat awwer weider geschwätzt: "Weh aach eich, die woners Gesetz Goddes lehre! Ehr lade de Mensche Laschde óf, die wo se fascht nét drahn kénne, selwer duuner se awwer met käm Fénger aanrehre. 47 Weh eich! Ehr baue Grabmäler fa die Prophede, die wo eier Vòrfahre ómgebróng hann. 48 Dòdemet duuner bestädische un billische, was eier Vòrfahre gemacht hann. Se hann die Prophede ómgebróng, un ehr baue ne Grabmäler. 49 Das és aach de Grónd, fa was Gott én seiner Weishäät gesaht hat: ‚Ich schigge Prophede un Aposchdel* bei se. E paar vónne duun se ómbrénge, un annere duun se verfolsche.’ 50 Deshalb werrd aach emòò vón dò der Generation es Bludd vón all de Prophede gefordert, das wo verschutt wòòr és, seitdem wo Gott die Welt gemacht hat, 51 aangefang vóm Abel seim Bludd bis hien zum Sacharja seim Bludd, der wo ém Vòrhof zwischem Brandopferaldar unnem Tembel* ómkomm és. Jò, ich sahn eich: Vón dò der Generation werrds emòò gefordert!"

52 "Weh eich, die woners Gesetz Goddes lehre! Ehr hann de Schléssel eweggehòlt, met dem womer die Deer zum Haus vón de Erkenntnis ófsperre kann. Selwer sénner nét enénngang, un diejeenische, die wo enénn wollde, hanner dòdrahn gehénnert."

53 Wie Jesus das zu de Leit gesaht hodd, die wo én dem Haus dort sesamme ware, dò hann die Schriftgelehrde un Pharisäer aangefang fa em hart zusesetze un fanne iwwer vee Sache aussefròhe. 54 Dòdemet hann sem ófgelauert un versucht fa ebbes aus seine Worde ófseschnabbe, met dem wo se ne aanklaache kénnde.

37: Lk 7,36; 14,1 * 38: Mt 15,2; Mk 7,2; Kol 2,21-22 * 39-52: Mt 23,1-36 * 41: Lk 12,33 * 42: Mt 23,33; Lk 18,12; Joh 5,42 * 43: Mk 12,38-39; Lk 14,7; 20,46 * 47: Apg 7,52 * 49: Lk 6,13 * 51: 1Mo 4,8-10; 2Chr 24,20-22 * 52: Mt 16,19 * 53-54: Lk 20,20

Jesus warnt vòr de Scheinheilischkäät vón de Pharisäer

(Mt 10,26-27)

12 Én de Zwischezeit sénn die Mensche zu Dausende sesammegelaaf, so dass se sich gäeseidisch óf die Fieß gedräht hann. Dò hat Jesus aangefang fa én eerschder Linje zu seine Jinger se sahn: "Némmend eich vòrm Sauerdääch vón de Pharisäer*, das hääßt vòr de Scheinheilischkäät, én acht. 2 Es és nämlich nix zugedeckt, was nét emòò ófgedeckt werrd, un es és nix versteggelt, was nét bekannt werrd. 3 Deshalb duddmer aach emòò alles, wasner ém Dónggele sahn, aam hellischde Daach hehre, un wasner jemand éns Ohr pischbere, wann die Deer zu és, werrd vón de Hausdächer gebrerrischt."

1: Mt 16,6; Mk 8,15 * 2-3: Mt 10,26-27 * 2: Mk 4,22; Lk 8,17

Vòr wem ma werklich Strang hann sollt

(Mt 10,28-33)

4 "Eich awwer, meine Freinde, sahn ich: Ehr solle kä Angscht vòr dene hann, die wo eich es Läwe dò óf de Ärd hòle, awwer dòdenò nix meh mache kénne. 5 Ich maan eich awwer weise, vòr wem dassner Strang hann solle: Reschbekdeerend Gott, der wo die Macht hat fa jemand ómsebrénge un dann én die Hell* se schmeiße. Jò, ich sahn eich: Vòr dem missener Reschbekt hann! 6 Werre nét fénnef Spatze fa e paar Cent verkaaf? Un trotzdem dudd Gott nét ääner vónne vergesse! 7 Awwer bei eich sénn sogar die Hòòr óffem Kobb allegar gezehlt wòòr. Deshalb brauchener kä Angscht se hann. Ehr sénn vee meh wärt wie e ganzer Haufe Spatze."

8 "Ich sahn eich: Jeder, der wo sich vòr de Mensche zu mehr bekennt, zu dem dudd sich aach de Menschesohn* vòr de Engel Goddes bekenne. 9 Wer mich awwer vòr de Mensche abweist, der werrd aach vòr de Engel Goddes abgewéss."

10 "Jeder, der wo ebbes gä de Menschesohn saht, grétt das vergebb. Wer awwer de Heilische Geischt läschdert, dem dudd Gott nét vergenn!"

11 "Wanner vòr die Sinagoochegerichde un vòr die geschläft werre, die wo herrsche un die Macht hann, dann machend eich kä Sòaje dòdriwwer, wie òder met wasner eich verteidische solle òder wasner sahn solle. 12 Wanns soweit és, dudd eich de Heilische Geischt lehre, wasner sahn solle."

4-12: Mt 10,28-33 * 5: Hebr 10,31; 12,29 * 7: Lk 21,18 * 9: 1Sam 2,30; Mk 8,38; Lk 9,26 * 10: Mt 12,32; Mk 3,28-29 * 11-12: Mt 10,17-20; Mk 13,11; Lk 21,12-15 * 11: Mk 13,11

Jesus warnt dòdevòr, fa nóór hénnerm Geld här se sénn

13 Dò hat jemand vón de Leit zu Jesus gesaht: "Määschder, sah doch meim Bruurer, er soll die Erbschaft medmer dääle!" 14 Jesus haddem zur Antwort gebb: "Menschenskénd, wer hat mich zum Richder iwwer eich éngesetzt òder dòdezu, fa eier Erbschaft se verdääle?" 15 Dòdrófhien hadder zu de Leit gesaht: "Bassend óf un némmend eich dòdevòr én acht fa émmer meh hann se wolle. Es Läwe vómme Mensch hängt nämlich nét dòdevón ab, dasser alles ém Iwwerfluss hat."

14: 2Mo 2,14 * 15: Pred 5,9; 1Tim 6,9-10

Es Gleichnis vómme reiche Bauer, der wo verkehrt gehannelt hat

16 Dòdezu hat Jesus de Leit e Gleichnis verzehlt: "Óffem Land vómme reiche Mann hat e guddi Ernt gestann. 17 Dò hat der Mann hien un här iwwerleht: ‚Was soll ichen jétz mache? Ich hann nét genunk Platz fa mei Frucht ónnersebrénge.’ 18 Schlussendlich hadder gesaht: ‚Ich wääß, was ich mache! Ich duumei Scheiere abreiße un greeßere baue. Dort bréng ich dann alles ónner, wasmer gewachs és, un mei Vòrrat. 19 Dann sahn ich zu meiner Seel: Mei liewi Seel, du hascht jétz e großer Vòrrat gespeichert, der wo fa e ganzer Haufe Jòhre langt. Ruh dich aus, ess un drénk, un genießes Läwe!’ 20 Dò hat Gott zum gesaht: ‚Was bische doch so unverstännisch! Én dò der Naacht noch werrd dei Läwe vónder seréckgefordert. Wem gehehrden dann alles, was de da aangeheift hascht?’ 21 So gehts jedem, der wo nóór fa sich selwer Reichtum aansammelt, awwer vòr Gott nét reich és."

19-20: Ps 49,17-21 * 21: Mt 6,20

Machend eich kä unneerische Sòaje!

(Mt 6,25-34)

22 Dòdrófhien hat Jesus zu seine Jinger gesaht: "Aus dem Grónd sahn ich eich: Machend eich kä Sòaje iwwer eier Läwe un dòdriwwer, wasner esse solle, aach nét iwwer eier Kerber un iwwer das, wasner aanziehe solle. 23 Es Läwe és nämlich wichdischer wies Esse un de Kerber wichdischer wie die Kläärer. 24 Guggend eich nóór emòò die Rawe aan: Die sähe nix un ernde nix. Se hann aach kä Speicher un kä Scheiere, un trotzdem dudd se Gott ernähre. Un ehr sénn doch vee meh wärt wie die Veechel! 25 Wer vón eich kann dòdedorch, dasser sich Sòaje macht, sei Läwe aach nóór óm ääni Stónn verlängere? 26 Wanner also nét emòò so ebbes kläänes ferdisch brénge, fa was machener eich dann Sòaje wä all dem annere? 27 Guggend eich die Lillje aan, wie se wachse! Die schaffe nix un duun sich aach kä Kläärer nähe, awwer ich sahn eich: Sogar de Salomo war én all seiner Pracht nét so scheen aangezòh wie ääni vón ehne. 28 Wann awwer Gott schónn es Gras so scheen aanzieht, das wo heit óffem Feld steht un mòaje in de Oowe geschméss werrd, wiffel meh machder das dann bei eich, die woner nóór so wenisch Glaawe hann! 29 Fròhend deshalb nét dòdenò, wasner esse òder wasner dréngge solle, un duund eich nét beunrujsche! 30 Hénner dem allem sénn die Häre én de Welt här. Eier Vadder wääß, dassner das alles brauche. 31 Eich musses awwer óms Reich Goddeso gehn. Wann das de Fall és, dann griener all das annere noch debei."

22-31: Mt 6,25-33; Lk 11,3 * 24: Ps 147,9 * 27: 1Keen 10,1-29 * 28: Mt 14,31

Wo eier Schatz és, dò és aach eier Herz

(Mt 6,19-21)

32 "Du brauchscht kä Angscht se hann, du klääni Härd! Eierm Vadder gefallts nämlich fa eich es Reich se genn. 33 Verkaafend, wasner hann, un gennts Geld de Arme! Schaffend eich Geldbeidel aan, die wo nét alt werre, un e Schatz ém Himmel, der wo nét abnémmt. Lehend ne dort aan, wo nimand hienkommt, der wo ebbes klaue maan un wo ne die Mòdde nét fresse kénne. 34 Wo eier Schatz és, dort és nämlich aach eier Herz."

32: Jes 41,14; Lk 22,29 * 33-34: Mt 6,19-21 * 33: Mt 6,19-20; 19,21; Lk 11,41; 18,22; Apg 2,45; 4,34-37; Kol 3,1-2

Wardend dòdróff, dass Jesus noch emòò kommt!

(Mt 24,43-44)

35 "Hallend eich bereit, un lossend eier Lichder brenne! 36 Ehr misse wie Mensche sénn, die wo dòdróff warde, dass sich ehr Herr vón era Hochzeit óf de Wääch macht, dass sem sofort ófmache kénne, wanner kommt un aan de Deer aanglòbbt. 37 Glicklich sénn die Diener se nenne, die wo de Herr wach vòrfénd, wanner kommt. Das ääne sahn ich eich: Er dudd sich e Scherz ómbénne un weist ne e Platz aam Disch aan. Dann kommder un bedient se. 38 Villeicht kommder awwer eerscht midde én de Naacht òder sogar noch späder. Wanner se dann aa noch wach vòrfénd, dann sénn se glicklich se nenne!"

35: 2Mo 12,11; Mt 25,1-13; 1Petr 1,13 * 36: Offb 3,20 * 39-46: Mt 24,43-51; Mk 13,33-37

De Vergleich meddeme Hausherr, der wo gudd ófbasst

39 "Bedenggend: Wann de Hausherr wésse däd, én was fòrer Stónn jemand kommt, der wo ebbes klaue maan, dann däder wach bleiwe un nét én sei Haus énbreche losse. 40 Aus dem Grónd misse ehr eich aach bereit halle! De Menschesohn* kommt nämlich zu me Zeitpunkt, aan dem woner nét dòdemet rechene."

39: Mt 24,43; 1Thess 5,2; 2Petr 3,10 * 40: Mt 24,42

De Vergleich meddeme treie un meddeme beese Diener

(Mt 24,45-51)

41 Dò hat de Petrus Jesus gefròht: "Herr, ménnsche met dem Gleichnis nóór óns òder aach all die annere?" 42 De Herr hat zur Antwort gebb: "Wer éssen der treie un énsichdische Verwalder, dene wo de Herr iwwer sei Diener énsetzt, dasser ne rechtzeidisch es Esse gebt, das wo ne zusteht? 43 Glicklich és seller Knecht se nenne, wann ne sei Herr bei seim Komme dòdemet beschäfdischt vòrfénd. 44 Ich sahn eich die Wòhrhäät: Er macht ne dann zum Verwalder vón allem, wasser hat. 45 Wann sich seller Knecht awwer saht: ‚Mei Herr kommt noch lang nét!’ un wanner aanfangt, vóm Dienschtpersonal Mannsleit wie Weibsleit se schlahn, wanner esst un drénkt un sich voll laafe losst, 46 dann kommt sei Herr aame Daach, aan dem wo a nét óf ne wart, un zume Zeitpunkt, dene wo a nét kennt. Sei Herr dudd ne dann én Stigger hagge un losst ne sei Schicksal met dene dääle, die wo nét glaawe."

47 "Der Knecht, der wo wääß, was sei Herr wéll un dudd sich nét bereithalle un hannelt aach nét nòm Wille vón seim Herr, der grétt vee Schläh! 48 Wer awwer nét wääß, was sei Herr wéll un ebbes macht, was Schläh verdient, der grétt weenisch Schläh! Bei jedem, der wo vee grétt hat, duddmer nämlich vee suche, un vón demjeenische, dem wo vee aanvertraut wòòr és, duddmer óm so meh verlange."

42-44: Lk 19,17-19 * 44: Mt 25,21.23 * 47: Jak 4,17

Jesus verursacht Trennunge

(Mt 10,34-36)

49 "Ich bin komm fa Feier óf die Ärd se schmeiße un wär froh, wanns schónn brenne däd! 50 Awwer se-eerscht muss ich noch era Daaf ónnerzòh werre, un was ésmer das e schwäri Lascht, bis se dorchgestann és! 51 Ménnener werklich, ich wär komm fa Friede óf die Ärd se brénge? Nä, sahn ich eich, nét Friede, sondern Trennung! 52 Vón jétz aan sénn nämlich én era Famillje fénnef Leit unäänisch metenanner. Drei sénn gä zwää un zwää gä drei. 53 De Vadder és gä de Sohn un de Sohn gä de Vadder, die Módder gä die Dòchder un die Dòchder gä die Módder, die Schwehrmódder gä ehr Schwehrdòchder un die Schwehrdòchder gä ehr Schwehrmódder."

49-53: Mt 10,34-36 * 50: Mt 20,22; 26,38; Mk 10,38-39; Lk 18,31 * 51: Lk 2,14 * 52-53: Mt 24,10; Mk 13,12; Lk 14,26; 21,16 * 53: Mi 7,6

Die Zääche vón de Zeit

(Mt 16,2-3)

54 Dòdenò hat Jesus zu de Leit gesaht: "Wanner ém Weschde Wòlge ófsteie siehn, dann sahner sofort: ‚Es gebt Rään!’ Un so kommts dann aach. 55 Un wann de Siedwind weht, dann sahner: ‚Es werrd hääß!’ Un aach das trefft én. 56 Ehr Scheinheilische! Es Aussiehn vóm Himmel un vón de Ärd kénnener beurdääle, awwer wie kommts, dassner dò die Zeit nét beurdääle kénne?"

54-56: Mt 16,2-3

Mach rechtzeidisch Friede met deim Gäschner!

(Mt 5,25-26)

57 "Fa was duuner dann nét vón eich selbscht aus beurdääle, was richdisch és? 58 Wann de met dem vòr Gericht gehscht, der wo ebbes gä dich hat, dann gebbder noch ónnerwägs Mieh fa äänisch mém se werre, sónscht schlääfder dich vòr de Richder, un de Richder dudd dichem Gerichtsdiener iwwergenn, un de Gerichtsdiener schmeißt dich éns Gefängnis. 59 Ich sahnder: Dort kommsche nét eraus, bis de dei Schuld bis óf de letschde Cent bezahlt hascht."

58-59: Mt 5,25-26

Ómkehre òder ómkomme

13 Zu der Zeit sénn e paar Leit bei Jesus komm un hannem vón dene Galiläer verzehlt, die wo de Piladus beim Opfere ómbrénge gelosst hat. Dene ehr Bludd hat sich met dem vón ehre Opferdiere vermischt. 2 Dò hat Jesus zu dene Leit, die wo em das verzehlt hann, gesaht: "Ménnener villeicht, selle Galiläer wäre schlémmere Sinder geween wie all die annere Galiläer, weil ne das zugestoßt és? 3 Nä, sahn ich eich, awwer wann ehr eich nét bekehre, dann duun ehr aach allegar ómkomme! 4 Òder selle achtzeh Mensche, óf die wo de Turm vón Schiloach gefall és un se én de Dood geréss hat - ménnener, die hädde meh Schuld óf sich gelaad wie all die annere Leit, die wo én Jerusalem wohne? 5 Nä, sahn ich eich, awwer wann ehr eich nét bekehre, dann duun ehr aach allegar ómkomme!"

2: Joh 9,2 * 3: Ps 7,13

Es Gleichnis vóm unfruchtbare Feischebaam

6 Dòdrófhien hat Jesus dò das Gleichnis verzehlt: "E Mann hodd e Feischebaam én seim Weinbersch geblanzt, un wie a komm és un nògeguggt hat, ob Frucht draan és, dò hadder kääni gefónn. 7 Dò hadder zum Weingärtner gesaht: ‚Gugg, jétz komm ich schónn drei Jòhr un suche Frucht aan dò dem Feischebaam, awwer ich fénne kääni. Hau ne óm! Fa was sollern de Bòam noch länger aussauche?’ 8 ‚Herr’, hat de Weingärtner dò zur Antwort gebb, ‚loss ne das dò Jòhr noch stehn. Ich graawe de Bòam óm ne eróm óf un duun ne dinge. 9 Villeicht bréngder doch noch Frucht. Wann nét, dann kannsche ne dann ómhaue.‘"

6: Mt 21,19; Mk 11,13 * 8: 2Petr 3,9.15 * 9: Lk 3,9

Jesus macht aame Sabbat e vergribbeldi Fraa gesónd

10 Aame Sabbat* hat Jesus én era Sinagooch* gelehrt. 11 Dort war e Fraa, die wo schónn achtzeh Jòhr vómme Geischt besess war, der wo se krank gemacht hat. Ehr Bóggel war grómm, un se hat némeh grad stehn kénne. 12 Wie Jesus die Fraa gesiehn hat, dò hadder se bei sich geruf un hat zu a gesaht: "Fraa, du bischt vón deiner Krankhäät erleest!" 13 Dann hadder ra die Hénn ófgeleht, un óf de Stell és se grad wòòr un hat Gott gelobt. 14 Dò és de Sinagoochevòrsteher bees wòòr, weil Jesus aam Sabbat jemand gesónd gemacht hat. Er hat zu de Leit gesaht: "Es gebt sechs Daache, die wo fasse schaffe dò sénn. Aan dene kénnener komme un eich gesónd mache losse, awwer nét aam Sabbat." 15 De Herr haddem zur Antwort gebb: "Ehr Scheinheilische! Dudd nét jeder vón eich aam Sabbat sei Ochs òder sei Esel vóm Fudderplatz losbénne un aans Wasser fiehre? 16 Un dò die Fraa, die wo doch e Nòkomme vóm Abraham és un die wo de Deiwel ganze achtzeh Jòhr lang gefesselt gehall hodd - solldmer die nét aam Sabbat vón ehrer Fessel frei mache derfe?"

17 Wie a das gesaht hat, dò hann sich all die schaame misse, die wo gä ne ware. Die Leit hann sich awwer allegar iwwer all die herrliche Sache gefreit, die wo Jesus geduun hat.

10-17: Mk 2,27-28; Lk 6,6-11 * 14: 2Mo 20,9-10 * 15-16: Mt 12,11-12 * 15: Lk 14,5 * 16: Lk 1,54-55.73; 3,8; 19,9

Es Gleichnis vóm Sénéftkäre

(Mt 13,31-32; Mk 4,30-32)

18 Dann hat Jesus gesaht: "Wem éssens Reich Goddes ähnlich? Met was soll ichsen vergleiche? 19 Es gleicht eme Sénéftkäre, dene wo e Mann gehòl un én seim Garde én die Ärd gesteckt hat. Der Käre és gewachs un zu me große Baam wòòr, un die Veeschel ónnerm Himmel hann ehr Neschder én seine Zweische gebaut."

18-19: Mt 13,31-32; Mk 4,30-32 * 19: Hes 17,23; Dan 4,8-9.18

Es Gleichnis vóm Sauerdääch

(Mt 13,33)

20 Jesus hat weider gesaht: "Met was soll ichs Reich Goddes vergleiche? 21 Es gleicht Sauerdääch, dene wo e Fraa gehòl un heimlich ónner e halwer Sack Mähl gemischt hat, bis das Ganze dorchseiert war."

20-21: Mt 13,33 * 21: 1Kor 5,6; Gal 5,9

Die eng Deer

(Mt 7,13-14.21-23)

22 Óf seim Wääch nò Jerusalem és Jesus vón Stadt zu Stadt un vón Dorf zu Dorf gezòh un hat gelehrt. 23 Ämòò hat ne jemand gefròht: "Herr, werre nóór weenisch Mensche gerett?" Dò hat Jesus zu de Leit gesaht: 24 "Bemiehend eich met ganzer Kraft fa dorch die eng Deer dorchsekomme! Ich sahn eich nämlich: E ganzer Haufe Leit versuche fa enénnsekomme, awwer se brénges nét ferdisch. 25 Wann de Hausherr emòò ófgestann és un die Deer zugesperrt hat, dann stehner drauß un glòbbe aan de Deer aan un rufe: ‚Herr, Herr, mach óns óf!’ Awwer de Hausherr gebt eich dann zur Antwort: ‚Ich kenne eich nét un wääß aach nét, woner här sénn.’ 26 Dann fangener aan fasse sahn: ‚Mehr hann doch medder gess un gedrónk, un du hascht óf ónsere Stròòße gelehrt.’ 27 De Hausherr gebt eich dann noch emòò zur Antwort: ‚Ich sahn eich: Ich kenne eich nét un wääß nét, woner här sénn! Machend, dassner fortkomme, ehr allegar, die woner ungerecht hannele.’ 28 Drauß vòr de Deer duuner dann heile un mache eich biddere Vòrwirf, wanner de Abraham, de Isaak un de Jakob un all die Prophede ém Reich Goddes siehn un feschtstelle, dassner selwer ausgeschloss sénn. 29 Die Mensche komme emòò vóm Oschde un vóm Weschde un vóm Norde un vóm Siede un hógge sich ém Reich Goddes aan de Disch. 30 Dann sénn manche vón de Letschde die Eerschde un manche vón de Eerschde die Letschde."

24: Mt 7,13-14 * 25: Mt 25,10-12 * 26-27: Mt 7,22-23 * 27: Ps 6,9; 2Tim 2,19 * 28-29: Mt 8,11-12 * 29: Lk 14,15 * 30: Mt 19,30; 20,16; Mk 10,31

Jesus losst sich nét vón seim Ófdraach abbrénge

31 Aam selwe Daach sénn e paar Pharisäer* komm un hann zu Jesus gesaht: "Mach dich óf un geh fort vón dò! De Herodes* wéll dich nämlich ómbrénge." 32 Jesus hat ne zur Antwort gebb: "Gehnd un sahnd dem Fuchs: ‚Horch emòò här: Heit un mòaje dreiwich Dämone aus un mache Grangge gesónd, un aam drédde Daach bin ich aam Ziel.’ 33 Awwer heit un mòaje un iwwermòaje muss ich noch mei Wääch gehn. Es és nämlich unmeeschlich, dass e Prophet außerhalb vón Jerusalem ómkommt."

Jesus klaacht iwwer Jerusalem

(Mt 23,37-39)

34 "Jerusalem, Jerusalem, du bréngscht die Prophede óm un stäänischt diejeenische, die wo Gott bei dich schickt. Wie oft wollt ich dei Kénner schónn sesamme hòle, wie e Gluck ehr Biebelcher ónner ehr Flidde hòlt, awwer ehr hann nét gewollt. 35 Guggend nóór, eier Haus bleibt verwiescht seréck! Das ääne sahn ich eich: Ehr siehmich némeh, bis die Zeit kommt, én der woner sahn: ‚Geseeschend és der, der wo ém Name vóm Herr kommt.‘"

34-35: Mt 23,37-39 * 34: Lk 19,41-44 * 35: Ps 69,26; 118,26; Jer 12,7; 22,5; Hes 10,18-19; Mt 21,9; Mk 11,9

Jesus macht aam Sabbat e Mann gesónd, der wo die Wassersucht hat

14 Aame Sabbat* és Jesus emòò éns Haus vómme Owwerschde vón de Pharisäer* gang fa dort se esse. Die Leit aam Disch hanne genau beòwacht. 2 Óf ämòò hat e Mann vòrm gestann, der wo die Wassersucht hodd. 3 Dò hat Jesus aangefang fasse schwetze. "Ésses erlaabt fa aam Sabbat jemand gesónd se mache?" hadder diejeenische, die wos Gesetz* Goddes gelehrt hann, un die Pharisäer gefròht. 4 Awwer die hannem kä Antwort gebb. Dò hadder dene Mann gehòl un gesónd gemacht un hat ne gehn gelosst. 5 Dòdenò hadder zu dene, die wos Gesetz Goddes lehre, un zu de Pharisäer gesaht: "Wann ääm vón eich e Esel òder e Ochs én de Brónne fallt, dann ziehder ne doch óf de Stell noch emòò eraus, aach wanns grad Sabbat és, òder nét?" 6 Dòdróff hannsem kä Antwort genn kénne.

1-6: Mk 2,27-28 * 1: Lk 6,6-11; 11,37 * 5: Mt 12,11; Lk 13,15-16
E gudder Ròt fa Gäscht

7 Wie Jesus gemerkt hat, dass sich die Gäscht die beschde Plätz ausgesucht hann, dò hadder das als Vergleich benutzt un hat zu ne gesaht: 8 "Wann de vón jemand óf e Hochzeit éngelad werrscht, dann hógg dich nét óf de beschde Platz. Es kénnt nämlich jemand éngelad sénn, der wo meh Aansiehn hat wie du, 9 un dann misst derjeenische, der wo eich zwää éngelad hat, komme un zuder sahn: ‚Mach Platz fa dene dò!’ Dann dädsche dich schame un mischt dich óf de letschde Platz hógge. 10 Nä, wann de éngelad werrscht, dann geh un hógg dich óf de letschde Platz. Wann dann derjeenische kommt, der wo dich éngelad hat, dann kanner zuder sahn: ‚Freind, réck weider dò enóff! ‘Das bréngder dann Ehr én bei dene, die wo medder aam Disch hógge. 11 Wer sich nämlich selbscht erheht, der werrd erniedrischt, un wer sich selbscht erniedrischt, der werrd erheht."

7: Mt 23,6; Lk 20,46 * 8-10: Spr 25,6-7 * 11: Mt 23,12; Lk 18,14; Jak 4,6.10

E gudder Ròt fa Leit, die wo jemand énlade

12 Dòdenò hat Jesus zu dem Mann, der wo ne éngelad hodd, gesaht: "Wann de meddaachs òder òmets e Esse gebscht, dann lad nét dei Freinde òder dei Brieder un aach nét dei Verwande òder reiche Nochbare én, sónscht lade die dich aach noch emòò én, un dòdemet bische dann entlohnt. 13 Nä, lad Arme, Gribbel, Lahme un Blinde én, wann de e Esse gebscht. 14 Dann bische glicklich se nenne. Die hann nämlich nix fadder serécksegenn. Gott gebder awwer emòò e Belohnung dòdefòr, wann die Gerechde óferstehn."

13-14: 5Mo 14,29 * 14: Apg 24,15; 1Kor 15,23

Es Gleichnis vóm große Feschtesse

(Mt 22,1-10)

15 Wie ääner vón dene, die wo met Jesus sesamme aam Disch gehóggt hann, das gehehrt hat, dò hadder zum gesaht: "Glicklich és, wer ém Reich Goddes aam Feschtesse däälnémme derf!" 16 Jesus haddem dòdróff zur Antwort gebb: "E Mann hat emòò e großes Esse vòrbereit un e ganzer Haufe Leit éngelad. 17 Wies Fescht aanfange sollt, dò hadder sei Diener losgeschickt fa de Gäscht ausserichde: ‚Kommend, es steht alles bereit!’ 18 Awwer ääner nòm annere hat aangefang fa sich se entschuldische. De eerschde hat zu dem Diener gesaht: ‚Ich hann grad e Feld kaaf un muss unbedingt hiengehn fammers aansegugge. Bidde entschuldisch mich!’ 19 E annerer hat gesaht: ‚Ich hann fénnef Ochsegespanne kaaf un bin grad óffem Wääch fasse genauer én Aueschein se némme. Bidde entschuldisch mich!’ 20 E drédder hat gesaht: ‚Ich hann grad eerscht geheirat. Deshalb kann ich nét komme.’

21 Dòdrófhien és der Diener seréckgang un hat seim Herr alles verzehlt, wasser gesaht grétt hat. Dò és de Hausherr bees wòòr un hat zu seim Diener gesaht: ‚Geh dabber óf die Stròòße un Gasse vón de Stadt un hòl die Arme un Gribbel un die Lahme un Blinde erenn.’ 22 Nét lang dòdenò hat der Diener gemellt: ‚Dei Ófdraach és ausgefiehrt, Herr, awwer mehr hann émmer noch Platz.’ 23 ‚Dann geh óf die Landstròòße un aan die Zein’, hat de Herr zu dem Diener gesaht, ‚un bréng die Leit dòdezu fa erennsekomme! Mei Haus soll voll werre! 24 Ääns sahn ich eich awwer: Vón dene Leit, die wo se-eerscht éngelad ware, grétt kääner ebbes vómeim Disch se esse!’"

15-24: Mt 22,1-10 * 15: Lk 13,29 * 20: 1Kor 7,33 * 24: Lk 22,30

Wasses koscht, wammer met Jesus läwe wéll

(Mt 10,37-38)

25 E ganzer Haufe Leit ware met Jesus ónnerwägs. Dò hat sich Jesus erómgedräht un hat zu de Leit gesaht: 26 "Wann jemand bei mich kommt un hat sei Vadder un sei Módder, sei Fraa un sei Kénner un sei Brieder un Schweschdere, jò sogar sei eischenes Läwe, liewer wie mich, dann kanner nét mei Jinger sénn. 27 Un wer sei Greiz nét draht un hénnermer härkommt, der kann aach nét mei Jinger sénn."

28 "Aangenómm, jemand vón eich maan e Turm baue. Hóggt der sich nét se-eerscht hien un rechent die Koschde aus fasse siehn, obber genunk Geld hat fanne aach ferdisch se baue? 29 Wanner das nét macht, dann lehders Fundament un kann dene Turm dòdenò villeicht gar nét zum Abschluss brénge. Allegar, die wo das siehn, fange dann aan fa iwwer ne se spodde. 30 ‚Der dò hat aangefang fasse baue, awwer er hats nét geschafft fa ferdisch se werre!’ sahn se."

31 "Òder aangenómm, e Keenich maan éns Feld ziehe fa gä e annerer Keenich Kriech se fiehre. Hóggt der sich nét se-eerscht hien un iwwerleht, obber sich met seine zehdausend Mann dem entgästelle kann, der wo met zwansischdausend gä ne aanréckt? 32 Wanner das nét kann, dann schickder e Abordnung, solang wie der annere Keenich noch weit fort és, un sucht óm Friedensverhandlunge nò."

33 "So kann also nimand vón eich mei Jinger sénn, wanner sich nét vón allem lossaht, wasser hat."

26-27: Mt 10,37-38 * 26: 5Mo 33,9; Lk 12,51-53; 18,29-30; 1Kor 7,29 * 27: Mt 16,24; Mk 8,34; Lk 9,23 * 33: Lk 9,62

Vóm Salz

(Mt 5,13; Mk 9,50)

34 "Es Salz és ebbes guddes. Wanns Salz awwer sei Geschmack verliert, met was soll mam dann sei Werz seréckgenn? 35 Ma kanns dann némeh fas Ärdreich un aach némeh fa de Komposchthaufe gebrauche. Die Leit schmeißes fort."

"Wer Ohre hat fasse hehre, der soll hehre!"

34-35: Mt 5,13; Mk 9,50 * 35: Mt 11,15

Es Gleichnis vómme Schòf, das wo verlòr gang és

(Mt 18,12-14)

15 Die Zellner* un Sinder sénn allegar bei Jesus komm fanne se hehre. 2 Awwer die Pharisäer* un Schriftgelehrde* hann gemeggert un gesaht: "Der dò gebt sich met Sinder ab un esst sogar met ne!"

3 Dò hat ne Jesus dò das Gleichnis verzehlt: 4 "Aangenómm, ääner vón eich hat hunnert Schäf un verliert ääns dòdevón. Losst der nét die 99 annere Schäf óffem Feld seréck un geht dem nò, das wo verlòrgang és? Suchders nét so lang, bissers fénd? 5 Un wanners gefónn hat, dann freider sich un lehts óf sei Schullere. 6 Wanner häämkommt, rufder sei Freinde un Nochbare sesamme un saht zu ne: ‚Freiend eich medmer! Ich hammei Schòf noch emòò gefónn, das wo verlòr war.’ 7 Ich sahn eich: Genau so és aach emòò ém Himmel Freid iwwer ääner äänzischer Sinder, der wo sich bekehrt, un das meh wie iwwer 99 Gerechde, die wos nét neerisch hann fa sich se bekehre."

1: Mt 9,10-11; Mk 2,15-16; Lk 5,29-30; 7,34; 19,7 * 4-7: Mt 18,12-14; Joh 10,11-15 * 4: Hes 34,11-12.16; Lk 19,10

Es Gleichnis vómme wertvolle Geldstick, das wo e Fraa verlòr un noch emòò gefónn hat

8 "Òder aangenómm, e Fraa hat zeh Geldstigger aus Silwer un verliert ääns dòdevón. Steckt die nét e Licht aan un kehrts ganze Haus un sucht sorschfäldisch iwwerall, bis ses fénd? 9 Un wann ses gefónn hat, dann ruft se ehr Freindinne un Nochbarinne sesamme un saht: ‚Freiend eich medmer! Ich hammei Geldstick noch emòò gefónn, das wo ich verlòr hodd.’ 10 Ich sahn eich: Genau so freie sich aach die Engel Goddes iwwer ääner äänzischer Sinder, der wo sich bekehrt."

Es Gleichnis vómme Vadder un seine zwää Buwe

11 Dòdenò hat Jesus gesaht: "E gewésser Mann hodd zwää Buwe. 12 De Jingere vónne hat zu seim Vadder gesaht: ‚Babbe, gebbmer dene Dääl vón allem, wasmer hann, der womer zusteht!’ Dò hat der Vadder ónner ne ófgedäält, wasser hodd.d 13 Nét lang dòdenò hat der jingere Bub alles sesammegepackt un és weit fort én e anneres Land gerääst. Dort hadder e verschwenderisches Läwe gefiehrt un alles drófgebótzt, wasser hodd. 14 Wie a alles ausgebb hodd, dò és das Land vón era groß Hóngersnot häämgesucht wòòr, un aach ehm hats aangefang fa schlecht se gehn. 15 Dòdrófhien ésser bei jemand gang, der wo én dem Land gewohnt hat, un hat sich dem ófgedrängt. Der hat ne dò óf sei Felder geschickt fa die Sei se hiede. 16 Er wär froh geween, wanner sich aan de Fudderscheelee satt hädd esse kénne, die wo die Sei gefresst hann, awwer nimand haddem ebbes dòdevón gebb. 17 Dò ésser én sich gang un hat gesaht: Wiffel Leit, die wo jede Daach fa e bissje Geld bei meim Vadder schaffe, hann meh wie genunk fasse esse, un ich komme dò noch óm vòr Hónger! 18 Ich mache mich óf de Wääch un gehn bei mei Vadder un sahn zum: ‚Babbe, ich hammich gä de Himmel un aan dehr versindischt. 19 Ich bins némeh wärt, dass mich jemand dei Bub nennt. Némm mich aan wie ääner vón dene Leit, die wo jede Daach fa e bissje Geld beider schaffe.’ 20 Dò hadder sich óf de Wääch gemacht un és bei sei Vadder gang."

"Der hat ne awwer schónn vón weidem komme gesiehn un hodd Metlääd meddem. Dò ésserm entgä gelaaf un óm de Hals gefall un haddem e Kuss gebb. 21 ‚Babbe’, hat der Bub dò zum gesaht, ‚ich hammich gä de Himmel un aan dehr versindischt. Ich bins némeh wärt, dass mich jemand dei Bub nennt.’ 22 Dòdrófhien hat der Vadder zu seine Knechde gesaht: ‚Bréngend es beschde Klääd här, un duundsem aanziehe! Steggendem e Réng aan die Hand, un duundem Schuh aan die Fieß! 23 Hòlend das Kalb, das womer gemäscht hann, un duunds schlachde! Mehr wolle esse un e Fescht feiere! 24 Mei Bub dò war nämlich dood un és noch emòò lewennich wòòr! Er war verlòr un és noch emòò gefónn wòòr!’ Dò hann se aangefang fasse feiere."

25 "Dem Vadder sei älderer Bub war awwer bis dòhien óffem Feld. Wie der häämgang un én die Näh vóm Haus komm és, dò hadder Danzmussik gehehrt. 26 Dò hadder ääner vón de Knechde geruf un gefròht, was das bedeide soll. 27 Der haddem zur Antwort gebb: ‚Dei Bruurer és komm, un dei Vadder hat das Kalb schlachde gelosst, das womer gemäscht hann, weiler ne gesónd seréckgrétt hat.’ 28 Dò és der äldere Bub bees wòòr un wollt nét éns Haus gehn. Awwer sei Vadder és erauskomm un haddem gudd zugeschwätzt. 29 Dò hadder seim Vadder zur Antwort gebb: ‚So vee Jòhre duun ichder jétz schónn diene un hammich émmer aan das gehall, was de ma ófgedrah hascht, awwer du haschdmer noch nie aach nóór e Bock gebb, dass ich met meine Freinde e Fescht hätt kénne feiere. 30 Un jétz, wo der dò seréckkomm és, dei Bub, der wo dei Geld met Hure drófgebótzt hat, jétz hasche schónn das Kalb fanne schlachde gelosst, das womer gemäscht hann!’ 31 ‚Kénd’, haddem sei Vadder zur Antwort gebb, ‚du bischt doch émmer bei ma, un alles, was mein és, és aach dein. 32 Mehr hann óns doch freie un e Fescht feiere misse! Dei Bruurer war nämlich dood un és noch emòò lewennich wòòr. Er war verlòr un és noch emòò gefónn wòòr.’"

11: Mt 21,28 * 13: Spr 29,3 * 16: Spr 23,21 * 18: Ps 51,6; Jes 3,12-13 * 24: Eph 2,5 * 28-32: Mt 20,15

Es Gleichnis vómme unehrliche Verwalder

16 Dòdenò hat Jesus zu seine Jinger gesaht: "E reicher Mann hodd emòò e Verwalder. Der és bei dem reiche Mann beschuldischt wòòr, er däd alles drófbótze, was sei Herr hat. 2 Dòdrófhien hat der reiche Mann dene Verwalder rufe gelosst un hat zum gesaht: ‚Was hehrich dò vón dehr? Lehmer die Abrechnung vón deiner Verwaldertädischkäät vòr! Du kannscht némeh länger mei Verwalder sénn!’ 3 Dò hat der Verwalder bei sich selbscht gedénkt: Was soll ichen jétz mache? Mei Herr entziehdmer die Verwaldung. Fa e Feld erómsegrawe bin ich nét stark genunk, un fasse beddele schaam ich mich... 4 Jétz wääß ich, was ich mache muss, dass mich die Leit én ehr Heiser ófnémme, wann ich als Verwalder abgesetzt bin!’ 5 Un er hat ääner nòm annere vón dene bei sich geruf, die wo bei seim Herr Schulde hodde. Wiffel bischen du meim Herr schuldisch?’ hadder de eerschde gefròht. 6 Hunnert Fass Olive-eel’, hat der zur Antwort gebb. Dò hat der Verwalder zum gesaht: Hòl dei Schuldschein, hógg dich dabber dò anne un schreib fóffzisch.’ 7 Dann hadder de nägschde gefròht: Un du, wiffel bischt du em schuldisch?’ Hunnert Sack Wääz’, hat der zur Antwort gebb. Dò hat der Verwalder zum gesaht: Hòl dei Schuldschein un schreib achtzisch.’"

8 De Herr hat dene unehrliche Verwalder gelobt, weiler so schlau gehannelt hat. "Die Mensche, die wo nóór fa dò die Welt läwe, sénn nämlich ém Ómgang met ehresgleiche schlauer wie die Mensche, die wo zum Licht gehehre."

8: Eph 5,8-9

Wiemer mém Geld ómgehn sollt

9 "Ich sahn eich: Machend eich Freinde met eierm Geld, aan dem wo so vee Unrecht kläbt, dassner én die ewische Wohnunge ófgenómm werre, wanns met eich zu Enn geht!"

10 "Wer én de kläänschde Aangeläehääde zuverlässisch és, der és aach zuverlässisch, wanns óm veel geht, un wer bei de kläänschde Sache unehrlich és, der ésses aach, wann veel óffem Speel steht. 11 Wanner also ém Ómgang mém ungerechde Geld nét zuverlässisch sénn, wer dudd eichen dann de werkliche Reichtum aanvertraue? 12 Un wanner ém Ómgang met dem, was jemand annerem gehehrt, nét zuverlässisch sénn, wer gebt eichen dann das, was eich zusteht?"

13 "Kä Hausknecht kann zwää Herre diene. Er dudd entweder dene ääne abweise un hat dene annere gäre, òder er dudd zu dem ääne halle un dene annere verachde. Ehr kénne nét Gott unnem Geld diene."

9: Mt 6,20; 19,21; Lk 14,14 * 10: Mt 25,21-23; Lk 19,17-19 * 13: Mt 6,24

Die Pharisäer uns Gesetz Goddes

(Mt 11,12-13; 5,31-32; Mk 10,11-12)

14 Das alles hann aach die Pharisäer* gehehrt, die wo arisch ófs Geld aus ware. Dò hann se abfällisch iwwer Jesus geschwätzt. 15 Awwer er hat zu ne gesaht: "Ehr stelle eich selwer vòr de Mensche als gerecht hien, awwer Gott kennt eier Herz! Was die Mensche nämlich als großardisch aansiehn, das és én Goddes Aue e Greil."

16 "Bis én die Zeit vóm Johannes hats Gesetz* vóm Mose un die Schrifde vón de Prophede alles bestémmt, awwer vón dò aan werrd die Gudd Nòricht vóm Reich Goddes gebrerrischt, un jeder versucht, fa met Gewalt dort enénnsekomme. 17 Awwer eher vergeht de Himmel un die Ärd, wie dass aach nóór de kläänschde Buschdawe vóm Gesetz Goddes eweggfallt!"

18 "Wer sich vón seiner Fraa schääde losst un dudd e anneri heirade, der geht fremd, un wer e Fraa heirat, die wo vón eeam Mann geschied és, der geht aach fremd."

15: Mt 23,28; Lk 18,9-14 * 16: Mt 11,12-13 * 17: Mt 5,18 * 18: Mt 5,32; 19,9; Mk 10,11-12; 1Kor 7,10-11

De reiche Mann un de arme Lazarus

19 "Dò war emòò e reicher Mann. Der hat deiere Klääder aus rodem un weißem Stoff angezòh un daachaus daachén e Läwe óf großem Fuß gefiehrt. 20 Vòr dem seiner Hausdeer hat e armer Mann geläh, der wo Lazarus gehääßt hat un voll vón Geschwiere war. 21 Der hätt gäre die Grémmele gess, die wo vón dem reiche Mann seim Disch gefall sénn, awwer nóór die Hunn sénn komm un hann aan seine Geschwiere geleckt."

22 "Schlussendlich és der arme Mann gestorb. Dò hanne die Engel óf dene Platz näwem Abrahamn gedrah. Aach der reiche Mann és gestorb un dann begrab wòòr. 23 Ém Doodereich*, wo a schreckliche Quale dorchgestann hat, hadder sei Aue ófgemacht un weit fort de Abraham un de Lazarus aan seiner Seit gesiehn. 24 Dò hadder gegrésch: ‚Abraham, ónser Vadder, erbarm dich iwwer mich, un schickmer de Lazarus! Loss ne sei Féngerspitz éns Wasser tóngge un dòdemet mei Zóng kiele. Ich mache e furchbari Pein én dò dem Feier dorch.’ 25 Awwer de Abraham hat zur Antwort gebb: ‚Denk draan, mei Bub, du hascht schónn zu deine Läbzeide dei Aandääl aam Gudde grétt, awwer em Lazarus és nóór Schlechdes zudääl wòòr. Jétz werrd de Lazarus dò gedreescht, un du werrscht gepeinischt. 26 Un außerdem: Zwische óns un eich leit e diefer Abgrónd. Nimand kann vón dò aus bei eich eniwwer gehn, selbscht wanner das wollt. Es kann aach nimand vón driwwe bei óns eriwwer komme.’ 27 ‚Dann bitt ich dich, Vadder, schick de Lazarus bei die Famillje vómeim Vadder!’ hat der reiche Mann dò gesaht. 28 ‚Ich hann nämlich noch fénnef Brieder. De Lazarus soll se warne, dass se nét aach noch aan dò dene Ort komme, aan dem womer nóór gequeelt werrd.’ 29 De Abraham haddem zur Antwort gebb: ‚Dei Brierer hanns Gesetz* vóm Mose un die Schrifde vón de Prophede. Loss se doch óf die hehre!’ 30 ‚Nä, Abraham, ónser Vadder’, hat der reiche Mann dò gesaht, ‚es misst jemand vón de Doode bei se komme. Dann däde se sich bekehre.’ 31 Awwer de Abraham haddem zur Antwort gebb: ‚Wann se nét óf de Mose un nét óf die Prophede hehre, dann losse se sich aach nét iwwerzeiche, wann jemand vón de Doode ófersteht!’"

25: Lk 6,24 * 29: 2Tim 3,16

Jesus warnt vòr de Verfierung

(Mt 18,6-7.21-32; Mk 9,42)

17 Dòdenò hat Jesus zu de Jinger gesaht: "Es és nét se vermeide, dass Sache basseere, dorch die wo Mensche verfiert werre. Awwer weh dem, der wo dòdrahn schuld és! 2 Fa dene wärs besser, wanner met eme Miehlestään óm de Hals éns Meer geschméss werre däd, als wie dasser ääner vón dene Klääne dò zum Beese verfiehrt. 3 Siehnt eich also vòr!"

"Wann sich dei Bruder aander versindischt, dann weis ne serecht. Un wannsem lääd dudd, dann vergebbem. 4 Selbscht wanner sich siwwemòò aam Daach aander versindischt un siwwemòò aam Daach noch emòò bei dich kommt un saht: ‚Es duddmer lääd’, sollschem vergenn."

1-2: Mt 18,6-7; Mk 9,42 * 3: 3Mo 19,17; Mt 18,15.21-22

Wie groß és ónser Glaawe?

5 Dann hann die Aposchdel* zum Herr gesaht: "Gebb óns noch meh Glaawe!" 6 De Herr hat zur Antwort gebb: "Wann eier Glaawe aach nóór so groß wär wie e Sénneftkäre, dann kénndener zu dem Maulbeerebaam dò sahn: ‚Heb dich metsamt deine Wòrzele ausem Bòam, un verblanz dich éns Meer!’, dann wärer eich gehorsam."

5: Lk 6,13 * 6: Mt 13,31; 17,20; 21,21; Mk 11,23

Mehr solle bereit sénn fa bedingungslos se diene!

7 "Aangenómm, jemand vón eich hat e Knecht, der wo zaggert òder es Vieh hiet. Wann der vóm Feld häämkommt, dann saht sei Herr doch nét gleich: ‚Komm un hógg dich aan de Disch!’, òder doch? 8 Er saht doch veemeh zum: ‚Mach mas Ometesse ferdisch un bénnder e Scherz óm! Bedien mich, bis ich gess un gedrónk hann. Dòdenò kannsche aach ebbes esse un dréngge!’ 9 Sahder sellem Knecht villeicht noch dangge dòdefòr, dasser gemacht hat, wasser ófgedrah grétt hat? Ich glaab als ganz nét. 10 Bei eich solls genau so sénn: Wanner alles ausgefiehrt hann, wasner ófgedrah grétt hann, dann sahnt: ‚Mehr sénn unwirdische Knechde un hann nóór gemacht, was ónser Flicht war.’"

10: 1Kor 9,16-17

Jesus macht zeh Aussätzische gesónd

11 Óf seim Wääch nò Jerusalem és Jesus dorchs Grenzgebiet vón Samarie* un Galiläa gezòh. 12 Un wie a én e Dorf gehn wollt, sénnem zeh aussätzische* Mannsleit entgä komm. Die sénn én gebierendem Abstand stehn gebleeb 13 un hann laut geruf: "Jesus, Määschder, erbarm dich iwwer óns!" 14 Wie Jesus die Aussätzische gesiehn hat, dò hadder zu ne gesaht: "Gehnd un weisend eich de Brieschder*!" Óffem Wääch dorthien sénn se gesónd wòòr. 15 Dòdrófhien hat ääner vónne Kehrt gemacht, wie a gesiehn hat, dasser gehäält war. Der hat Gott met lauder Stémm gelobt 16 un hat sich vòr Jesus seine Fieß óf de Bòam geschméss un Jesus dangge gesaht. Seller Mann war aus Samarie. 17 Jesus hat awwer gesaht: "Die zeh sénn doch allegar gesónd wòòr, òder nét? Wo sénnen die annere nein? 18 Hats sónscht nimand fa neerisch gefónn fa serécksekomme un Gott die Ehr se genn wie nóór der Fremde dò?" 19 Dòdrófhien hat Jesus zu dem Mann gesaht: "Steh óf un geh! Dei Glaawe hat dich gerett!"

11: Mk 9,30; Lk 9,51; 13,22 * 12: 3Mo 13,45-46 * 13: 3Mo 13,49; 14,2-32; Lk 5,14 * 14: Mt 8,4; Mk 1,44 * 16: Lk 10,33 * 19: Mt 9,22; Mk 5,34; 10,52; Lk 7,50; 8,48; 18,42

Jesus schwätzt iwwers Komme vóm Reich Goddes

(Mt 24,23-28.37-41)

20 Wie die Pharisäer* Jesus emòò gefròht hann, wanns Reich Goddes kommt, dò hadder ne zur Antwort gebb: "Es Reich Goddes kommt nét so, dassmers beòwachde kann. 21 Ma kann aach nét sahn: ‚Guggend emòò, dò ésses!’ òder: ‚Guggend, dort ésses!’ Mergend eich: Es Reich Goddes és schónn midde ónner eich."

22 Dann hat Jesus zu seine Jinger gesaht: "Es kommt emòò die Zeit, én der woner eich dòdenò sehne fa aach nóór ääner Daach vóm Menschesohn* se erläwe, awwer ehr duune nét erläwe. 23 Die Leit sahn dann zu eich: ‚Guggend emòò, dò és de Messias*!’ òder: ‚Guggend, dort ésser!’ Gehnt nét hien, un laafend ne nét nò! 24 So wie de Blitz nämlich ófzuckt un de Himmel vón ääm Enn bis aans annere hell macht, genau so és aach emòò de Menschesohn aan dem Daach, aan dem wo a kommt. 25 Se-eerscht musser awwer noch vee dorchmache un vón dò der Generation verstoßt werre."

26 "Én dene Daache, én dene wo de Menschesohn kommt, gehts emòò so zu wie én de Zeit vóm Noah. 27 Sellemòòls hann die Mensche gess un gedrónk, se hann geheirat un sich heirade gelosst - bis zu dem Daach, aan dem wo de Noah én das große Schiff gang és. Dann és die Flut komm un hat se allegar ómgebróng. 28 Es geht dann aach so zu wie én de Zeit vóm Lot. Én der Zeit hann die Mensche gess un gedrónk, se hann Sache kaaf un verkaaf, un se hann geblanzt un Heiser gebaut - 29 awwer aan dem Daach, aan dem wo de Lot vón Sodom fortgang és, hats Feier un Schwefel vóm Himmel erónnergeräänt un hat se allegar ómgebróng. 30 Genau so ésses emòò aan dem Daach, aan dem wo sich de Menschesohn offebart."

31 "Wer aan dem Daach óffem Dach és un sei Sache ém Haus hat, der soll némeh enónnergehn fasse se hòle, un wer óffem Feld és, soll aach némeh seréckgehn. 32 Denggend aam Lot sei Fraa! 33 Wer sei Läwe redde wéll, der dudds verliere, un wers verliert, der dudds gewénne. 34 Ich sahn eich: Vón zwää Mensche, die wo én seller Naacht émme Bett leie, werrd ääner metgenómm un der annere seréckgelosst. 35 Vón zwää Weibsleit, die wo sesamme Kòre mòhle, werrd ääni metgenómm un die anner seréckgelosst. 36 Vón zwää Mannsleit, die wo óffem Feld schaffe, werrd ääner metgenómm un der annere seréckgelosst."

37 Dò hann die Jinger Jesus gefròht: "Wo basseerden das emòò, Herr?" Jesus hat ne zur Antwort gebb: "Wo ebbes Doodes leit, dò sammele sich aach die Geier."

20: Joh 18,36 * 21: Mt 12,28; Lk 11,2.20 * 22: Lk 21,7-36 * 23: Mt 24,23-27; Mk 13,21-23 * 25: Lk 9,21-22.44; 18,32 * 26: 1Mo 6,9-7,23; Mt 24,37-39 * 27: 2Petr 2,5 * 28: 1Mo 18,20 * 29: 1Mo 19,15.23-25; 2Petr 2,7 * 31: Mt 24,17-18; Mk 13,15-16 * 32: 1Mo 19,26 * 33: Mt 9,24; 10,39; 16,25; Mk 8,35; Lk 9,24; Joh 12,25 * 35: Mt 24,41 * 37: Hiob 39,30; Mt 24,28

Es Gleichnis vón era Witfraa un eme ungerechtde Richder

18 Dòdenò hat Jesus seine Jinger dorch e Gleichnis gesaht, dassmer émmer bäde un dòdemet nét nòlosse sollt: 2 "Én era Stadt hat emòò e Richder geläbt, der wo vòr Gott kä Reschbekt hodd un óf kä Mensch Récksicht genómm hat. 3 Es war awwer én der selwe Stadt e Witfraa. Die és émmer werrer bei dene Richder gang un hat gesaht: ‚Verhelfmer ém Streit met meim Gäschner zu meim Recht!’ 4 Der Richder wollt lang nét dòdróff éngehn. Dann hadder sich awwer gesaht: ‚Ich hann zwar kä Reschbekt vòr Gott un némme óf kä Mensch Récksicht, 5 awwer weilmer dò die Witfraa so langsam óf de Wegger geht, duun icher zu eeam Recht verhelfe! Sónscht kommt se aandauernd gelaaf un raubdmer noch de letschde Nerv.’"

6 Dòdrófhien hat de Herr gesaht: "Horschend, was der ungerechde Richder saht! 7 Dudd Gott dò seine Auserwählde nét eerscht recht zu eeam Recht verhelfe, die wo Daach un Naacht zum rufe? Sollder se lang warde losse? 8 Ich sahn eich: Er dudd ne schnell ehr Recht verschaffe! Awwer fénd de Menschesohn* emòò de Glaawe óf de Ärd vòr, wanner noch emòò kommt?"

1: Lk 11,2; Rem 12,12; Phil 4,6; Kol 4,2; 1Thess 5,17 * 5: Lk 11,7-8

Es Gleichnis vómme Pharisäer un eme Zellner

9 Dòdenò hat Jesus e paar Leit, die wo vón ehrer eischener Gerechdischkäät iwwerzeicht ware un óf die annere erónner geguggt hann, dò das Gleichnis verzehlt: 10 "Zwää Mannsleit sénn emòò én de Tembel* enóffgang fasse bäde. Der ääne war e Pharisäer* un der annere e Zellner*. 11 Der Pharisäer hat sich ém Tembelvòrhof hiengestellt un hat bei sich selwer gebäd: ‚Gott, ich danke dehr, dass ich nét so bin wie die annere Mensche. Ich bin kä Reiwer un nét ungerecht un gehn nét fremd, un ich bin nét so wie dò der Zellner. 12 Ich faschde zwäämòò én de Woch un genn de zehnde Dääl vón allem, was ich verdiene.’ 13 Der Zellner és awwer én gebierendem Abstand stehn gebleeb un hat sich noch nét emòò gedraut fa én de Himmel enóffsegugge. Er és veemeh én sich gang un hat gesaht: ‚Gott, sei mehr Sinder gnädisch!’"

14 "Ich sahn eich: Der Zellner és als Gerechder én sei Haus seréckgang, der Pharisäer nét! Wer sich nämlich selbscht erheht, der werrd erniedrischt, un wer sich selbscht erniedrischt, der werrd erheht."

9: Rem 10,3 * 11-12: Jes 58,2-3 * 12: Mt 6,16-17; 23,23; Lk 11,42 * 13: Ps 51,3.19; Lk 5,8 * 14: Ps 51,19; Mt 21,31; 23,12; Lk 14,11

Jesus seeschend die Kénner

(Mt 19,13-15; Mk 10,13-16)

15 Die Leit hann aach die klääne Kénner bei Jesus gebróng un wollde, dasser ne die Hénn óflehe däd. Wie die Jinger das gesiehn hann, dò hann se die Leit schroff abgewéss. 16 Awwer Jesus hat die Kénner bei sich geruf un hat gesaht: "Lossend doch die Kénner bei mich komme, un duund se nét dòdrahn hénnere! Soone gehehrt nämlich es Reich Goddes. 17 Das ääne sahn ich eich: Wer Goddes Reich nét so aannémmt wie e Kénd, der kommt nét enénn."

15-17: Mt 19,13-15; Mk 10,13-16 * 17: Mt 18,3

E reicher Mann fròht nòm ewische Läwe

(Mt 19,16-26; Mk 10,17-27)

18 Dòdenò hat ääner vón de Owwere Jesus gefròht: "Gudder Määschder, was muss ichen mache fas ewische Läwe se grien?" 19 "Fa was dusche mich dann gudd nenne?" haddem Jesus zur Antwort gebb. "Gudd és nóór Gott, sónscht nimand! 20 Du wääscht doch, was Gott gebott hat: Geh nét näwenaus, bréng nimand óm, duu nét klaue, duu nét liehe, un ehr dei Vadder un dei Módder."21 Dò hat der Mann gesaht: "Das hann ich alles vón Kénd aan éngehall." 22 Wie Jesus das gehehrt hat, dò hadder zum gesaht: "Ääns fählder awwer noch! Verkaaf alles, was de hascht, un verdääl de Erlees aan die Arme. Dann hasche e Schatz ém Himmel. Un dann komm un geh medmer." 23 Wie der Mann das gehehrt hat, dò ésser ganz traurisch wòòr. Er war nämlich zémlich reich.

24 Wie Jesus gesiehn hat, dasser ganz traurisch wòòr és, dò hadder gesaht: "Wie schwär ésses doch fa Leit, die wo vee hann, fa éns Reich Goddes se komme! 25 Es és leichder fa e Kameel, fa dorchs Loch vón era Nòdel se gehn als wie fa e Reicher, fa éns Reich Goddes se komme!" 26 Dò hann die Leit, die wo das gehehrt hann, gefròht: "Wer kannen dann iwwerhaupt noch gerett werre?" 27 Jesus hat zur Antwort gebb: "Was bei de Mensche unmeeschlich és, das és bei Gott meeschlich!"

18-27: Mt 19,18-26; Mk 10,17-27 * 18: Lk 10,25-28 * 19: 5Mo 6,4 * 20: 2Mo 20,12-16; 5Mo 5,16-20 * 22: Mt 6,20; 8,21-22; Lk 12,33 * 24: Lk 19,9 * 27: 1Mo 18,14; Hiob 42,2 Sach 8,6; Lk 1,37

Vóm Lohn, dene wo die grien, die wo ehr Wääch met Jesus gehn

(Mt 19,27-30; Mk 10,28-31)

28 Dò hat de Petrus gesaht: "Gugg emòò, mehr hann alles stehn- un leiegelosst un sénn medder gang." 29 "Das ääne sahn ich eich", hat ne Jesus zur Antwort gebb, "jeder, der wo wäm Reich Goddes sei Haus òder sei Eldere, sei Brieder òder sei Fraa òder sei Kénner serécklosst, 30 der grétt én dò der Zeit schónn e Veelfaches seréck, un én der Welt, die wo noch kommt, grédder es ewische Läwe."

28-30: Mt 19,27-30; Mk 10,28-31 * 29: Mt 10,37; Lk 14,26

Jesus kinnischt zum drédde Mòò aan, dasser vee dorchmache un sterwe muss

(Mt 20,17-19; Mk 10,32-34)

31 Dòdenò hat Jesus die Zwellef óf die Seit gehòl un hat zu ne gesaht: "Horchent emòò här! Mehr gehn jétz nò Jerusalem. Dort geht alles én Erfillung, was die Prophede iwwer de Menschesohn* geschreeb hann: 32 Er werrd Leit* ausgeliwwert, die wo kä Judde sénn. Die duune dann verspodde un misshannele. Se spautze óf ne 33 un duune gääschele un ómbrénge, awwer aam drédde Daach dudder noch emòò óferstehn." 34 Die Jinger hann awwer vón all dem nix verstann. Die Bedeidung vón dene Worde war ne e Rätsel. Se hann nét begréff, was Jesus dòdemet sahn wollt.

31-34: Mt 20,17-19; Mk 10,32-34; Lk 9,21-22 * 31: Jes 52,13-53,12 * 32: Lk 9,22.44; 17,25 * 33: Lk 24,6-7 * 34: Lk 9,45; 24,45

Der Blinde vón Jericho

(Mt 20,29-34; Mk 10,46-52)

35 Wie Jesus én die Näh vón Jericho komm és, dò hat dort e Blinder aam Wääch gehóggt un hat gebeddelt. 36 Der hat gehehrt, dass Leit vòrbei gang sénn, un hat gefròht, was das bedeide soll. 37 "Jesus vón Nazareth kommt vòrbei", hannem die Leit dò erklärt. 38 Dò hadder geruf: "Jesus, du Sohn vóm David, erbarm dich iwwer mich!" 39 Die Leit, die wo vòr Jesus härgang sénn, hanne dòdrófhien aangefahr un hannem gebott fa rujsch se sénn, awwer er hat nóór noch lauder gegrésch: "Du Sohn vóm David, erbarm dich iwwer mich!" 40 Dò és Jesus stehn gebleeb un hat de Leit Order gebb, se sollde ne mòò bei ne brénge. Un wie a vòr Jesus gestann hat, dò hat ne Jesus gefròht: 41 "Was soll ichen fa dich duun?" "Herr, ich maan siehn kénne!" haddem der Blinde dò zur Antwort gebb. 42 "Du sollscht siehn kénne!" hat Jesus zum gesaht. "Dei Glaawe hat dich gerett!" 43 Un ém selwe Aueblick hadder siehn kénne. Dò ésser met Jesus gang un hat Gott die Ehr gebb. Un all die Leit, die wo das gesiehn hann, hann Gott gelobt.

35-43: Mt 9,27-31; 20,29-34; Mk 10,46-52 * 42: Mt 9,22; Mk 5,34; Lk 7,50; 8,48; 17,19

Jesus un de Zachäus

19 Dòdenò és Jesus nò Jericho komm un dorch die Stadt gezòh. 2 Dort hat e Mann gewohnt, der wo Zachäus gehääßt hat. Der war de owwerschde Zellner* un reich. 3 Seller Zachäus wollt gäre siehn, wer Jesus és, awwer er hats nét kénne wä dene veele Leit un weiler klään vón Stadur war. 4 Deshalb ésser vorrenaus gelaaf un óf e Maulbeerebaam gegrawwelt fa Jesus se siehn. Aan der Stell sollt Jesus nämlich dorchkomme. 5 Wie Jesus dann aan die Stell komm és, dò hadder nò owwe geguggt un de Zachäus gesiehn. "Zachäus", hadder dò zum gesaht, "komm dabber dò erónner! Ich muss mämlich heit én deim Haus iwwernaachde." 6 Dò és de Zachäus dabber erónner gegrawwelt un hat Jesus voll Freid ófgenómm. 7 Wie die Leit das gesiehn hann, dò hann se allegar gemeggert. "Wie kann der nóór fa die Naacht bei soome Sinder énkehre?" hann se gesaht.

8 De Zachäus és awwer ófgestann un hat zum Herr gesaht: "Gugg emòò, Herr! Die Hälft vón allem, was ich hann, genn ich de Arme, un wann ich jemand erpresst hann, dann genn ichem viermòò so vee seréck." 9 Dò hat Jesus zum gesaht: "Heit der Daach hat dò dem Haus Reddung gebróng, weil dò der Mann aach e Nòkomme vóm Abraham és. 10 De Menschesohn* és nämlich komm fasse suche un se redde, was verlòr és."

7: Mt 9,10; Lk 5,30; 7,34; 15,2 * 8: 2Mo 21,37; Hes 33,14-16 * 9: Lk 2,33-36; 13,16 * 10: Hes 34,16; Mt 9,13; Mk 2,17; Lk 5,32; 1Tim 1,15

Es Gleichnis vóm aanvertraude Geld

(Mt 25,14-30)

11 Weil Jesus schónn én de Näh vón Jerusalem war, hann die Leit, die wo das gehehrt hann, geménnt, es Reich Goddes däd gleich én Erscheinung drähe. Deshalb hadder ne noch e Gleichnis verzehlt. 12 "E Mann aus era aangesiehn Famillje és emòò én e weit entferndes Land gerääst fa sich dort zum Keenich kreene se losse un dann noch emòò serécksekomme", hadder gesaht. 13 "Dò hadder zeh vón seine Diener geruf un Geld ém Wärt vón zeh Miene ónner ne verdäält un zu ne gesaht: ‚Machend Geschäfde dòdemet, bis ich noch emòò seréckkomme.’ 14 Sei Landsleit hanne awwer gehasst un hann e Delegation hénnerm härgeschickt un ausrichde gelosst: ‚Mehr wolle nét, dass dò der Mann ónser Keenich werrd.’"

15 "Er és awwer trotzdem zum Keenich gekreent wòòr. Wie a häämkomm és, dò hadder die Diener bei sich rufe gelosst, dene wo a das Geld gebb hodd. Er wollt wésse, was fòr Gewénn dass jeder dòdemet erwertschaft hat. 16 Dò és der eerschde komm un hat gesaht: ‚Herr, dei Mien hat zeh annere Miene éngebróng.’ 17 ‚Ausgezäächent!’ haddem der Keenich dò zur Antwort gebb. ‚Du bischt e gudder Diener. Weil de ém Kläänschde trei warscht, sollsche Herr iwwer zeh Städt sénn.’ 18 Dòdenò és der zwädde komm un hat gesaht: ‚Herr, dei Mien hat fénnef annere Miene éngebróng.’ 19 Dem hat der Keenich zur Antwort gebb: ‚Du sollscht iwwer fénnef Städt herrsche.’ 20 Jétz és e annerer Diener komm un hat gesaht: ‚Dò hasche dei Mien seréck, Herr. Ich hann se émme Sackduch ófgehob. 21 Ich hodd nämlich Angscht vòrder, weil de e strenger Mann bischt. Du hebscht ab, was de nét énbezahlt hascht, un duscht ernde, was de nét gesäht hascht.’ 22 Dò haddem der Keenich zur Antwort gebb: ‚Met deine eischene Worde duun ich dich richde, du beeser Diener! Du hascht also gewésst, dass ich e strenger Mann bin? Dass ich abhewe, was ich nét énbezahlt hann, un ernde, was ich nét gesäht hann? 23 Fa was haschen dann mei Geld nét óf die Bank gebróng? Dann hätt ichs met Zinse abhewe kénne, wann ich seréckkomme!’ 24 Dòdrófhien hat der Keenich zu dene, die wo dort debeigestann hann, gesaht: ‚Holendem die Mien ab, un gennt se dem, der wo die zeh Miene hat.’ 25 ‚Awwer Herr’, hann selle Leit zum gesaht, ‚der hat doch schónn zeh Miene!’ 26 Der Keenich hat zur Antwort gebb: ‚Ich sahn eich: Wer ebbes hat, der grétt noch debei. Wer awwer nix hat, der grétt aach noch das abgehòlt, wasser hat."

27 "Awwer jétz zu meine Feinde, die wo nét wollde, dass ich ehr Keenich werre: Bréngend se mòò dò här, un schlahnd se vòr meine Aue dood!’"

11-27: Mt 25,14-30 * 14: Joh 1,11; Apg 4,17; 5,28; 13,44-46; 28,25-28 * 17-19: Lk 12,42-44 * 17: Mt 24,45-47; 25,21; Lk 16,10 * 26: Mt 13,12; 25,29; Mk 4,25; Lk 8,18

DE LUKAS BESCHREIBT DIE LETSCHDE DAACHE, DIE WO JESUS ÉN JERUSALEM VERBRÓNG HAT: 19,28-21,38

Wie Jesus én Jerusalem aankomm és

(Mt 21,1-11; Mk 11,1-11; Joh 12,12-19)

28 Wie Jesus das gesaht hodd, dò ésser óffem Wääch enóff nò Jerusalem weidergang. 29 Un wie a én die Näh vón Betfage un Bedanie komm és, aan dene Bersch, der wo Eelbersch hääßt, dò hadder zwää vón seine Jinger fortgeschickt 30 un hat gesaht: "Gehnd emòò én das Dorf, das wo dò vòr eich leiht. Wanner enénnkomme, dann fénnener e jónger Esel, der wo dort aangebónn és. Óf dem hat noch nie e Mensch gehóggt. Duund ne losbénne, un bréngend ne dò här. 31 Un wann eich jemand fròht: ‚Fa was duun ehr dann dene Esel dò losbénne?’, dann sahndem: ‚De Herr braucht ne.‘"

32 Dò hann sich die zwää óf de Wääch gemacht un hann alles so vòrgefónn, wies ne Jesus gesaht hodd. 33 Wie se dene jónge Esel dann losgemacht hann, dò hann die Leit, dene wo a gehehrt hat, sie gefròht: "Fa was duun ehr dann dene Esel dò losbénne?" 34 "De Herr braucht ne", hann se zur Antwort gebb. 35 Dann hann se ne bei Jesus gebróng un hann ehr Klääder óf das Dier geleht un Jesus ófsteie gelosst. 36 Iwwerdem wo Jesus sei Wääch dann weidergezòh és, hann die Leit ehr Kläärer óffem Wääch ausgebräät.

37 Un wie a schónn én die Näh vón der Stell komm és, aan der wo de Wääch de Eelbersch enónner geht, dò hann die Jinger allegar aangefang fa Gott voll Freid un met lauder Stémm se lowe. Se hanne wä all dene Wónner gelobt, die wo se meterläbt hodde. 38 "Geseeschend és de Keenich, der wo ém Name vóm Herr kommt", hann se geruf, "Friede ém Himmel un Herrlichkäät én de Heh!" 39 Dò hann e paar Pharisäer*, die wo ónner dene Leit ware, Jesus zugeruf: "Määschder, verbiet deine Jinger fa so se schwätze!" 40 Awwer Jesus hat ne zur Antwort gebb: "Ich sahn eich: Wammei Jinger de Mund halle däde, dann däde die Stään greische!"

28-40: Mt 21,1-9; Mk 11,1-10; Joh 12,12-19 * 36: 2Keen 9,13 * 38: Ps 118,26; Lk 2,14 * 40: Hab 2,11

Jesus heilt iwwer Jerusalem

41 Wie Jesus näher komm és un die Stadt gesiehn hat, dò hadder iwwer se geheilt 42 un hat gesaht: "Wann doch aach du gemerkt hätscht - weenischdens aan heit dem Daach -, wasder Friede bréngt! Awwer es és jétz versteggelt. Du sischts nét. 43 Fa dich kommt awwer emòò die Zeit, én der wo dei Feinde e Wall óm dich eróm ófschidde un dich énkrääse un vón all Seide én die Zang némme. 44 Se mache dich un dei Bevelkerung em Ärdbòam gleich un losse én dehr kä Stään óffem annere, weil de nét óf die Zeit geacht hascht, én der wo dich Gott redde wollt."

41-44: Lk 21,20-24 * 42: 5Mo 32,29; Mt 13,13-14; Lk 2,14; 13,34; Apg 28,26-27; Rem 11,8.10 * 44: Ps 137,9; Mt 24,2; Mk 13,2; Lk 1,68; 21,6

Jesus schmeißt die Händler ausem Tembel

(Mt 21,12-17; Mk 11,15-19; Joh 2,13-22)

45 Dann és Jesus én de Tembel* gang un hat aangefang fa die Händler un die Leit, die wo dene ehr Sache ém Tembel kaaf hann, enausseschmeiße. 46 Er hat zu ne gesaht: "Én de Heilisch Schrift steht: Mei Haus és e Bädhaus. Ehr awwer hann e Reiwerhehl draus gemacht."

47 Jesus hat die Leit jede Daach ém Tembel gelehrt, awwer die Hohebrieschder* un Schriftgelehrde* un die annere Fiehrer vóm Volk hann nò era Meeschlichkäät gesucht fanne óf die Seit se schaffe. 48 Se hann awwer nét gewésst, wie ses aanfange sollde. Es ganze Volk hat nämlich aam gehónk un hat óf ne gehehrt.

45-46: Mt 21,12-13; Mk 11,15-17; Joh 2,13-16 * 46: Jes 56,7; Jer 7,11 * 47-48: Mk 11,18 * 47: Mt 26,55; Mk 14,49; Lk 20,19; 21,37; 22,2; 22,53; Joh 18,20

Die Schriftgelehrde komme bei Jesus un duune nò seiner Vollmacht fròhe

(Mt 21,23-27; Mk 11,27-33)

20 Aan ääm vón dene Daache hat Jesus ém Tembel* es Volk gelehrt un die Gudd Nòricht gebrerrischt. Dò sénn die Hohebrieschder* un die Schriftgelehrde* sesamme met de Ròtsäldschde* bei ne komm 2 un hanne gefròht: "Sah óns: Met was fòrm Recht machschden du das alles? Òder wer és derjeeniche, der woder die Vollmacht dòdezu gebb hat?"

3 "Ich maan eich aach ebbes fròhe!" hat ne Jesus zur Antwort gebb. "Sahndmer: 4 Die Daaf vóm Johannes, war die vóm Himmel òder vón de Mensche?" 5 Dò hann se iwwerleht un hann zuenanner gesaht: "Wammer sahn: ‚Vóm Himmel!’, dann sahder: ‚Fa was hannerm dann nét geglaabt?’ 6 Un wammer sahn: ‚Vón de Mensche’, dann dudd óns es ganze Volk stäänische. Das és nämlich dòdevón iwwerzeicht, dass de Johannes e Prophet war." 7 Se hann dann zur Antwort gebb, se däde nét wésse, vón wo em Johannes sei Daaf war. 8 "Dann sahn ich eich aach nét, met was fòrm Recht dass ich das alles mache!" hat Jesus zu ne gesaht.

1-8: Mt 21,23-27; Mk 11,27-33 * 5: Lk 7,29-30 * 6: Mt 14,5

Es Gleichnis vón de schlechde Weinbauere

(Mt 21,33-46; Mk 12,1-12)

9 Dòdenò hat Jesus aangefang fa em Volk dò das Gleichnis se sahn: "E Mann hat emòò e Weinbersch aangeleht un aan Weinbauere verpacht. Dann ésser fa e langi Zeit éns Ausland gerääst. 10 Zu gegäwener Zeit hadder dann e Knecht bei die Weinbauere geschickt fa sich sei Aandääl vón de Frucht vóm Weinbersch vónne genn se losse. Die Weinbauere hanne awwer geschlah un met lääre Hénn fortgeschickt. 11 Dò hat der Mann e annerer Knecht geschickt. Dene hann se aach geschlah. Se hanne entehrt un met lääre Hénn fortgejaht. 12 Dòdrófhien hadder noch e drédder geschickt. Dene hann se bluddisch geschlah un enausgeschméss. 13 Dò hat sich der Mann, dem wo der Weinbersch gehehrt hat, gefròht: ‚Was soll ichen jétz mache? Ich schigge mei Sohn, dene wo ich lieb hann. Wann se dene siehn, werre se doch wohl Reschbekt hann!’ 14 Wie die Weinbauere sei Sohn gesiehn hann, dò hann se metenanner iwwerleht un gesaht: ‚Der dò dudd emòò dene Weinbersch erwe! Kommend, dene bréngemer óm, dass die Erbschaft ónser werrd!’ 15 Dò hann se ne ausem Weinbersch enausgeschméss un ómgebróng."

"Was machden jétz der Mann, dem wo der Weinbersch gehehrt, met ne? 16 Er kommt un bréngt die Weinbauere óm un dudd de Weinbersch annere Pächder aanvertraue."

Wie die Leit das gehehrt hann, dò hann se gesaht: "Nóór das nét!" 17 Awwer Jesus hat se aangeguggt un hat gefròht: "Was dudden das dò bedeide, was én de Heilisch Schrift steht: Der Stään, dene wo die Bauleit als unbrauchbar fortgeschméss hann, és zum Eckstään wòòr? 18 Es bedeit das dò: Jeder, der wo óf dene Stään fallt, werrd én Stigger gebroch, un óf wene der Stään fallt, dene dudder zu Staab zermalme!"

19 Dòdrófhien hädde die Hohebrieschder* un die Schriftgelehrde* Jesus gäre én der selwe Stónn noch verhaft, awwer se hodde Angscht vòrm Volk. Se hann gemerkt, dass Jesus sie met dem Gleichnis geménnt hat.

9-19: Mt 21,33-46; Mk 12,1-12 * 9: Jes 5,1-2 * 10-12: 2Chr 36,15-16 * 13: Lk 3,22 * 16: Lk 21,20-24 * 17: Ps 118,22 * 18: Dan 2,34-35.44-45; 1Petr 2,8 * 19: Lk 19,47-48; 22,2

Die Fròh vón de Steiere

(Mt 22,15-22; Mk 12,13-17)

20 Dò hann sem ófgelauert un Spitzel losgeschickt. Die sollde sich stelle, wie wann se redlich wäre, fa e Wort vóm ófsefange, dasse ne de Macht un de Gewalt vóm Gouverneer* ausliwwere kénnde. 21 Die Spitzel hanne gefròht: "Määschder, mehr wésse, dass de ófrichdisch schwätze un lehre duscht un dass de kä Ónnerschied zwische de Mensche machscht, sondern duscht werklich lehre, wiemer nò Goddes Wille läwe soll. 22 Ésses óns erlaabt fa em Kaiser Steiere se bezahle òder nét?"

23 Jesus hat awwer ehr Hénnerlischt dorchschaut un hat zu ne gesaht: "Fa was duunermer dann e Fall stelle? 24 Weisendmer mòò e Denar! Wem sei Bild un wem sei Ófschrift éssen dò dróff?" "Em Kaiser seini!" hann se zur Antwort gebb. 25 Dò hat ne Jesus gesaht: "Dann genndem Kaiser, wassem Kaiser gehehrt, un Gott, was Gott gehehrt!"

26 Die Spitzel hann vón dem, was Jesus effentlich gesaht hat, nix óffange kénne. Iwwer sei Antwort hann se sich gewónnert un hann de Mund gehall.

20-26: Mt 22,15-22; Mk 12,13-17 * 20: Lk 11,53-54; 23,2 * 25: Rem 13,1.7

Die Fròh vón de Óferstehung vón de Doode

(Mt 22,23-33; Mk 12,18-27)

27 Aach vón de Sadduzäer*, die wo behaupde, es däd kä Óferstehung genn, sénn e paar bei Jesus komm. Die hanne gefròht: 28 "Määschder, de Mose hat óns vòrgeschreeb: Wann jemand sterbt, der wo e Fraa, awwer kä Kénner hat, dann soll sei Bruurer die Fraa heirade un fa Nòkomme fanne sòaje. 29 Jétz ware dò mòò siwwe Brieder. Der eerschde hat e Fraa geheirat un és gestorb, ohne Kénner se hann. 30 Dò hat der zwädde die Fraa geheirat. Awwer der és aach gestorb, ohne Kénner se hann. 31 Dòdenò hat der drédde die Fraa geheirat, un genau so die annere bis zum sibde. Se hann allegar kä Kénner hénnerloss, wie se gestorb sénn. 32 Seletscht vónne all és aach die Fraa gestorb. 33 Wem sei Fraa és se dann jétz aam Daach vón de Óferstehung? Die siwwe ware doch allegar medder verheirat."

34 Jesus hat ne zur Antwort gebb: "Nóór én dò der Welt duun die Mensche heirade un werre verheirat. 35 Awwer diejeenische, die wo Gott fa wirdisch hallt fa aan der anner Welt un aan de Óferstehung vón de Doode däälsehann, duun dann némeh heirade un werre aach nët verheirat. 36 Se kénne dann jò némeh sterwe. Se sénn veemeh wie die Engel un Kénner Goddes, weil se óferstann sénn. 37 Dass awwer die Doode óferstehn, hat schónn de Mose én de Geschicht vóm Dòòreputsch aangedeit. Dort nennder de Herr de Gott vóm Abraham, de Gott vóm Isaak un de Gott vóm Jakob. 38 Er és awwer doch nét e Gott vón de Doode, sondern derjeenische vón de Lewennische. Fa ehne sénn se nämlich allegar lewennisch."

39 Dòdrófhien hann e paar Schriftgelehrde* gesaht: "Määschder, du hascht e guddi Antwort gebb!" 40 Es hat sich awwer nimand meh gedraut fa Jesus noch ebbes se fròhe.

27-38: Mt 22,23-33; Mk 12,18-27 * 27: Apg 4,1-2; 23,6-8 * 28: 1Mo 38,8; 5Mo 25,5-6 * 36: 1Joh 3,1-2 * 37: 2Mo 3,2.6 * 38: Rem 14,8 * 39: Mk 12,32 * 40: Mt 22,46; Mk 12,34

Em David sei Sohn òder em David sei Herr?

(Mt 22,41-46; Mk 12,35-37)

41 Dò hat Jesus sie gefròht: "Wie kénnen die Leit behaupde, dass de Messias* e Sohn vóm David és? 42 De David saht doch selwer ém Buch vón de Psalme: De Herr hat zu meim Herr gesaht: Hógg dich dò rechts vómmer hien, 43 bis ich dei Feinde zum Schemel vón deine Fieß gemacht hann. 44 De David nennt ne also Herr! Wie kannern dò sei Sohn sénn?"

41-44: Mt 20,30-31; 22,41-45; Mk 12,35-37a * 42-43: Ps 110,1; Apg 2,33-35

Jesus warnt vòr de Schriftgelehrde

(Mt 23,1-36; Mk 12,38-40)

45 Die Leit hann allegar zugehehrt, wie Jesus dòdrófhien zu seine Jinger gesaht hat: 46 "Némmend eich én acht vòr de Schriftgelehrde*! Die gehn gäre én lange Kläärer dò eróm un losse sich óf de Marktplätz grieße. Se wolle aach én de Sinagooche* óf de vorderschde Plätz hógge un bei jedem Feschtesse die Ehreplätz hann. 47 Se brénge die Witwe óm ehr Heiser un sahn zum Schein lange Gebäde. So Leit werre óm so härder bestròft!"

45-47: Mt 23,1-5.14; Mk 12,37b-40 * 46: Lk 11,43; 14,7

Es Opfer vón era Witfraa

(Mk 12,41-44)

21 Dòdenò hat Jesus ófgeguggt un hat gesiehn, wie die reiche Leit ehr Spende én de Opferkaschde geschméss hann. 2 Er hat awwer aach e armi Witfraa gesiehn, die wo zwää klääne Geldstigger enéngeschméss hat. 3 Dò hadder gesaht: "Das ääne sahn ich eich: Dò die arm Witfraa hat meh gebb wie all die annere. 4 Die hann nämlich allegar nóór ebbes vón eeam Iwwerfluss zu de Spende fa Gott beigedrah, awwer dò die Fraa, die wo kaum es Neerischde fasse läwe hat, hat alles gebb, was se hodd, ehr ganzer Läwensónnerhalt."

1-4: Mk 12,41-44 * 1: 2Keen 12,10 * 4: 2Kor 8,12

Jesus kinnischt aan, dass de Tembel zerstehrt werrd

(Mt 24,1-2; Mk 13,1-2)

5 Wie e paar Jingere dòdriwwer geschwätzt hann, dass de Tembel* met scheene Stään un Opfergawe geschmickt és, dò hat Jesus gesaht: 6 "Es kommt emòò die Zeit, én der wo vón dem, wasner dò siehn, kä Stään óffem annere bleibt! Es werrd alles nerrergeréss!"

5-6: Mt 24,1-2; Mk 13,1-2 * 6: Lk 19,44

Iwwers Enn vón de Welt

(Mt 24,3-14; Mk 13,3-13)

7 Dò hann die Jinger Jesus gefròht: "Määschder, wann basseerden das, un aan was fòrm Zääche kammer erkenne, dasses aanfangt?"

8 "Bassent óf, dassner nét verfiehrt werre!" hat Jesus zur Antwort gebb. "So manch ääner kommt nämlich émeim Name un dudd behaupde: ‚Ich bin de Messias*!’ un: ‚Die Zeit és dò.’ Laafend ne nét nò! 9 Wanner vón Krieche un Unruhe hehre, dann duund nét verschregge! Das muss se-eerscht basseere! Awwer das és noch nét grad es Enn."

10 Jesus hat weider zu ne gesaht: "Ään Volk dudd sich gäs annere erheewe un ään Reich gäs annere. 11 Es gebt schwäre Ärdbeewe én verschiedene Geeschende un Hóngersneet un Seiche. Schreckliche Sache un große Zääche duun sich vóm Himmel här énstelle. 12 Awwer noch eeb das alles basseert, werrener verhaft un verfolscht. Wä meim Name werrener de Sinagoochegerichde iwwergebb un éns Gefängnis geschméss un vòr Keeniche un Gouverneere gefiehrt. 13 Das gebt eich dann die Geläehäät, fa als Zeie fa mich ófsedrähe. 14 Némmend eich awwer fescht vòr fa eich nét ém vòraus serechtselehe, wiener eich verteidische solle. 15 Ich genn eich nämlich e Fähischkäät fasse schwetze un e Weishäät, gä die wo all eier Gäschner nix sahn un gä die wo se nét aankomme kénne. 16 Sogar eier Eldere un Geschwischder un eier Verwande un Freinde duun eich verròde. Dann werre manche vón eich ómgebróng. 17 Wä meim Name werrener vón all de Mensche gehasst. 18 Un trotzdem geht kä Hòòr vón eierm Kobb verlòr. 19 Gewénnend eier Läwe, indem dassner dòrchhalle!"

7-24: Lk 17,22-24 * 7-19: Mt 10,17-22.30; 24,3-14; Mk 13,3-13 * 9: Dan 2,28 * 10: Jes 19,2; Mk 13,8 * 12: Lk 12,11-12; Joh 16,1-4; Apg 12,1-4; 18,12-17; 24-26 * 14-15: Lk 12,11-12 * 15: Apg 6,10 * 16: Mi 7,6; Mt 10,35; Lk 12,52-43 * 18: 1Sam 14,45; Mt 10,30; Lk 12,7 * 19: Offb 13,10

Jerusalem werrd zerstehrt

(Mt 24,15-21; Mk 13,14-19)

20 "Wanner siehn, dass Jerusalem vón feindliche Heere ómzingelt werrd, dann kénnener dòdrahn erkenne, dass die Stadt ball verwiescht werrd. 21 Dann solle sich die Leit, die wo én Judäa wohne, én die Bersche fortschaffe. Wer én de Stadt és, soll enausgehn, un wer sich óffem Land ófhallt, soll nét én die Stadt komme. 22 Das sénn nämlich Daache, aan dene wo Gott Vergeldung iebt un aan dene wo alles én Erfillung gehn soll, was geschreeb steht. 23 Weh awwer dene Weibsleit, die wo én dene Daache én annere Ómstänn sénn òder e Kénd aan de Bruscht hann. Es herrscht dann nämlich e großi Not ém Land, un de Zorn Goddes kommt iwwer dò das Volk. 24 Die Mensche werre mém Schwärt ómgebróng òder als Gefangene ónner all Velger verschleppt. Fremde Velger duun Jerusalem kòrz- un klääntrambele, bis die Zeit vón de Velger abgelaaf és."

20-24: Mt 22,7; 24,15-22; Mk 13,14-20; Lk 19,41-44; 20,16 * 22: 5Mo 32,35; Hos 9,7 * 24: Jes 63,18; Sach 12,3; Rem 11,25; Offb 11,2

Vóm Komme vóm Menschesohn

(Mt 24,29-31; Mk 13,24-27)

25 "Aan de Sonn, aam Mond un aan de Sterne werre Zääche sichtbar, un óf de Ärd hann die Velger Angscht un wésse kä Ròt meh, weils Meer so tobt un tost. 26 Die Mensche duun vòr lauder Angscht un Warde óf das, was noch iwwer die Ärd kommt, vergehn. Die Gräfde vóm Universum geròde nämlich dòajnanner. 27 Dòdenò siehn die Mensche de Menschesohn* dann met großer Macht un Herrlichkäät óf era Wolk komme. 28 Wann das alles awwer aanfangt fasse basseere, dann machend eich óf, un fassend Mut: Eier Erleesung és dann nämlich nah!"

25-28: Mt 24,29-31; Mk 13,24-27 * 25: Ps 46,3-4; Jes 13,10; 34,4; Joel 2,10; Offb 6,12-13 * 26: Hag 2,6.21; 2Petr 3,10 * 27: Dan 7,13; Mt 26,64; Mk 14,62; Offb 1,7 * 28: Phil 4,4-5

E Vergleich meddeme Feischebaam

(Mt 24,32-35; Mk 13,28-31)

29 Dòdenò hat Jesus seine Jinger e Gleichnis gesaht: "Guggend eich de Feischebaam un all die annere Bääm aan: 30 Wanner siehn, dass se Blädder dreiwe, dann wéssener ganz vón selwer, dass de Sommer nah és. 31 Genau so ésses aach, wanner siehn, dass das alles éntrefft. Dann wéssener, dasses Reich Goddes nah és. 32 Das ääne sahn ich eich: Dò die Generation vergeht nét, bis das alles basseert. 33 De Himmel un die Ärd vergehn, awwer was ich sahn, das vergeht nét!"

29-33: Mt 24,32-35; Mk 13,28-32 * 32: Mt 16,28; Mk 9,1; Lk 9,27

Bleiwend wach!

34 "Némmend eich én acht, dass eier Herz nét met Fresse un Saufe un met de Sòaje vóm Alldaach beschwärt werrd un dass eich seller Daach nét unverhofft iwwerrascht. 35 So wie e Fall zuschnappt, fallder nämlich iwwer all die Mensche här, die wo óf de ganz Ärd wohne. 36 Ehr misse also émmer wach sénn un bäde, dassner fa wirdisch befónn werre fa all dem se entkomme, was noch basseere soll, un fa vòrm Menschesohn* se stehn."

37 Daachsiwwer war Jesus ém Tembel* un hat die Leit gelehrt, awwer òmets ésser enaus aan dene Bersch gang, der wo Eelbersch hääßt, un hat dort iwwernaacht. 38 Mòajns frieh sénn die Leit dann allegar bei ne én de Tembel komm fanne se hehre.

34-35: Jes 24,17; 1Thess 5,1-3 * 34: Mk 4,19 * 36: Mt 24,42; 25,13; Mk 13,35; Offb 6,17 * 37: Lk 19,47; 22,39.53

DE LUKAS DUDD DÒDEVÓN BERICHDE, WIE JESUS GESTORB UN ÓFERSTANN ÉS: 22,1-24,53

De Hohe Ròt trefft die Entscheidung fa Jesus ómsebrénge

(Mt 26,1-5; Mk 14,1-2; Joh 11,45-53)

22 Es Fescht vóm ungeseierde Brot, das wo aach es Passafescht* genennt werrd, hat vòr de Deer gestann. 2 Dò hann die Hohebrieschder* un die Schriftgelehrde* nò era Meeschlichkäät gesucht, wie se Jesus ómbrénge kénnde. Se hodde awwer Angscht vòr de Leit.

1-2: Mt 26,3-5; Mk 14,1-2 * 1: 2Mo 12,1-20 * 2: Lk 19,47-48; 20,19

De Judas dudd Jesus verròde

(Mt 26,14-16; Mk 14,10-11)

3 Dò és de Deiwel én de Judas gefahr, der wo aach Ischariot genennt wòòr és un ääner vón de zwellef Jinger war. 4 De Judas és fortgang un hat met de Hohebrieschder* un met de Hauptleit vón de Tembelwach geschwätzt fasse siehn, wie a Jesus aan se ausliwwere kénnt. 5 Dò hann die sich geschlaut un hann versproch, fa em Geld se genn. 6 Dòdemet war de Judas énverstann un hat vón dò aan nò era ginschdisch Geläehäät gesucht fa Jesus aan se ausseliwwere, ohne dass die Leit ebbes dòdevón metgrien sollde.

3-6: Mt 26,14-16; Mk 14,10-11 * 3: Lk 4,2.13; 10,18; 22,31.53; Joh 13,2.27

Es Passahlamm werrd vòrbereit

(Mt 26,17-25; Mk 14,12-21: Joh 13,21-30)

7 So és der Daach vóm Fescht vóm ungeseierde Brot komm, aan dem wos Passahlamm* geschlacht hat werre misse. 8 Dò hat Jesus de Petrus un de Johannes én die Stadt geschickt. "Gehnd", hadder gesaht, "un duunds Passahlamm fa óns vòrbereide, dassmers esse kénne." 9 "Wo sollemers dann vòrbereide?" hanne die Zwää dò gefròht. 10 Jesus hat ne zur Antwort gebb: "Hòrchend emòò här: Wanner én die Stadt komme, dudd eich e Mann begääne, der wo e Wassergruuch draht. Gehnd dem nò én das Haus, én das wo a enénngeht, 11 un sahndem Hausherr dort: ‚De Määschder losst dich fròhe: Wo és das Zémmer, én dem wo ich met meine Jinger es Passahlamm esse kann?’ 12 De Hausherr weist eich dann ém eerschde Stock e großi Stubb, die wo met Polschdere ausgeleht és. Duund dort alles vòrbereide." 13 Dò hann sich die zwää Jinger óf de Wääch gemacht un hann alles so vòrgefónn, wies ne Jesus gesaht hodd. Dòdrófhien hann ses Passahlamm ferdisch gemacht.

7-13: Mt 26,17-19; Mk 14,12-16 * 7: 2Mo 12,6.14-20 * 13: Lk 19,32

Jesus dudds Naachtmòhl énsetze

(Mt 26,20-30; Mk 14,22-26; 1Kor 11,23-25)

14 Wies Zeit war fa met de Feier aansefange, dò hat sich Jesus met de zwellef Aposchdel* aan de Disch gehóggt. 15 Dann hadder zu ne gesaht: "Wie hann ich mich doch dòdenò gesehnt fa dò das Passahlamm* met eich se esse, eeb ich vee Schwäres dorchmache muss! 16 Ich sahn eich nämlich: Én Zukunft duun ich némeh dòdevón esse, bisses sei Erfillung ém Reich Goddes fénd." 17 Dòdenò hadder de Kelch gehòl un hat Gott dangge dòdefòr gesaht. "Hòlend dò dene Wein, un duund ne ónner eich verdääle", hadder gesaht. 18 "Ich sahn eich nämlich: Ich dréngge jétz némeh vón de Frucht vóm Weinstock, bisses Reich Goddes kommt."

19 Dann hadder es Brot gehòl un hat Gott dangge dòdefòr gesaht. Er hats dorchgebroch un seine Jinger gebb un hat gesaht: "Das és mei Leib, der wo fa eich härgebb werrd. Machend das, fa eich aamich se erinnere!" 20 Genau so hadder nòm Esse aach de Kelch gehòl un hat gesaht: "Dò der Kelch és de neie Bund. Der werrd met meim Bludd besieschelt, das wo fa eich verschutt werrd."

21 "Awwer guggend nóór, die Hand vón dem, der wo mich ausliwwert, és medmer óffem Disch. 22 De Menschesohn* muss zwar sei Wääch gehn, so wies Gott beschloss hat. Awwer weh dem Mensch, vón dem wo a verròd werrd." 23 Dò hann die Jinger aangefang fa enanner se fròhe, wer vón ehne das wohl sénn kénnd, der wo so ebbes macht.

14-23: Mt 26,20-29; Mk 14,17-25 * 14: Lk 6,13 * 16: Lk 13,29 * 19-20: 1Kor 11,23-25 * 20: 2Mo 24,8; Jer 31,31; Sach 9,11; Rem 11,27; 2Kor 3,6; Gal 4,24; Hebr 8,6; 9,12 * 21-23: Joh 13,2.21-30

Herrsche òder diene?

(Mt 20,25-28; 19,28; Mk 10,42-45)

24 Es hat aach noch e Streit ónner de Jinger dòdriwwer gebb, wer vónne als de Greeschde aangesiehn werre sollt. 25 Dò hat Jesus zu ne gesaht: "Die Keeniche vón de Velger iewe die Herrschaft iwwer se aus, un ehr Mächdische losse sich Wohltäder nenne. 26 Awwer bei eich solls nét so sénn! Ém Gäedääl! De Greeschde vón eich soll wie de Jéngschde sénn un de Aanfiehrer wie de Diener. 27 Wer és dann schónn greeßer: derjeenische, der wo aam Disch hóggt, òder derjeenische, der wo bedient? Nadeerlich derjeenische, der wo am Disch hóggt! Ich awwer bin midde ónner eich wie derjeenische, der wo bedient."

28 "Én all meine Priefunge hann ehr beimer ausgehall. 29 Deshalb vermach ich eich aach es Reich, genau so wie mei Vadder mehrs vermacht hat: 30 Ehr solle émeim Reich aameim Disch esse un dréngge, un ehr solle óf Throne hógge un die zwellef Stämm vón Israel* richde."

24-27: Mt 18,1; 20,24-28; Mk 9,33-34; 10,41-45 Lk 9,46-48 * 26-27: Joh 13,4-17 * 26: Mt 23,11; Mk 9,35; Lk 9,48 * 28: Joh 6,67-68 * 30: Mt 19,28

Jesus kinnischt aan, dass ne de Petrus verleichne dudd

(Mt 26,31-35; Mk 14,27-31; Joh 13,36-38)

31 Dòdenò hat de Herr gesaht: "Simon, Simon, bass óf! De Deiwel hat verlangt, dasser eich so siewe derf, wiemer de Wääz siewe dudd. 32 Ich hann awwer fa dich gebäd, dass de dei Glaawe nét verlierscht. Un wann de dich späder emòò bekehrscht, dann stärk dei Brierer!" 33 Dòdrófhien haddem de Petrus zur Antwort gebb: "Herr, ich bin sogar bereit, fa medder éns Gefängnis un én de Dood se gehn." 34 "Ich sahnder, Petrus", hat Jesus dò gesaht, "eeb de Hahn heit Naacht kräht, dusche dreimòò abstreide, dass de mich kennscht."

31-34: Joh 13,36-38 * 31: Mt 16,18; Lk 22,3; Joh 21,15-17; 2Kor 2,11 * 32: Joh 17,11.15-17 * 33-34: Mt 26,34-35; Mk 14,30-31 * 34: Mt 26,75; Mk 14,72; Lk 22,61

Bereit sénn és alles

35 Dòdenò hat Jesus sei Jinger gefròht: "Wie ich eich ohne Geldbeidel, ohne Vòrratsdasch un ohne Schuh enausgeschickt hann, hat eich dò ebbes gefählt?" "Nä!" hann se zur Antwort gebb. 36 Dò hat Jesus zu ne gesaht: "Vón jétz aan gilt awwer: Wer e Geldbeidel òder e Vòrratsdasch hat, der soll se metnémme, un wer kä Geld hat, soll sei Mandel verkaafe un sich dòdefòr e Schwärt aanschaffe. 37 Ich sahn eich nämlich: Aamehr muss sich aach noch das dò erfille, was én de Heilisch Schrift steht: Er és zu de Verbrecher gezehlt wòòr. Alles, was iwwer mich geschreeb steht, geht nämlich én Erfillung." 38 Dò hann die Jinger gesaht: "Gugg emòò Herr, dò sénn zwää Schwärder." Awwer Jesus hat ne zur Antwort gebb: "Genunk jétz dòdevón!"

35: Lk 9,2-3; 10,4 * 37: Jes 53,12; Joh 19,28

Ém Garde Getsemane

(Mt 26,36-46; Mk 14,32-42)

39 So wie as gewehnt war, és Jesus dann aus de Stadt enaus aan de Eelbersch gang. Sei Jinger hann sich hénnerm härgemacht. 40 Wie a aam Eelbersch aankomm és, dò hadder zu ne gesaht: "Bädend, dassner nét vón de Versuchung iwwerrómbelt werre!" 41 Dann hadder sich ungefähr so weit vónne seréckgezòh, wiemer e Stään schmeiße kann, un hat sich dort hiengekniet un gebäd: 42 "Vadder, wann du wéllscht, dann hòòl dò dene biddere Kelch vómmer fort! Es soll awwer nét basseere, was ich wéll, sondern was du wéllscht!" 43 Dò éssem e Engel vóm Himmel här erschien un haddem Graft gebb. 44 Én seim Doodeskampf hadder awwer noch ernschthafder gebäd, un sei Schwääß és wie Bluddsdrobbe wòòr, die wo óf die Ärd gefall sénn.

45 Wie a vóm Gebäd ófgestann un bei sei Jinger seréckkomm és, dò hadder se ém Schlòf vòrgefónn, so ferdisch ware se vòr Kummer. 46 "Wie kénnener dann jétz nóór schlòfe?" hadder dò zu ne gesaht. "Stehnd óf un duund bäde, dassner nét vón de Versuchung iwwerrómbelt werre!"

39-46: Mt 26,30.36-46; Mk 14,26.32-42; Lk 5,16 * 39: Lk 21,37; Joh 18,1-2 * 42: Mt 6,10; 20,22; Mk 10,38; Joh 12,27-28

Jesus werrd verhaft

(Mt 26,47-56; Mk 14,43-50; Joh 18,3-11)

47 Wie Jesus noch aam schwätze war, dò sénn óf ämòò Leit komm. Vòr dene här és derjeenische gang, der wo Judas gehääßt hat un der wo ääner vón de zwellef Jinger war. Der és óf Jesus zugang fa em e Begrießungskuss se genn. 48 Jesus hat awwer zum gesaht: "Judas, meddeme Begrießungskuss dusche de Menschesohn* verròde?" 49 Die Jinger hann óm Jesus erómgestann. Wie se gemerkt hann, óf wasses enauslaaft, dò hann se ne gefròht: "Herr, sollemer mém Schwärt enénnschlahn?" 50 Dò hat aach schónn ääner vónne óf de Diener vóm owwerschde Brieschder* éngeschlah un haddem es rechtse Ohr abgehackt. 51 Jesus hat awwer gesaht: "Hehrend óf dòdemet!" Dann hadder das Ohr berehrt un dene Mann noch emòò gesónd gemacht.

52 Zu de Hohebrieschder* awwer, zu de Hauptleit vón de Tembelwach un zu de Äldschde*, die wo gä ne aangeréckt ware, hat Jesus gesaht: "Wie wann ich e Reiwer wär, sénner met Schwärder un Knibbel ausgezòh. 53 Daach fa Daach war ich bei eich ém Tembel*, un ehr hann eich nét gedraut fa gä mich vòrsegehn. Das dò és awwer eier Stónn. Jétz hat die Dónggelhäät die Macht."

47-53: Mt 26,47-56; Mk 14,43-50; Joh 18,3-11 * 53: Lk 19,47; 21,37; 22,3; Joh 7,30; 8,20; 18,20

De Petrus dudd abstreide, dasser Jesus kennt

(Mt 26,57-58.69-75; Mk 14,53-54.66-72; Joh 18,12-18.25-27)

54 Dòdrófhien hann die Mannsleit Jesus gegréff un abgefiehrt. Se hanne éns Haus vóm owwerschde Brieschder* gebróng. De Petrus és awwer vón weidem hénner ne härgang. 55 Wie die Leit dann midde óffem Énnehof e Feier gemacht un sich sesammegehóggt hann, dò hat sich de Petrus bei se gehóggt. 56 E Dienerin hat ne awwer aam Feier hógge gesiehn. Dò hat se ne genau aangeguggt un hat gesaht: "Der dò war aach met Jesus sesamme!" 57 Awwer de Petrus hat ne verleichent. "Fraa", hadder gesaht, "ich kenne dene Mann nét!"

58 Nét lang dòdenò hat ne jemand anneres gesiehn un hat gesaht: "Du bischt aach ääner vón dene dò!" "Mann", hat de Petrus zur Antwort gebb, "das bin ich nét!"

59 Ungefähr e Stónn späder hat noch emòò jemand fescht behaupt: "Werklich, der dò war aach met Jesus sesamme. Der és doch aach e Galiläer!" 60 Awwer de Petrus hat zur Antwort gebb: "Mensch, ich wääß nét, vón was de schwätscht!"

Ém selwe Aueblick, wie a das noch gesaht hat, hat de Hahn gekräht. 61 Dòdrófhien hat sich de Herr erómgedräht un hat de Petrus aangeguggt. Dò éssem Petrus éngefall, was de Herr zum gesaht hodd: "Eeb de Hahn kräht, dusche mich dreimòò verleischne." 62 Dò ésser enausgang un hat bidderlich geheilt.

54-62: Mt 26,57-58.69-75; Mk 14,53-54.66-72; Joh 18,12-18.25-27 * 61: Mt 26,34; Mk 14,30; Lk 22,34 * 62: Ps 51,19

Jesus werrd verspodd un geschlah

(Mt 26,67-68; Mk 14,65)

63 Die Mannsleit, die wo Jesus gefang gehall hann, hanne verspodd un misshannelt. 64 Se hannem die Aue verbónn unnem éns Gesicht geschlah un hanne gefròht: "Du bischt doch e Prophet! Sah óns: Wer hat dich geschlah?" 65 Se hanne aach noch met e ganzer Haufe annere Läschderunge tiduliert.

63-65: Mt 26,67-68; Mk 14,65 * 64: Lk 7,16

Jesus werrd vóm Hohe Ròt verhehrt

(Mt 26,59-66; Mk 14,55-64; Joh 18,19-24)

66 Wies Daach wòòr és, dò hann sich die Äldschde* vóm jiedische Volk, das hääßt die Hohebrieschder* un Schriftgelehrde*, versammelt. Se hann Jesus eeam Hohe Ròt* vòrfiehre gelosst un hann gesaht: 67 "Wann de de Messias* bischt, dann sahs óns!" Jesus hat ne zur Antwort gebb: "Wann ichs eich sahn, dann glaaweners jò doch nét, 68 un wann ich eich ebbes fròhe, dann gennermer kä Antwort, un loslosse duuner mich aach nét. 69 Awwer vón jétz aan hóggt de Menschesohn* rechts vóm allmächdische Gott!" 70 Dò hann se allegar gesaht: "Dann bische also de Sohn Goddes?" Jesus hat ne zur Antwort gebb: "Ehr selwer sahns - ich bins!" 71 "Was brauchemer noch Zeieaussaache?" hann se dò geruf. "Mehr hann doch selwer gehehrt, wasser gesaht hat."

66-71: Mt 26,57.63-65; 27,1; Mk 14,53.61-64; 15,1; Joh 18,19-24 * 67: Lk 9,20; Joh 3,12; 10,24-25 * 69: Ps 110,1; Dan 7,13; Apg 7,56 * 70: Lk 1,32.35

Jesus werrd aan de Piladus ausgeliwwert

(Mt 27,1-2.11-14; Mk 15,1-5; Joh 18,28-38)

23 Dòdrófhien és die ganz Versammlung ófgestann. Se hann Jesus bei de Piladus gebróng 2 un hann aangefang fa ehr Aanklaache gä ne vòrsebrénge. "Mehr hann feschtgestellt, dass der dò es Volk ófhetzt", hann se gesaht. "Er hallt die Leit dòdevón ab fa em Kaiser Steiere se bezahle un dudd behaupde, er wär de Messias* un de Keenich." 3 Dò hat ne de Piladus gefròht: "Bischt du de Keenich vón de Judde?" "So ésses!" haddem Jesus zur Antwort gebb. 4 Dòdrófhien hat de Piladus zu de Hohebrieschder* un zum Volk gesaht: "Ich kann kä Schuld aan dò dem Mensch fénne!" 5 Se hann awwer dòdróf bestann un hann gesaht: "Der hetzt es ganze Volk óf un dudd sei Lehr iwwerall én Judäa verbräde. Én Galiläa hadder aangefang, un jétz ésser schónn dò bei óns."

1-5: Mt 27,2.11-14; Mk 15,1-5; Joh 18,28-38 * 2: Lk 20,20-26; Apg 24,5

De Herodes dudd Jesus verspodde

6 Wie de Piladus ebbes vón Galiläa gehehrt hat, dò hadder gefròht, ob der Mann e Galiläer wär. 7 Un wie a erfahr hat, dass Jesus ausem Herrschaftsgebiet vóm Herodes* stammt, dò hadder ne bei de Herodes brénge gelosst. Der war én dene Daache nämlich aach grad én Jerusalem.

8 De Herodes war hoch erfreit, wie a Jesus zu Gesicht grétt hat. Er hodd sich nämlich schónn lang gewinscht fanne emòò se siehn. Émmerhien hodder schónn vee vóm gehehrt. Jétz hadder gehofft, er däd siehn, wie Jesus e Wónner dudd. 9 Deshalb hadder ne e ganzer Haufe Sache gefròht, awwer Jesus haddem kä Antwort gebb. 10 Die Hohebrieschder* un Schriftgelehrde* hann debei gestann un hann schwäre Beschuldischunge gä ne vòrgebróng. 11 Aach de Herodes un sei Soldade hodde nóór Verachdung fanne iwwerich. Se hann ehr Spott mém gedreeb un hannem feine Klääder aangezòh. So hat ne de Herodes dann noch emòò bei de Piladus seréckgeschickt. 12 Aan dem Daach és de Piladus un de Herodes ääner em annere sei Freind wòòr. Vòr der Zeit hann se sich nét ausstehn kénne.

7: Lk 3,1 * 8: Lk 9,9 * 11: Mt 27,28; Mk 15,17; Joh 19,2

Es Doodesurdääl werrd gefällt

(Mt 27,15-26; Mk 15,6-15; Joh 18,39-19,16)

13 De Piladus hat die Hohebrieschder* un die Owwere metsamdem Volk sesammegeruf 14 un hat zu ne gesaht: "Ehr hammer dò dene Mann dòhär gebróng un behaupt, er däds Volk ófhetze. Ich selwer hanne verhehrt, wiener debei ware. Ich hanne awwer én käm vón dene Aanklaachepunkde fa schuldich befónn, die woner gä ne vòrbrénge. 15 De Herodes* iwwerischens aach nét. Ich hodd eich nämlich bei de Herodes geschickt. Ehr siehn also: Der Mann hat nix gemacht, óf dem wo die Doodesstròf steht. 16 Deshalb loss ich ne jétz gääschele un duune dann freigenn."

17 Zu jedem Passafescht* hat de Piladus em Volk e Gefangener frei genn misse. 18 Dò hann se allegar metenanner gegrésch: "Fort met dem dò! Geb óns de Barrabas frei!" 19 De Barrabas war awwer wä me Ófstand, dene wos én de Stadt gebb hodd, un wä me Mord éns Gefängnis komm. 20 Dò hat de Piladus noch emòò óf se éngeschwätzt, weiler Jesus freilosse wollt. 21 Awwer se hann gegrésch: "Duu ne greizische, duu ne greizische!" 22 De Piladus hats noch e dréddes Mòò versucht un hat zu ne gesaht: "Was hadder dann Beeses geduun? Ich hann nix aam gefónn, fa das wo a de Dood verdient hätt. Deshalb loss ich ne jétz gääschele un duune dann freigenn." 23 Se hanne awwer met eeam laude Gegräsch én die Eng gedreeb un verlangt, dass Jesus gegreizischt werrd. Ehr Gegräsch un das vón de Hohebrieschder hat iwwerhand genómm.

24 Dò hat de Piladus entschied, dass ehr Forderung erfillt werre sollt. 25 Er hat ne dene Mann frei gebb, dene wo se gefordert hann un der wo wä me Ófstand un wä me Mord ém Gefängnis gehóggt hat. Jesus hadder awwer ehrer Willkiehr preisgebb.

18-25: Mt 27,20-26; Mk 15,11-15; Joh 18,38-19,1 * 18: Apg 3,13-14 * 21: Joh 19,15

Jesus werrd gegreizischt

(Mt 27,32-44; Mk 15,21-32; Joh 19,17-27)

26 Wie die Soldade Jesus dann aus de Stadt gefiehrt hann, dò hann se e Mann aangehall, der wo aus Zirene gestammt un Simon gehääßt hat. Der és grad vóm Feld komm. Dem hann se es Greiz ófgelad, un er hats hénner Jesus härdrahn misse.

27 Aach e ganzer Haufe annere Leit sénn hénner Jesus härgang, énschließlich Weibsleit, die wo iwwer ne geklaacht un geheilt hann. 28 Dò hat sich Jesus zu de Weibsleit erómgedräht un hat gesaht: "Ehr Weibsleit vón Jerusalem, duund nét iwwer mich heile! Heilend veemeh iwwer eich selwer un iwwer eier Kénner! 29 Es kommt nämlich emòò die Zeit, én der wo die Leit sahn: ‚Glicklich sénn die Weibsleit, die wo kä Kénner grien kénne un die wo nie ääns óf die Welt gebróng un aan de Bruscht dréngge gelosst hann.’ 30 Die Leit fange dann aach aan fa zu de Bersche se sahn: ‚Fallend óf óns!’, un zu de Hiwwele sahn se: ‚Deggend óns zu!’ 31 Wammer mém griene Holz schónn so verfahrt, was basseerden dann emòò mém derre?"

32 Sesamme met Jesus sénn noch zwää annere Mannsleit, zwää Verbrecher, abgefiehrt wòòr, fa meddem hiengericht se werre.

33 Wie se óf dene Platz komm sénn, der wo "Doodekobbplatz" hääßt, dò hann die Soldade Jesus dort metsamt dene zwää Verbrecher gegreizischt, der ääne rechts un der annere lénks vóm. 34 Jesus hat awwer gesaht: "Vadder, vergebb ne! Se wésse nét, was se mache!" Dòdrófhien hann die Soldade sei Kläärer verdäält, éndem se iwwer ne geloost hann.

35 Die Leit hann debei gestann un zugeguggt, un die Owwere vóm Volk hann met ne gespott. "De annere hadder geholf", hann se gesaht. "Soller sich doch jétz selwer helfe, wanner derjeeniche és, dene wo Gott auserwählt hat, de Messias*." 36 Aach die Soldade hann ehr Spott met Jesus gedreeb. Se sénn näher komm un hannem Weinessisch* aangebott 37 un gesaht: "Wann du de Keenich vón de Judde bischt, dann helfder doch selwer!"

38 Iwwer seim Kobb hodde se e Schild feschtgemacht. Óf dem hat én griechischer, ladeinischer un hebräischer* Schrift gestann: "Das dò és de Keenich vón de Judde."

39 Ääner vón dene Verbrecher, die wo dort gehónk hann, hat iwwer ne geläschdert un gesaht: "Wann du de Messias bischt, dann helfder doch selwer un óns aach!" 40 Dò hat ne der annere serechtgewéss. "Nét emòò du hascht Reschbekt vòr Gott", hadder zum gesaht, "wo de doch genau so schlémm bestròòft werrscht wie er un wie ich? 41 Un dòdebei werre mehr zu Recht bestròòft! Mehr grien nämlich nóór de Lohn fa das, wasmer aangestellt hann. Awwer der dò hat nix Unrechdes geduun." 42 Dann hadder zu Jesus gesaht: "Herr, denk aan mich, wann de én deiner Macht als Keenich kommscht!" 43 Jesus haddem zur Antwort gebb: "Du kannscht dich dòdróf verlosse: Heit noch bische medmer ém Paradies!"

26-43: Mt 27,31b-44; Mk 15,20b-32; Joh 19,16b-27.29 * 29: Lk 21,23 * 30: Hos 10,8; Offb 6,16; 9,6 * 31: 1Petr 4,17 * 34: Ps 22,19; Jes 53,12; Mt 5,44; Lk 6,28; Joh 19,24; Apg 3,17; 7,59-60 * 35: Ps 22,8 * 36: Ps 69,22 * 37-38: Mt 27,11 * 39: Ps 109,35 * 42: Mt 20,21 * 43: 2Kor 12,3-4

Jesus sterbt

(Mt 27,45-56; Mk 15,33-41; Joh 19,28-30)

44 Es war ungefähr zwellef Uhr meddaachs, wies ém ganze Land óf ämòò dónggel wòòr és. Das hat bis óm drei Uhr nómeddaachs gedauert. 45 Die Sonn hat ófgehehrt fasse scheine, un de Vòrhang ém Tembel* és én zwää Stigger geréss. 46 Dann hat Jesus laut geruf: "Vadder, én dei Hénn leh ich mei Geischt." Un wie a das gesaht hodd, ésser gestorb.

47 E reemischer Hauptmann* hodd die Greizischung beófsichdischt. Wie der gesiehn hat, was basseert és, dò hadder Gott gelobt un gesaht: "Wahrhafdisch, dò der Mann war gerecht!" 48 Un die veele Leit, die wo zu dem Schauspeel sesammekomm ware un gesiehn hann, was sich zugedrah hat, hann sich aan ehr Bruscht geschlah un sénn bedròff häämgang.

49 Aach all die Leit, die wo Jesus gekénnt hann, un die Weibsleit, die wo vón Galiläa aus meddem gang ware, hann én äänischer Entfernung dort gestann un die Sach met aangeguggt.

44-49: Mt 27,45-56; Mk 15,33-41; Joh 19,28-30 * 44-45: Am 8,9 * 45: 2Mo 26,31-33; 2Chr 3,14 * 46: Ps 31,6; Apg 7,58-59 * 47: Mt 27,19; Apg 3,14; 7,52; 22,14 * 49: Ps 38,12; Lk 8,2-3

De Josef vón Arimatäa dudd Jesus beärdische

(Mt 27,57-61; Mk 15,42-47; Joh 19,38-42)

50 Zu de Metglieder vóm Hohe Ròt* hat e Mann gehehrt, der wo Josef gehääßt hat un aus Arimatäa, era jiedisch Stadt, gestammt hat. Der war e gudder un e gerechder Mann 51 un hat selwer aach dòdróf gewart, dasses Reich Goddes kommt. Dem, was die annere beschloss un gemacht hann, hodder nét zugestémmt. 52 Seller Josef és bei de Piladus gang un hat gefròht, obber Jesus sei Leich griehn kénnt. 53 Dann hadder dene Doode vóm Greiz erónnergehòl un én e Leinduch gewiggelt un hat ne én e Grab geleht, das wo én e Felse gehau war. Én dem Grab hodd bis dòhien noch nimand geläh. 54 Das war aam Vòrbereidungsdaach, korz eeb de Sabbat* aangefang hat.

55 Die Weibsleit, die wo met Jesus aus Galiläa komm ware, sénn hénnerm Josef härgang un hann sich es Grab aangeguggt. Se hann aach zugeguggt, wie Jesus sei Leichnam beisetzt wòòr és. 56 Dann sénn se én die Stadt seréckgang un hann Gewerzsalwe un Salbeel vòrbereit. De Sabbat iwwer hann se awwer die Ruh éngehall, die wos Gesetz* vóm Mose vòrschreibt.

50-56: Mt 27,57-61; Mk 15,42-47; Joh 19,38-42 * 51: Lk 2,25.38 * 53: Lk 19,30 * 54: 5Mo 21,23 * 56: 2Mo 20,10

Jesus steht vón de Doode óf

(Mt 28,1-10; Mk 16,1-8; Joh 20,1-10)

24 Aam eerschde Daach vón de Woch sénn die Weibsleit un met ehne noch e paar annere Leit mòajns ganz frieh aans Grab gang. Die Gewerzsalwe, die wo se vòrbereit hodde, hann se metgenómm. 2 Se hann feschtgestellt, dass der Stään vòrm Éngang vón de Grabkammer schónn eweggerollt war. 3 Dò sénn se enénngang, awwer em Herr Jesus sei Leichnam hann se nét gefónn. 4 Wie se sich iwwer dene Sachverhalt kä Ròt meh gewésst hann, dò hann óf ämòò zwää Mannsleit én Klääder bei ne gestann, die wo hell geleicht hann. 5 Dò sénn se verschrock un hann óf de Boddem geguggt, awwer die Mannsleit hann zu ne gesaht: "Fa was duuner dann dene, der wo läbt, bei de Doode suche? 6 Der és nét dò! Nä, der és óferstann! Dénggend emòò aan das, wasser eich gesaht hat, wie a noch én Galiläa war: 7 ‚De Menschesohn* muss de Gewalt vón sindische Mensche ausgeliwwert un gegreizischt werre, awwer aam drédde Daach musser noch emòò óferstehn.’" 8 Dò és de Weibsleit éngefall, was Jesus gesaht hodd.

9 Dòdenò sénn se vóm Grab aus én die Stadt seréckgang un hann de ellef Aposchdel* un all de annere Jinger alles verzehlt. 10 Bei dene Weibsleit hats sich óms Maria vón Magdala, óms Johanna un óm das annere Maria, em Jakobus sei Módder, gehannelt. Die drei un noch e paar annere Weibsleit, die wo bei ne ware, hann de Aposchdel alles verzehlt. 11 Awwer die Aposchdel hann das, was die Weibsleit gesaht hann, fa Geschwätz gehall un hanne nét geglaabt. 12 Dò és de Petrus ófgestann un aans Grab gelaaf. Dort hadder sich nò vorre gebiggt un hat gesiehn, dass nóór die Leindicher, én die wo Jesus éngewiggelt war, én de Grabkammer geläh hann. Dò ésser noch emòò häämgang un hat sich iwwer das gewónnert, was basseert war.

1-12: Mt 28,1-8; Mk 16,1-8; Joh 20,1-13 * 7: Lk 9,22.44; 17,25; 18,32-33 * 10: Mk 16,9; Lk 8,2-3 * 12: Joh 20,6-10

Óffem Wääch nò Emmaus

(Mk 16,12-13)

13 Aam selwe Daach sénn zwää vón Jesus seine Jinger én e Dorf gang, das wo Emmaus gehääßt hat. Eammaus leit ungefähr ellef Kilomäder vón Jerusalem entfernt. 14 Ónnerwägs hann se metenanner iwwer alles geschwätzt, was sich zugedrah hodd. 15 Un wie se sich so ónnerhall un ehr Gedangge ausgedauscht hann, dò hat sich Jesus selwer bei se gesellt un és met ne gang. 16 Se ware awwer wie met Blindhäät geschlah, dass se ne nét erkannt hann.

17 "Was sénnen das fòr Sache, iwwer die woner dò ónnerwägs metenanner schwätze?", hat se Jesus dò gefròht. "Un fa was sénner so traurisch?" 18 Der ääne vónne - Kleopas hadder gehääßt - haddem dòdrófhien zur Antwort gebb: "Du bischt wohl de äänzischde, der wo sich grad én Jerusalem ófhallt un nét wääß, was én de letschde Daache dort basseert és?" 19 Jesus hat se gefròht: "Was dann?" "Ei das met Jesus vón Nazaret", hannsem zur Antwort gebb. "Der war e Prophet un mächdisch én dem, wasser vòr Gott un vòrm ganze Volk gemacht un gesaht hat. 20 Ónser Hohebrieschder* un Owwere hanne awwer zum Dood verurdääle un greizische gelosst. 21 Un mehr hodde gehofft, er wär derjeenische, der wo Israel* erleese dudd. Dòdebei és heit schónn de drédde Daach, seitdem wo das basseert és. 22 Zu all dem hann óns aach noch e paar Weibsleit, die wo zu óns gehehre, én Ófreechung versetzt. Die ware heit mòaje schónn frieh aam Grab 23 un hann sei Leichnam nét gefónn. Wie se seréckkomm sénn, hann se verzehlt, es wäre ne Engel erschien un hädde gesaht, er däd läwe. 24 Dòdrófhien sénn e paar vón óns aans Grab gang un hann alles so vòrgefónn, wies die Weibsleit gesaht hodde. Jesus selwer hann se awwer nét gesiehn."

25 Dò hat Jesus zu ne gesaht: "Was sénner doch so schwär vón Begréff! Wie langsam és eier Herz fa alles se glaawe, was die Prophede gesaht hann! 26 De Messias* hat doch das alles dorchmache un so én sei Herrlichkäät éngehn misse, òder nét?" 27 Dann hadder ne erklärt, was sich én de ganz Heilisch Schrift óf ne bezieht. Met de Bicher vóm Mose un met all de Schrifde vón de Prophede hadder aangefang.

28 So sénn se én die Näh vón dem Dorf komm, zu dem wo se ónnerwägs ware. Jesus hat gemacht, wie wanner weidergehn wollt, 29 awwer die zwää Mannsleit hanne seréckgehall. "Bleib doch bei óns!" hann se gesaht. "Es werrd ball Omet. De Daach geht schónn zu Enn." Dò ésser met ne enénngang fa bei ne se bleiwe.

30 Wie a dann met ne aam Disch gehóggt hat, dò hadder es Brot gehòl un hat Gott dangge dòdefòr gesaht. Dann hadders dorchgebroch un ne gebb. 31 Dò ésses dene zwää Jinger wie Schubbe vón de Aue gefall, un se hann Jesus erkannt. Er és awwer vòr ehre Aue verschwónn. 32 Dòdrófhien hat ääner zum annere gesaht: "Hat nét ónser Herz heher geschlah, wie a ónnerwägs met óns geschwätzt un óns die Heilisch Schrift erklärt hat?"

33 Noch én de selwe Stónn hann se sich ófgemacht un sénn nò Jerusalem seréckgang. Dort hann se die ellef Aposchdel* un die annere Jinger versammelt vòrgefónn. 34 Die hann gesaht: "De Herr és werklich óferstann! Er éssem Simon erschien." 35 Dò hann aach die zwää verzehlt, was sich ónnerwägs zugedrah hat un wie se de Herr aam Brotbreche erkannt hann.

13-35: Mk 16,12-13 * 19: Mt 21,11; Lk 7,16 * 21: Lk 1,68; 2,38; Apg 1,6 * 24: Lk 24,12; Joh 20,3-10 * 25-27: Lk 24,45 * 27: 5Mo 18,15; Ps 22; Jes 52,13-53,12; Lk 24,44 * 30: Lk 9,16; 22,19 * 32: Lk 24,45 * 34: Mk 16,7; 1Kor 15,4-5

Jesus erscheint seine Jinger

(Mt 28,16-20; Mk 16,14-18; Joh 20,19-23; Apg 1,6-8)

36 Wie se noch iwwer all das geschwätzt hann, dò hat Jesus óf ämòò selwer midde ónner ne gestann un hat zu ne gesaht: "Ich winsche eich Friede!" 37 Dò sénn se verschrock un hanns met de Angscht se duun grétt. Se hann nämlich geménnt, se däde e Geischt siehn. 38 "Fa was sénner dann so verschrock?" hat se Jesus dò gefròht. "Un fa was komme Zweifel én eierm Herz óf? 39 Guggend eich doch nóór emòò mei Hénn un mei Fieß aan: Ich bins selwer! Taschdend mich ab un guggend! E Geischt hat nämlich kä Flääsch un kä Knoche, wiener se aamehr siehn." 40 Iwwerdem wo a das gesaht hat, hadder ne sei Hénn un sei Fieß gewéss. 41 Dò hann se sich gewónnert. Se hanns awwer vòr lauder Freid émmer noch nét glaawe kénne. Dò hat se Jesus gefròht: "Hanner ebbes fasse esse dò?" 42 Se hannem e Stick Fusch, der wo gebròt war, un e Stick vón era Honichwab gebb. 43 Die hadder dò gehòl un vòr ehre Aue gess.

44 Dòdenò hadder zu ne gesaht: "Das dò sénn die Sache, die wo ich eich gesaht hodd, wie ich noch bei eich war: Es muss alles én Erfillung gehn, was ém Gesetz* vóm Mose, én de Bicher vón de Prophede un én de Psalme iwwer mich geschreeb steht." 45 Er hat ne es Verständnis dòdefòr gebb, dass se die Heilich Schrift hann kénne verstehn 46 un hat zu ne gesaht: "So stehts doch geschreeb, un so hat de Messias* vee Schwäres dorchmache un aam drédde Daach vón de Doode óferstehn misse, 47 un én seim Name muss ónner all de Velger gebrerrischt werre: ‚Bekehrend eich, dann werre eich die Sinde vergebb!’ Fangend dòdemet én Jerusalem aan. 48 Ehr sénn Zeie vón all dene Sache. 49 Ich schigge óf eich enónner, was mei Vadder versproch hat. Bleiwend awwer én de Stadt Jerusalem, bisner met de Kraft aus de Heh ausgerischt werre."

36-53: Mk 16,14-19; Joh 20,19-23 * 36: Lk 2,14; 1Kor 15,5 * 37: Mt 14,26; Mk 6,49 * 40: Joh 20,20 * 41: Joh 21,5.10 * 42: Apg 10,41 * 44: Ps 22,1-32; 69,1-37; Jes 52,13-53,12; Hos 6,2; Mt 16,21; Lk 18,31-33; 24,26-27; Joh 5,39.46; Apg 7,9-10.25-27.35.37-39 * 45: Lk 9,45; 24,25-27.32; Joh 12,16; 20,9 * 46: Hos 6,2; Mt 26,56; Mk 14,49; Lk 9,21-22; Apg 17,2-3; 28,23; 1Kor 15,3-4 * 47: Lk 3,3; Apg 1,8; 2,38; 5,3; 11,18; 17,30-31; 20,21; Rem 15,19 * 48-49: Joh 15,26-27; Apg 5,32 * 48: Apg 1,8.22; 2,32; 3,15; 4,33; 10,39-41; 13,31 * 49: Lk 4,18; Joh 15,26; 16,7; Apg 2,1-4

Jesus werrd én de Himmel ófgenómm

(Mk 16,19-20; Apg 1,9-11)

50 Dòdenò hat Jesus sei Jinger aus de Stadt enaus bis én die Näh vón Bedanie gefiert. Dort hadder sei Hénn hoch gehob un hat se geseeschent. 51 Un iwwerdem wo a se geseeschent hat, ésser vónne fortgang un én de Himmel enóffgedrah wòòr. 52 Dò hanne die Jinger aangebäd un sénn met großer Freid nò Jerusalem seréckgang. 53 Se sénn die ganz Zeit iwwer ém Tembel* gebleeb un hann Gott gelobt uns gedankt. Amen*.

50-51: Mk 16,19; Lk 9,51; Apg 1,9-10; 3,21 * 52: Joh 14,28; 16,22; Apg 1,12 * 53: Apg 2,46; 5,12
 
 

Sacherklärunge

Äldschde, Ròtsäldschde

Mannsleit, die wos jiedische Volk sesamme met de Schriftgelehrde un Hohebrieschder gefiehrt hann. Se ware Metglieder vóm Hohe Ròt. Aach de ertliche Sinagoochegemääne hann Äldschde vòrgestann (Lk 7,3).

Én de griechische Gemääne drahn Mannsleit die Verantwordung fa die Fiehrung vón de ertliche Gemääne (Apg 11-21 un die neiteschdamentliche Briefe).

Offebarung 4,4 erwähnt 24 Äldschde. Die sénn e Dääl vóm himmliche Hofstaat un simbolisiere meechlicherweis es gesamde Volk Goddes aus ald- un neiteschdamentlicher Zeit (Israel un die Gemään).

Amen

E hebräisches Wort met de Bedeidung: so ésses; so solls sénn. Die Bedeidung hodds, wanns vón de Gemään ausgeruf wòòr és, fa e Seeche òder e Fluch se bestädische. Én Offebarung 3,14 ésses e Name vón Jesus Grischdus met de Bedeidung fescht, zuverlässisch.

Aposchdel

E Tidel fa jemand, der wo geschickt wòòr és . Der Tidel geht wahrscheinlich óf e jiedischi Énrichdung seréck. Bestémmde Leit sénn met Vollmachde ausgestatt losgeschickt wòòr fa e Ófdraach aussefiehre.

Ém Neie Teschdament drahn Jesus sei Jinger de Tidel Aposchdel, awwer aach de Paulus beaansprucht ne fa sich, weiler de óferstannene Grischdus gesiehn hat (1Kor 9,1; Gal 1,1).

Dòdriwwer enaus werre ém Neie Teschdament aach annere Persone, die wo missionarisch tädisch ware, Aposchdel genennt (Apg 14,14; Rem 16,7).

Auguschdus

Ääner vón de Tidel vóm Gaius Octavius. Auguschdus bedeit Erhawener. De Auguschdus és als Redder vón de Welt gefeiert wòòr, weil die Zeit, én der wo a als reemischer Kaiser regiert hat (27 v. bis 14 n. Chr.) én ehre spädere Abschnidde e Zeit vón allgemäänem Friede war.

Aussatz, Aussätzischer

E Sammelbezäächnung fa Erkranggungserscheinunge vón de Haut, die wo sich nóór zum Dääl mém Krankhäätsbild vón Lepra degge, wiemer Lepra heit kénne. Jemand, der wo Aussatz hodd, és als unrein aangesiehn un vón de Gemäänschaft ausgesondert wòòr. Wer met Aussatz én Berehrung komm és, és dòdedorch selwer unrein wòòr.

Iwwer die Behandlung vón Aussatz és nix bekannt. Wann jemand dòdevón gesónd wòòr és, dann war de Brieschder zustännisch fa die Häälung se priefe un se bestädische.

Beschneidung, beschneide, beschneet

Die Beschneidung ésses Zääche vón dem Bund, dene wo Gott met seim Volk Israel geschloss hat. Se werrd dorchs Abtrenne vón de Vòrhaut aam männliche Glied aam achde Daach nò de Geburt vollzòh (3Mo 12,3 vgl. 1Mo 17,10-13). Mäd werre nét beschneet.

Én de friehe juddegrischtliche Gemääne és die Fròh ófkomm, ob Leit, die wo kä Judde sénn un die wo zum Glaawe aan Jesus komme, nò de Vòrschrifde vóm mosaische Gesetz beschneet werre misse. Die Aposchdelversammlung én Jerusalem (Apg 10) hat dòdezu entschied, dass de Grischde aus de annere Velger es Gesetz vóm Mose nét óferleht werre soll, weil Gott jeder Mensch ohne Vòrbedingunge aannémmt, wanner aan Jesus Grischdus glaabt.

Brieschder

Die Brieschderwirde war nò de Reechele vóm Alde Teschdament em Stamm Levi vòrbehall, un zwar de männliche Nòkomme vóm Aaron. De Aaron war em Mose sei Bruder. Die wichdischde goddesdienschtliche Handlunge ém Tembel, vòr allem die Darbréngung vón de Opfer, hann die Brieschder ausfiehre misse. Eme Brieschder és dòdemet e Mittlerroll zwischeme jiedische Gleiwische un Gott zukomm.

Die Brieschder ware én Dienschtgrubbe éngedäält un hann ehr Dienscht ém Tembel nò era feschtgeleht Ordnung versiehn.

Doodereich

Es griechische Wort hades knibbt aans aldteschdamentlich-hebräische Wort scheol aan. Dòdemet hadmer de Ófenthalsort vón de Doode ónner de Ärd bezäächent.

Essisch, Weinessisch

Bei dem Getränk, das wo Jesus aam Greiz aangebott grétt hat (Joh 19,29), hannelts sich wahrscheinlich óm e Beteiwungstrank, der wo die Schmerze hat solle lindere.

Gesetz

Es Juddetum hat die 5 Bicher Mose es Gesetz genennt. Émme noch bräädere Sinn és sogar es gesamde Alde Teschdament als es Gesetz bezäächent wòòr (Joh 10,34; Rem 3,19), genau so wie der Begréff es Gesetz un die Prophede.

Seit de Zeit vóm Esra hats Gesetz vóm Mose es ganze Läwe vóm jiedische Volk bestémmt un hats streng gä die annere Velger abgegrenzt. Vón besonnerer Bedeidung és dòdebei es Gesetz iwwer die Beschneidung, es Sabbatgesetz un die Reinhäätsvòrschrifde wòòr.

Gouverneer

Owwerschder Verwaldungsbeamder vón era Provinz ém reemische Reich.

Häde

E Bezäächnung fa Mensche un Velger, die wo kä Judde sénn. Dòdemet war ém abwärdende Sinn oft die Vòrstellung vón Getzedienscht un sittlicher Verdorwehäät verbónn. Wann én de Evangelie das Wort Häde òder die Formulierung Leit, die wo kä Judde sénn, gebraucht werrd, dann spischelt sich dòdrenn die aldteschdamentlich Sicht wedder, nò der wo so Mensche vóm Bundesverhältnis met Gott un vón de Gemäänschaft mém Bundesvolk ausgeschloss sénn (Mt 18,17).

Hauptmann

E Offizier ém Rang vómme Zenturio. E Zenturio hodd ém reemische Heer de Befehl iwwer 100 Mann.

Hebräisch

Der griechische Ausdruck hebraisti werrd ém Neie Teschdament un én de zeitgenessische jiedische Quelle nét äänhäätlich benutzt. Manchemòò dudder die alt Spròch vóm jiedische Volk - hebräisch ém eischentliche Sinn - beschreiwe, efdersch awwer die Alldaachsspròch vón der Zeit, én der wo Jesus geläbt hat, es nah verwandte aramäisch.

Hell

Griechisch ge(h)enna. E Bezäächnung, die wo vóm Name vómme Daal bei Jerusalem abgeläät werrd. Dort sénn én friehere Zeide als emòò Menscheopfer dargebróng un späder Abfall un Leiche verbrennt wòòr. Dòdevón gehts Neie Teschdament aus un nennt die Hell de Ófenthaltsort vón de unwedderruflich Verdammde. Die Hell werrd als e Ort beschreeb, én dem wo e Feier brennt un én dem wo die Seele vón de Verdammde gequeelt werre (Mt 18,9; Mk 9,47-48).

Hémd

Griechisch chiton, e Art Ónnergewand aus Woll òder Leine, das wo bis óf die Knie gang és. Es és direkt óffem Kerber gedrah wòòr. Ém Haus un bei de Awet wars oft es äänzischde Kläädungsstick.

Manchemòò hodde die Leit iwwerm Hémd noch e zwäddes, längeres Kläädungsstick aan (Mk 6,9).

Herodes

1. De Herodes I. (Lk 1,5) war vón 37 bis 4 v. Chr. e reemischer Vasallekeenich én Israel. Er war fa de Kénnermord én Betlehem verantwortlich (Mt 2,1-22).

2. De Herodes Andipas, de Sohn vóm Herodes I., hat vón 4 v. bis 39 n. Chr. geherrscht, awwer nóór iwwer Galiläa un Peräa. Seller Herodes hat de Johannes, de wo gedaaft hat, hienrichde gelosst (Mt 14,1-10; Mk 6,14-29; Lk 9,7-9).

3. De Herodes Archelaus, aach e Sohn vóm Herodes I., hat vón 4 v. bis 6 n. Chr. iwwer Judäa, Samarie un Idumäa geherrscht (Mt 2,22).

4. De Agribba I., de Enggel vóm Herodes I., werrd volkstimlich de Herodes genennt, weiler fa e kòrzi Zeit (41 bis 44 n. Chr.) es Reich vón seim Oba ónner seiner Herrschaft veräänt hat. De Agribba I. hat de Aposchdel Jakobus, de Bruder vóm Johannes, hienrichde gelosst (Apg 12,1-23).

5. De Agribba II. war de Sohn vóm Agribba I. un de Bruder vóm Berenige, das wo vón 48 bis 69 n. Chr. beim geläbt hat. De Agribba II. uns Drusilla hodde e klääni Herrschaft nerdlich vón Israel (50 bis 94 n. Chr.). Als reemischer Vertrauensmann fa die Aangeläehääde vóm Jerusalemer Tembel un als Schwaacher vóm Felix lossdem de Feschdus de Paulus als Gefangener vòrfiehre (Apg 25,13-26,32).

Hohebrieschder

Die Hohebrieschder ware e énflussreichi Grubbierung ém Hohe Ròt. Se hann sich aus Metglieder vón de herrschende un fiehrende Hohebrieschderfamillje un annere bedeidende Brieschderfamillje sesammegesetzt. Richdungsmäßisch hann se zu de Sadduzäer gehehrt.

Hoher Ròt

De Hohe Ròt war die owwerscht jiedisch Instanz én all Angeläehääde vón de Relischjon un vón de Rechtsprechung. Er hats jiedische Volk de reemisch Besatzungsmacht gäiwwer verdrät un hat aus 70 Metglieder bestann (Brieschder, Äldschde un Schriftgelehrde), die wo sich én Jerusalem ónnerm Vòrsitz vóm owwerschde Brieschder versammelt hann.

Israel, Israelidde

Dene Name hat de Jakob vón Gott grétt, wie a aam Jabbok naachts met Gott gekämpft hat (1Mo 32,28-29; 35,10). Deshalb werre em Jakob sei Nòkomme, die 12 Stämm, aach Israelidde òder es Volk Israel genennt. Én manche Dääle vóm Alde Teschdament bezäächent Israel nét es gesamde Volk, sondern nóór die 10 Stämm ém Norde (1Keen 11,31-37), also es Nordreich Israel ém Gäesatz zum Siedreich Juda. Es Nordreich Israel és ca. 933 v. Chr. bei de Reichsdäälung dorch de Jerobeam I. nóm Dood vóm Salomo gegrind wòòr.

Leit, die wo kä Judde sénn vgl. Häde

Menschesohn

Jesus bezäächent sich selwer so. Der Begriff geht óf Daniel 7,13-14 seréck un bréngt én vorbildlicher Art un Weis zum Ausdruck, dass Jesus de Messias és, dene wo Gott versproch hodd un dem wo a die Herrschaft iwwer die ganz Welt iwwerdrah hat. Der Begriff weist aach dòdróf hien, dass Jesus e Mensch wòòr és und sei Wääch én Niedrischkäät un Lääd gang és.

Messias

Die Iwwerdraachung vóm hebräische Machia. Die griechisch Form és christos, un dòdevón kommt ónser Wort Grischdus här. Messias bedeit: derjeenische, der wo gesalbt wòòr és.

Ém alde Israel sénn Brieschder, Keeniche un Prophede met Eel gesalbt un dòdemet geweiht wòòr. Die Salwung wars Zääche, dass Gott jemand erwählt un én e bestémmdi Funktion òder Mission éngesetzt hat.

Met de Zeit és der Tidel Messias besonnerscht fa dene Keenich un Redder gebraucht wòòr, dene wo die aldteschdamentliche Prophede aangekinnischt hodde (Jes 9,5-6; Jer 23,5).

Es Neie Teschdament gebraucht dene Tidel fa Jesus, geweenlich én de griechisch Form vón Grischdus.

Owwerschder Brieschder

De owwerschde Brieschder hat aan de Spitz vón de jiedische Brieschder gestann. Er hodd es heegschde relischjeese Amt én, un als Vòrsitzender vóm Hohe Ròt hodd sei Stémm aach e großes polidisches Gewischt. Er hodd die Owwerófsicht iwwer alles, was mém Tembel un mém Goddesdienscht se duun hodd, un hat als äänzischder éns Allerheilischde vóm Tembel gehn derfe.

Passafescht, Passalamm

Es Passafescht és e jiedisches Fescht, bei dem womer em Auszuuch vóm Volk Israel aus Ägipde gedenkt (5Mo 16,1-8). Das Fescht és jedes Jòhr aanfangs April én Jerusalem gefeiert wòòr. Én seim Middelpunkt hats Esse vóm Passalamm gestann. Das hat aus eme Schòf- òder Gääsebock bestann, der wo gebròt òder gekocht wòòr és. Dòdebei hats e Sort bidderer Salat, e Fruchtmus un vier Becher Wein gebb.

Es Passafescht és direkt éns Fescht vóm ungeseierde Brot iwwergang, das wo e ganzi Woch gedauert hat.

Pharisäer

Das Wort bedeit: jemand, der wo abgesondert és. Die Pharisäer ware e énflussreichi relischjees-polidisch jiedisch Leiebeweechung, der wo sich aach e ganzer Haufe Schriftgelehrde aangeschloss hodde. Se hann sich dòdezu verflicht fas altteschdamentliche Gesetz genau énsehalle. Dòdriwwer enaus hann se sich aach streng an die mindich iwwerliwwerde Aanwendungsreechele gehall (Mt 15,2; Mk 7,3).

Rein, reinische

Weil Gott heilisch és, forderts Alde Teschdament die Mensche óf fa rein se sénn. Unreinhäät macht unfähisch fa Gott se begäne. Es Gesetz vóm Mose hat e ganze Haufe Vòrschrifde, die wos eißere Verhalle vóm Mensch so reechele solle, dasser rein bleibt. Dòdezu gehehrt, dass die Mensche bestémmdes Esse, Gäestänn un Persone meide solle, die wo als unrein bezäächend werre.

Én de Zeit vóm Neie Teschdament hodde die jiedische Gesetzeslehrer die Reinhäätsvòrschrifde verschärft un óf de gesamde Alldaach ausgedehnt. Wann die Pharisäer zum Beispiel nóór gess hann, wann se sich vòrhär die Hénn gewäscht hodde, dann hann se das nét aus higjeenische, sondern aus relischjeese Grinn gemacht. Die eißerlich Reinhäät war zum Mòßstab vón de Trei em Gesetz Goddes gäiwwer wòòr.

Ém Gäesatz dòdezu fordert Jesus e Reinhäät, die wo nét dorch e eißerer Gehorsam, sondern letschtlich eerscht dorch de Glaawe aan ehne meeschlich werrd.

Sabbat

De sibde Daach vón de Woch (er dauert vón Freidaach Omet bis Samschdaach Omet). De Sabbat és e Ruhedaach, der wo Gott geweiht hat solle sénn un aan dem wo kä Awet erlaabt war (2Mo 20,8-11). Er és e Zääche vón dem Bund, dene wo Gott mém Volk Israel geschloss hat. Weil de jiedische Gesetzeslehrer aam Herz geläh hat, dass de Sabbat aach genau éngehall werrd, hann se bis én die Äänzelhääde enénn feschtgeleht, was erlaabt un was verbott war.

Sadduzäer

E jiedischi Relischjonspardei, der wo die vòrnehme Brieschdergeschlechder un Verträder vón de weltlich Arischdokradie aangehehrt hann. Die Sadduzäer hanns Gesetz Goddes aanerkannt, awwer die Óferstehung vón de Doode un die Exischdenz vón Engel abgelehnt (Mk 12,18). Der Name Sadduzäer geht wahrscheinlich óf de Brieschder Zadok seréck.

Samaridder, Samarie

Nòdem wo die Assierer es Nordreich Israel ém 8. Jòhrhunnert v. Chr. erowert hodde, hann se óffem alde Reichsgebiet e Provinz erricht, die wo nò der alt Hauptstadt vóm Land de Name Samarie grétt hat (2Keen 17,24). Die Samaridder sénn e Mischbevelgerung, die wo én seller Provinz gewohnt hann. Se sénn dorch Ómsiedlung vón erowerde Velgerschafde én selles Gebiet entstann. Die Énwannerer hann sich met dene Israelidde vermischt, die wo ém Land seréckgebleeb ware.

Vón de Judde, die wo ém 6. Jòhrhunnert v. Chr. aus de babilonisch Gefangeschaft nò Judäa seréckkomm sénn, sénn se nét als Israelidde aanerkannt wòòr.

Én der Zeit, én der wo Jesus óf de Ärd geläbt hat, sénn se vón de Judde als Ketzer betracht wòòr, weil se nóór die fénnef Bicher Mose als Goddes Wort aanerkannt hann un weil se de Bersch Garizim un nét de Zionsbersch als de richdische Ort fa de Goddesdienscht gehall hann (Joh 4,20). Die Judde hann óm die Samaridder un óm Samarie e Bòhe gemacht.

Schibb

Met era Schibb és die Frucht gä de Wind hochgeschméss wòòr, fa se vón de Sprau se trenne.

Schriftgelehrde

Die Schriftgelehrde ware jiedische Theolooche, die wo dòdemet beófdraacht ware fas aldteschdamentliche Gesetz se studiere un ausselehe. Beim äänfache Volk hann se als Lehraudoridät én all Fròhe vón de Relischjon, vóm Recht un vóm alldäächliche Läwe gegolt. Die meischde Schriftgelehrde hann zu de Pardei vón de Pharisäer gehehrt. Außerdem ware se ém Hohe Ròt verdrät.

Sinagooch

E Haus, én dem wo aam Sabbat de jiedische Goddesdienscht met Vorläse aus de Heilisch Schrift (Aldes Teschdament), Breddischt un Gebäd stattgefónn hat. Jeder Israelit hat sich dòdrahn bedäälische kénne (Lk 4,20; Apg 13,15). Sinagooche hats nét nóór iwwerall én Israel gebb, sondern aach én e ganzer Haufe annere Länner, wo Judde én greeßerer Zahl geläbt hann. Die Sinagooche ware näwem Tembel én Jerusalem de relischjeese un gesellschaftliche Middelpunkt vóm Juddetum.

Én de Sinagooche hat aach es ertliche òder Sinagoochegericht getaacht. Das hat aus 23 Metglieder bestehn misse un hat iwwer Judde, die wo zum Glaawe aan de Messias komm ware, die Gääschelung als Stròf verhänge kénne (Mk 13,9; Apg 22,19; 2Kor 11,24).

Die Läädung vón era Sinagooch hat én de Hénn vóm Sinagoochevòrsteher un vón de ertliche Äldschde geläh.

Tembel

De Tembel wars Heilischtum Goddes én Jerusalem un dòdemet de Middelpunkt vóm goddesdienschtliche Läwe vóm gesamde jiedische Volk. Ém Tembel hann die Brieschder die Opfer dargebròng, die wos Alde Teschdament vòrgeschreeb hat.

De Herodes de Große hodd de neiteschdamentliche Tembel én verschwenderischer Pracht baue gelosst (Mt 24,1; Mk 13,1; Lk 21,5). Der hat ém Wesentliche ausem eißere Vòrhof, ém énnere Vòrhof un zwää Énnereim (ém Heilische unnem Allerheilischde) bestann. Én de Vòrhof hann aach Mensche komme derfe, die wo kä Judde ware. Es Heilische uns Allerheilischde ware dorch e Vòrhang vónenanner getrennt (Mt 27,51; Mk 15,38; Lk 23,45). Éns Allerheilischde hat nóór de owwerschde Brieschder aam Versehnungsdaach (Jom Kippur) gehn derfe. De Tembel és 70 n. Chr. bei de Erowerung vón Jerusalem dorch de reemische General Tidus zerstehrt wòòr.

Wildnis

Die Wieschdegebiede ém Siede un Oschde vón Israel ware kä Sandwieschde, sondern meischdens stäänische un oft aach gebirschiche Geeschende, én dene wo nét vee gewachs és. Rään és nóór unreechelmäßisch gefall. Wanns awwer emòò geräänt hat, dann és aach Gras gewachs. Dann hodde Viehhärde fa e bestémmdi Zeit ebbes fasse fresse. Aansónschde ware so Gebiede menscheläres Land, én dem wo nimand gewohnt hat.

Zellner

Én de Zeit vóm Neie Teschdament és de Zoll vómme Bezirk (Marktzoll, Grenzzoll usw.) wahrscheinlich aan dene verpacht wòòr, der wos Meischde gebott hat. Die Pächder selwer hodde dann Ónnerpächder aangestellt. Aach die hann e bestémmder Beidraach abliwwere misse. Se hann awwer de Zoll én ehr eischeni Dasch kasseert. Es hat zwar feschde Tarife gebb, awwer das Sischdeem hat zum Bedruuch verläät. Deshalb ésses aach kä Wónner, dass die Zellner én de selwe Egge wie Mensche, die wo klaue, un wie Reiwer gestellt wòòr sénn. Zudem hann die Zellner ém Dienscht vón de verhassde Reemer gestann un hodde dorch ehr Beruf vee Kondakt met Mensche, die wo kä Judde ware. Aus dem Grónd sénn se als unrein aangesiehn wòòr, un die Fromme hann se veracht un gehasst.

Zum Markusevangelium

Zur Bibelstartseite

© www.bibel-gesangbuch.de    Dieter Zimmer und Martin W. Richter